Идавс ﷺ ссал ялув аьтIий ивкIссар?

Идавс ﷺ ссал ялув аьтIий ивкIссар?

Идавс ﷺ ссал ялув аьтIий ивкIссар?

ХIасан Аль-Басрил увкуну бур: «Яттил хIайван бур инсаннаяр ччяни увкумур бакIравун ласайсса. Цанчирча, хIухчил оьвкукун, гацIана дукрагу кьариртун мунах къулагъас дай. Заннал оьвчаврихьхьун жаваб къадуллалисса инсанная цир учинтIисса!».

 

Ца чIумал Идавсил ﷺ цIувххуну бур Жабраил малаикнахь Дужжагьрая. Муналгу муния гьарзад биялну бувсун бур. Му хаварданух вичIи дирхьувкун Идавсища ﷺ кьянкьа дуван къавхьуну, кIулшилуя лавгун ур. Цайна цува увкIсса чIумал цIувххуну бур:

– Ттул умматрава цу-унугу му оьккисса, мурдалсса кIанттайн агьантIиссарив?

– Тивун вил умматинная хъуни бунагьру буллалимий багьантIиссар, – увкуну бур Жабраиллул.

Укунсса жаваб бавукун, Идавс ﷺ аьтIунгу ивкIун цала къатлувун увххун, мива так ца чак бан акъа къауклай ивкIун ур, щищалчIав ихтилатгу къабуллай.

Шанма гьантта лавгукун, Абу Бакр Идавсил ﷺ къатлул нузачIангу гъан хьуну, цIувххуну бур:

– БучIирив ттун Идавс ﷺ ккаккан?

Жаваб къадуллувкун, аьтIунгу ивкIун, махъунай лавгун ур.

Яла увкIун ур Оьмар. Мува суал буллуну, мукунна жаваб къадуллуна, мугу яругу мукьал бувцIуну лавгун ур.

Яла мува куццуй увкIун ур Салман Фариси, мунал бувсун бур гьарзад Аьлихь. Аьлил кулпат ФатIима, цинма му зат бавукун, левчунма лавгун бур цила буттал барачатсса къатлучIан. Нузахгу бавцIун увкуну бур:

– Я Аллагьнал Идавс ﷺ, на вил душ, ФатIима бура.

Му чIумал Идавс ﷺ суждалингу агьну цалва умматрал ялу аьтIий ивкIун ур. Махъва-махъгу, нуз тIиртIувкун, ФатIиман ххал хьуну дур дардирдал ва макьлил хъахъигу ларгсса, чIаврдугу вивннай ларгсса цила буттал лажин. ЦIувххуну бур:

– Я ттул ппу, вин цивхьур?

Идавсил ﷺ жаваб дуллуну дур:

– Ттул душ, ттучIан Жабраил малаик увкIун, Дужжагьрая бувсунни. Ттул умматиннаятусса бунагькартал гивун бичинтIишиву баян бувунни. Муниятур ттул пашманшиву ва аьтIаву.

ФатIимал цIувххуну бур:

– Цукунни му иш хьунтIисса?

МухIаммад Идавсил ﷺ бувсун бур укунсса зад:

– Бунагькартал бувцуну Дужжагьравун бакьин нанисса чIумал, халкь леххаву тIунтIиссар, – «Я МухIаммад, я МухIаммад», – тIий, ттуятусса кумаг чIа тIий. Мий ДужжагьрачIан гъан хьуну, аьзав дулайсса малаиктал чIалан бивкIукун, гайннан на хъама итантIиссара. Малаиктурал цIуххинтIиссар:

– Зу цару?

Гайннал жаваб дулунтIиссар:

– Жу Кьуръангу ккалай бивкIсса, Рамазан зуруй зумардугу дугьлай бивкIсса халкьру.

Малаиктурал учинтIиссар:

– Кьуръан МухIаммад Идавсил ﷺ умматиннайнни ливксса.

Му бавукун миннан на гацIана дакIнин агьну учинтIиссар:

– Жу мунал умматиннавассару.

Малаиктурал цIуххинтIиссар:

– Зун къабавнав Аллагьнал ﷻ амрулийн къарши бувкминнан ци хьунтIиссарив, къабуккардув муния Кьуръандалуву?

Миннал жаваб дулунтIиссар:

– Жу буккарду муния Кьуръандалул аятирттаву, аммарив, баччибакъулшиву дурну, щяйтIаннул хъирив лавгру.

Миннал цалва бувмуний хъинну хIайп учинтIиссар, макьгу духларгун, иттату оь бачиннин агьи тIий аьтIунтIиссар.

Малаиктурал учинтIиссар:

– Шикку аьтIий пайда бакъассар. Зу мукун аьтIий бивкIния дунияллийва уттавасса чIумал, зун мюнпат муниву бикIантIиссия, зу шиккугу аькъатIунтIиссияв.

Яла малаиктурайн буюр бантIиссар мий Дуржагьравун бичара тIисса.

Ва Идавсил ﷺ оьрмулувасса ца иш на халкьуннал дакIурдивун ццах бутан, ягу Аллагьу Тааьланал цIимилийнсса махъва-махъсса хьул лещан бан бакъар бусласисса. Чичлай ура умудрай ва макьала ккалаккиманавун пикри багьан: кIай Дужжагьравун бичлачисса агьалинавух цувагу къахьун цира на дуллалисса?! Нава ци аьмал буллалиссар Аллагьнал ﷻ цIимилийну Алжаннул багъирдавун уххан уваншиврул?!

 

Аьли Мусаев

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...