Бусурманнал ярагъ

Бусурманнал ярагъ

Бусурманнал ярагъ

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву бувсун бур дуаь даврия хъунмасса мюнпат ва чири бушиву. «Дуаь – бусурманчунал ярагъри», – увкунугу бур. Бур цаймигу дуаь давриясса хIадисру: «Аллагьнал ﷻ хьхьичI дуаьлуяр ххирасса зад дакъассар»; «Дуаьлул къапу тIивтIуманан Аллагьнал ﷻ тIитIайссар цIимилул къапу»; «Аллагьнан ﷻ ччиссар жува дуаьлуву цIуллу-сагъшиву ва бала-апатIирттая буруччаву чIа тIисса чIумал»; «Дуаьлул буруккинтру ва ялун нанисса бала-мусибатругу байщун бувайссар»; «Дуаь къадайманайн Аллагь ﷻ сситтуй икIайссар»; ва цаймигу.

Дуаьлул дуссар цаппара шартIру ва адабру. Мунил шартIирдавасса ца хъанахъиссар дуаь дувайманал дукайсса дукра ва лаххия хIалалсса дикIаву, дуаьлун жаваб Аллагьнал ﷻ дулуншиврий щак бакъа вихну икIаву, Аллагь ﷻ хъама ивтун къаикIаву, гъан-маччаминнащалсса хIалашиву дуруччаву, бунагьсса тIуллу къадаву. Инсаннан заралмур чIа тIий дуаь дуллан, ягу бикIан къабюхъайсса зад чIа тIун къабучIиссар. Дуаь дуваврил адаб хъанахъиссар хасъсса чIумал, мубараксса кIанттай даву, масала, нюжмар кьини, чак бувну махъ, сапарданийсса чIумал, къашавай хьувкун ва м.ц. Дуаь дуллалисса чIумал чаклин ивссуну икIавугу хъинссар, мукунма, дуаь дуваннин хьхьичI чак бавугу хъинссар, чанна-чанну кIира ракааьт суннат-чаклил дуварчагу. Дуаь дувайсса чIумал, чакливу кунма, Кьиблалул чулухунай кIура аявугу, кару гьаз давугу хъинссар. Дуаьлуву цалва бувсса бунагьирттая пашман хьуну тавба давугу суннатссар. Дуаьлул дайдихьулий ва ахирданий Аллагьнайн ﷻ щукру бувну, «АльхIамдулиллагь» ягу «АльхIамдулиллагьи раббиль-аьламин» увкуну хъинссар. Хъирив Идавсин ﷺ салават дутайссар, масала, «Аллагьумма салли аьла саййидина МухIаммадин ва аьла али саййидина МухIаммадин ва саллим», куну, ягу цамур винна кIулсса салават дуртун. Яла винма ччисса зад чIа учайссар.

Дуаь кьамул дувайсса чIунну ва кIанттурду

ХьхьичIва-хьхьичI, дуаь кьамул хьуншиврул, бунагьирттая урувччуну, диндалул тIимуний авцIуну икIан аьркинссар. Дуаь кьамул дувайсса чIунну: азандалул ва кьаматрал дянив, чаклил хъирив зам-зам щин хIачIлачIиний, кIюрххил чаклил чIун дучIаннин хьхьичI, Лайлатул-кьадрилул хьхьуну ва цаймигу ххирасса хьхьурдаву, аьрапалул кьинирду, Рамазан барз, Аьрафа кьини, Шяъбан зурул ацIния ххюлку хьхьу, гьарца нюжмар хьхьу, нюжмар кьини, гьарца хьхьунил дайдихьулий, хьхьу дядирзсса чIумал, кIюрххицIун чIумал, хьхьунил ахирданий, чакливу суждалуву, Кьуръан бувккукун, бусурмантал цачIун хьусса мажлисраву, зикрилул мажлисрай, гъарал лачIлачIисса чIумал, Кяъба ххал хьувкун, ссапарданий.

Дуаьлухьхьун жаваб дулун лайкьми

Аьлимтурал тIимунин бувну, дуаьлухьхьун Аллагьнал ﷻ жаваб дулун яла лайкьми хъанахъиссар: цала элмулийн бувну аьмал буллалисса аьлимчу, тIайлашиву дусса имам, адав дусса муъминчу, салихIсса аьбид, даражалийн ивсса валий, вараъ дусса хъуна адамина, ппу акъасса ятин, хIалалсса ссапарданийсса мусапир, хIаж кьамулсса хIажи, Аллагьнал ﷻ ххуллий увксса гъази, къашавайсса инсан, зума дургьума, мухIтажшиву дусса мискинпакьир, зулмулухьхьун иривсса инсан, оьрчIаха дуаь дуллалисса нину-ппу, нитти-буттаха дуаь дуллалисса арс-душ, диндалул уссиха дуаь дуллалисса бусурманчу, гъурбатрай ливчIма.

Аллагь Тааьланал ччан бикIарча, вай бакъаминнахьхьунгу дулайссар жаваб, мунияту жува цинявннал дуаь дулларча хъинссар. Аллагьнан ﷻ гьарца чIумал, гьарца кIанай, гьарцаннал дуаь даву, цахьва лергъ учаву, хъинну ххирассар. Дуаь дуллай чIа учаву – лагънал пишари, жаваб дулаву – Заннал ﷻ ишри. Жура дурсса дуаь Аллагьнал ﷻ жаваб къадуллуну къадитайссар – ягу ва дунияллий, ягу ахиратраву чара бакъа дулайссар. Мунияту бусурманчунал дуаь чIяруну дуллай хъинссар, кьамул дуванссар тIисса хьулгу бикIан аьркинссар. Аллагьнал ﷻ кумаг буваннав!

МУСА ЮСУПОВ

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Бала-апатIирттая буруччайсса дуаь

АпатIру, дардру инсаннал оьрмулуву ччя-ччяни хьуна дакьай. Пашманмургу, ххаримургу жуйнна дияйссар Аллагьнал ﷻ чичрулийну. Мунияту, захIматсса иширавун багьсса чIумалгу куклушиву, бигьашиву Заннахь чIа учин аьркинссар.   Цумур дуаьри дуккин аьркинсса апатIрая, мусиватрая буруччиншиврул?...


“Хайр бакъасса инсантал...”

Инсаннал дакIнил азардавасса ца азар – дакIхъуншивури. Му чIалан дикIайссар, инсантурал тIимур сан къабаврийну. ДакIхъуншиврул дайдихьу – цува цайминнаяр лахъну чIалачIаву. Му иширайн Идавсил ﷺ увкуссар: «КъауххантIиссар Алжаннавун чанссарагу дакI хъун дувайма». Му...


ХIалал-хIараммунил баян

Аллагь Тааьланал дунияллий халкьуннан, дуллусса хъусру ризкьи-маэшат хIалалссагу дуссар, хIарамссагу дуссар. КIинниллагу дянивсса щак буссагу дуссар, мунийн «шубгьа» учайссар.   Шубгьа хъанахъиссар я хIалалшиву, я хIарамшиву чIявуминнаща личIий дуван къашайсса, цукунссарив кIул...


Аьдатрайсса Исламрал ххуллур цанмагу, чингу мюнпатмур

Цалчинмур ЦIувкIратусса ХIажикьурбаннул ва Лайлил душ Эльмира (Ххадижат) Нуруттинова республикалий машгьурну бур Исламрал журналист ва динийсса жяматийсса ишккакку хIисаврай. Исламрал хъаннил мероприятияртту дачин дувангу чIярумур чIумал ванийн вихшала дувай. Дагъусттаннал Муфтиятрал просвещениялул...


Танмалшиву – щяйтIаннуя

Ххирасса дустал, къааьйкьинссара хIакьинусса кьини жува цинявппагу курчIил ясир бувну буру учирчагу.   Байбихьулий цIуххин ччива, цири му цурда карчI куну? ХъунмурчIин карчI тIун бикIай ци дунугу даву дуван къаччисса, ягу гъира бакъасса чIумал. Мукунсса чIумал инсан уссар лагма-ялттуминнахь...