Хъинсса тIул-тIабиаьтрал мисаллу

Хъинсса тIул-тIабиаьтрал мисаллу

Хъинсса тIул-тIабиаьтрал мисаллу

СалихIсса буттал буттахъая жучIанма бивну бур тамансса махIатталсса бусаларду. Бюхъай щин-бунугу вай ляхъан бувсса хавардаха лащан, амма шикку чивчумур щак бакъа мяйжаннугу хьусса ишрури. Аллагь ﷻ кIул шаврил даражалийн бивсса салихIинтурал цала тIабиаьтру лахъсса даражарттайн гьаз дурссар.

1. Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул ялув бавцIуну чак бувайсса цала лагътал тархъан бувайсса бивкIун бур. Му иш щуркIал хьусса лагъталгу циняв чакру Аьбдуллагьлул хьхьичI ккаккиялун буллай байбивхьуну бур. Аьбдуллагьлулгу гай итабакьайсса бивкIун бур. Ца инсаннал ганахь увкуну бур: «Вайннал исвагьину чак буллай бур ккаккиялун, так цивппа тархъан буваншиврул!» «Вайннал на диндалул иширттаву хъяврин уварча, на рязиссара хъяврин увману личIан», – увкуну бур Аьбдуллагьлул.

2. АхIнаф ибн Кьайслухь цIувххуну бивкIун бур: «Вин хъинсса тIул-тIабиаьт щия лархьхьуна?» Ганал увкуну бур: «Кьайс ибн Асимлуя лархьхьуна», – куну. ЦIувххуну бур: «Мунал тIултIабиаьтрал даража цукунсса бия?» АхIнафлул бувсун бур: «Ца чIумал Кьайслул ичIув къуллугъ буллалисса хъамитайпалул шархьсса дикI дусса шиш лавсун най бунува канища ливчуну, чIивисса Кьайслул оьрчIайн багьуна. Му иш багьана хьуну оьрчI ивкIуна. Къазахъ душ хъинну нигьа бувсун, гьанавиххи хьуна. Кьайс ибн Асимлул ганихь увкуна: «Нигьа мабусав, вин цичIав къабувантIиссар. На ина Аллагьнахлуну ﷻ тархъан битлай ура, насу винма ччинин!»

3. Бюхттулсса салихIин Увайс ал-Кьарани ххал шайхту мюрщи оьрчIру ганайх чартту бишлан бикIайва тIар. Увайслул гайннахь учайсса бивкIун бур: «Чартту бувагу къабишлан къабучIихьурча, мюрщими бишлаши, хъуниминнул ттул ччаннай щавурду дуллай дур, яла ттуща ивзун авцIуну чак буллан бюхълай бакъар».

4. Ца инсан АхIнаф ибн Кьайслул хъирив най, ганайн тIааьн бакъасса махъру тIий ивкIун ур. Цува ялапар хъанахъисса махIлалийн ивукун АхIнафлул ганахь увкуну бур: «Да жагьил, ттуйн учинсса ттигу ци-бунугу бухьурча, шиккува уча. Акъахьурча ттул махIлалийсса инсантуран вил ссугру баярча, тайннал ина аттан бюхъайссара».

5. Ца чIумал мукьилчинма халиф Аьлил цала къазахънайн оьвкуну бур, амма ганал къулагъас къадурну дур. Аьли-асхIаб цува ганачIан лавгун цIувххуну бур: «Вин баллай бакъаяв ттул чIу?» «Баллай бия», – увкуну бур казахънал. «Туну ина жаваб циван къадулав?» – цIувххуну бур халифнал. «Ттун кIулссия ина ттунма танмихI къабувантIишиву, мунияту на курчIил хьуссияв». «Насу, ина тархъан ивтссарача!» – увкуну бур Аьли-асхIаблул.

6. Мяъруф ал-Курхи неххал зуманичIа авцIуну ур чаклин иссуншиврул. Цала ялун лаххайсса яннагу, Кьуръандалул лугу тинмай бивхьуну, чаклин иссаву дуллай ивкIун ур. Му чIумал чIарах нанисса хъамитайпалул ганал янна ва Кьуръангу хъап бувну ливхъун бур. Мяъруф ганил хъирив лавну, увкуну бур: «БацIу ттул ссу. Ттуйн Мяъруф учайссар. На вий аьй дуллай акъара. Буси, уссарив вил Кьуръан буккин кIулсса арс?» Хъамитайпалул бувсун бур акъашиву. «Туну вил ласнал буккайрив Кьуръан?» «Къабуккай!» – увкуну бур хъамитайпалул. «Мукун бухьурча, Кьуръан зана бити, ми янна винна ласича», – увкуну бур Мяъруфлул.

7. Шайх АьбдурахIман асСалмил къатлувун цуркинт бувххун, гиву думур хъямала дурну дур. Мунияр махъ шайх цала дуснахь буслай ивкIун ур: «Базаллуву ттула плащ дахлай ккарккун, на тамур чулухунай кIура авссияв, ганих къаурганшиврул». (гихунмайгу буссар)

«СалихIминнал тIабиат» тIисса луттирава

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му...


Аьдатрайсса Исламрал ххуллур цанмагу, чингу мюнпатмур

Цалчинмур ЦIувкIратусса ХIажикьурбаннул ва Лайлил душ Эльмира (Ххадижат) Нуруттинова республикалий машгьурну бур Исламрал журналист ва динийсса жяматийсса ишккакку хIисаврай. Исламрал хъаннил мероприятияртту дачин дувангу чIярумур чIумал ванийн вихшала дувай. Дагъусттаннал Муфтиятрал просвещениялул...


Мюнпатсса дуаьрду

Мудан заралунния бурувччуну бикIаншиврул   КIюрххил ва гьанттайннай шамилла дуккайссар ва дуаь: باسْمِ اللَّهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الأرْضِ وَلا في السَّماءِ، وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمٌ «БисмиЛля́гьи ллязи́ ля́ язурру мааьсмигьи́ шай’ун филь-арзи ва ля́...


Ряхра зума

Шавваль – Рамазан зурул хъиривмур барзри. Му зурул цалчинмур кьини – Зума ритавал байрамрал кьини хъанахъиссар. Байрандалул кьини зума дугьангу къабучIиссар, хIарамссар. Мунил хъиривсса ряхва гьантлий дугьаву хъинссар, суннатссар.   Фаризасса зума дугьайсса Рамазан зурул хъирив...


ХIалал-хIараммунил баян

Аллагь Тааьланал дунияллий халкьуннан, дуллусса хъусру ризкьи-маэшат хIалалссагу дуссар, хIарамссагу дуссар. КIинниллагу дянивсса щак буссагу дуссар, мунийн «шубгьа» учайссар.   Шубгьа хъанахъиссар я хIалалшиву, я хIарамшиву чIявуминнаща личIий дуван къашайсса, цукунссарив кIул...