Уттигу къачIалссар...

Уттигу къачIалссар...

Кьуръандалул ца аятраву увкуну бур (мяъна): «Бунагьру буллай цанма зарал бувсса Ттул лагътурахь уча: «Аллагьнал цIимилийнсса хьул тачIав кьукьин мабувари. ХIакьну, Аллагьнал циняв бунагьру багъишла битайссар…»» («Аз-Зумар» суралул 53-мур аят).

 

Бунагь къашайсса цучIав акъассар, миннуя так идавсталли бурувччусса. Амма хъамабитан къабучIиссар Заннал жунма буллусса неъматрая. Му багьа бищун къашайсса неъмат – тавба давур. Тавба учайссар инсан цалва бувмуния пашман хьуну, Аллагьнайн лаизлай, багъишла итаву чIа учаврийн.

ХIадисраву увкуну бур: «Къундалул билаятрай варани бакъа хьуну, ххассал шаврия хьул кьувкьуну, ивчIан хIадур хьуну мурхьиралу утту ивхьусса, амма цаппара хIаллава гиккун варани цуппа бувкIун ххари хьусса инсаннаяр гужну Аллагь ххари шайссар Цала лагънал тавба дуллалисса чIумал». (Муслим)

 

Бусала

ХIасан Аль-БасричIан хъунав хьусса адимина увкIун, бувсун бур цалва бувтсса оьрмулия, буллай ивкIсса бунагьирттая пашман хьушиву, тIайласса ххуллийн зана икIан кьаст душиву. Миннат бувну бур бувчIин бува тIайламур оьрмулул ххуллу цумурдив, куну. Ганан жавабран ХIасаннул  увкуну бур: «Ина тIайла ацIан чIалну дакIнин багьманаха лавхьхьусса урахха», - куну. Га инсаннал увкуну бур: «Баргъ вамур чулуха гьаз къавхьуссаксса тавбалул къапурду къалавкьуссар тIун бикIайхха. На вичIан най уссияв Аллагьнал ﷻ цIимилийн хьул бивхьуну. Бакъассарив ттун умуд бишинсса кIану, на аьйкьуссарав, ттул иш къурталссарив?», - куну. Вай мукъурттил ХIасан Аль-Басри чансса азурда увну ур: «Ина тIайлассара, нара аьйкьусса. Баргъ баргълагавал чулуха букканнин къачIалссар тавба дуван. Тавба кьамул даврил къапурду уттигу тIивтIуссар», - увкуну бур. Яла ХIасан Аль-Басри Аллагьнайн ﷻ дуаь дуллан ивкIун ур, ганалгу цалвагу бунагьру багъишла бити тIий. «Балики ина Заннайн бивхьусса умудрал хIурматрахлуну ттулмур тавбагу кьамул хьун», - увкуну бур ХIасаннул .

Ва бусалалул мяъна – ци тагьардануву, ци оьрмулуву ухьурчагу, щинчIав къачIалссар тIайла ацIан, тавба дуван, АллагьначIан ﷻ кIура аян, тIайламур ххуллу бугьан, Заннал цIимилийн умуд бишин. Тавба даву махънин къадутлай, анавар буккан аьркинссар, цанчирча гьунтти жула ялун ци бучIантIиссарив къакIулссар.

Ца-ца чIумал хIисав шай оьрмулухун бунагьсса тIуллу дуллайгу ивкIун, хъунав шайхту тIайла авцIуманай хъяй, аьйрду ришлашисса кIанттурду: «Бурги тти ванах, уччиннин кайпгу бувну, утти малла-динчи хьуну ур», - тIий. Мукунсса инсаннай аьйрду дуллан жухьра ихтияр дакъассар, ялунгума ххари хъанан аьркинссару, оьккисса инсан ххуй хьунутIий. Масала, оьрмулухун халкьуннан зарал буллай ивкIма агьилсса оьрмулуву пашман хьуну, гайннахь багъишла ити увкуну, хIалалшиву ларсун тIайласса ххуллийн уккарча, муниву ци оьккишивур дусса? Ххуйшиву, хъиншиву дакъа дакъассар. Мува куццуй, Аллагьнал хьхьичI бунагьру буллай ивкIма тIайла авцIуну, Заннахь багъишла итаву чIа учирча, миккугу так ххуйшивур дусса.

Аллагьнал ﷻ кумаг банав оьрмулуву тIайламур ххуллу язи бугьан!

 

АхIмад МухIаммадов

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...