ЗанначIансса ххуллурду

ЗанначIансса ххуллурду

Ца чIумал Багъдадлив ца аьлимчунал мутааьлимтал ганачIату ливхъун, щейх Джунайд аль-БагъдадичIан лавгун бур. Гайннал муаьлимнан му иш хъинну ххуй къабивзун, тIарикьат дуллалиминная (суфийтурая) оьккину гъалгъа тIун ивкIун ур.

 

Джунайдлул ца мурид гьан увну ур га аьлимчунайн оьвчин. УчIайхту, щейхнал цIувххуну бур: «Ттул уссу, Аллагь ﷻ ххирасса лагъ ххира хьуманащал (Заннащал) хьунаакьиншиврул ачинсса кIива ххуллу бур: ца – зувира шинал лахъишиврийсса, вамур – шинал мутталийсса. Цумурди язи бугьан аьркинсса?»

«КутIамур ва мурадрайн ччяни иян уваймур бугьан аьркинссар!», - увкуну бур аьлимчунал.

«Ина тIайлара», – рязи хьуну ур Джунайд.

Аьлимчунал ххи бувну бур: «Аммарив жулмур ххуллу АллагьначIан гъанссар зулмурнияр».

«КъатIайлассар», – увкуну бур Джунайдлул. «Аллагь ﷻ кIицI лагаврил (тIарикьатрал, зикрилул) ххуллу АллагьначIан ﷻ гъанссар, Заннал буюр бувмур лахьхьаврил ххуллунияр. Цанчирча, буюр бувмур – инсантуращал бавхIумурди, зикри – Аллагьнащал ﷻ бавхIумурди».

«Мунил хIучча ккаккан бува!» - тIалав бувну бур аьлимчунал.

Джунайдлул ца муриднайн амру бувну бур:

«Ва чару тай суфийтурал ккурандалувун палцI бува!» - куну.

Чару багьайхту, гай циняв «Ля́ иля́гьа илля-Лла́гь», «Я Алла́гь!» – тIун бивкIун бур.

Яла Джунайдлул гава мурид гьан увну ур фикьгьи (исламрал юриспруденция) лахьлахьиминнал ккурандалувун чару бутан. Цайхва чару бивщуманах сситтуйну бурувгун: «Ина ци дуллалиссара, мукун къабучIиссар, хIарамссар!» - тIий гьалак бувккун бур.

Му иш ккавккукун, аьлимчунал тавбагу дурну, щейх Джунайдлул маъзуннал мурид хьуну ур.

Ва хавар бувсун бур имам Шяъранил луттираву. Ванил мяънагу шариаьтрал элму лахьхьаврил кьимат лагь баву бакъар, ялунгу, гьарцаманал буржри цанма чара бакъасса элму-кIулши лахьхьин: иман (аькьида), диндалул хIукмурду, хIалал-хIараммур. Мунияр махъ рувхIанийсса камилшивруйн кIункIу хьун, миккунсса ххуллу бугьан, щейхнал увкумур буллан аьркинссар.

Мунил хIакъираву Гъази-Гъумучиял щейх Жамалуттиннул чивчуну бур: «КIулну икIу, муриднан (тIарикьатрал ххуллийманан) яла агьаммур – цала аькьида тIайла давури, жула Заннаясса ва идавстураясса элму лахьлай, лайкьмур ва лайкь бакъамур кIул буллай.

Яла муриднал лахьхьин аьркинссар Кьуръандалул цайва ялув бувмур ва чанма-чанну кIулну бикIан аьркинмур. Муния махъ вардиш ласун аьркинссар бусурманнал шариаьтрал фаризасса бутIри: чаклин иссаврил, гъуслу баврил, таяммумрал, нажас марцI даврил адавру ва кьинилун ххюйлва байсса чаклил, зума дугьаврил ва цаймигу эбадатирттал рукнурду.

Вай дакъасса цайми элмурду лахьлан аьркин бакъассар, цала дакI ва рухI марцI къадурссаксса. ХьхьичIва-хьхьичI мунан аьркинмур – цала нафс мурдалсса тIабиаьтрал ясиршиврува ххассал бувну, дакIнил «дагьани» цIай-цIай тIутIи дуван, Зал чIалан, дунияллий хъанахъимунил мяъна дурчIин, элмурдавун куртI хьун дахчилачисса пардав дакIнива дукьан дуван.

Мунан аьркинссар цала дакI марцI дуван диялдакъашивурттая: дакIхъуншивруя, сситтуя, хIусутIшивруя ва м. ц., яла цинярда шартIирдащал цIуницIа тавбагу дурну, Заннайн эбадат даврихун, зикрилухун агьан, щейхнал цанма лахьхьин бувсса куццуй».

 

 

МухIаммад ХIажиев

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му...


Мюнпатсса дуаьрду

Мудан заралунния бурувччуну бикIаншиврул   КIюрххил ва гьанттайннай шамилла дуккайссар ва дуаь: باسْمِ اللَّهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الأرْضِ وَلا في السَّماءِ، وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمٌ «БисмиЛля́гьи ллязи́ ля́ язурру мааьсмигьи́ шай’ун филь-арзи ва ля́...


Лайлатул-Кьадрилул хьхьу

АцIния кIивагу зурдардиву яла ххирамур, даража лаваймур – Рамазан барзри. Мунил хьхьурдардива яла ххирамур хьхьугу – Лайлатул-Кьадрилул хьхьури.   Мугу Рамазан зуруй цумур хьхьу дуссарив мяйжанну къакIулссар. Куннал хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьури тIар, куннал ацIния арулку хьхьури...


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


Танмалшиву – щяйтIаннуя

Ххирасса дустал, къааьйкьинссара хIакьинусса кьини жува цинявппагу курчIил ясир бувну буру учирчагу.   Байбихьулий цIуххин ччива, цири му цурда карчI куну? ХъунмурчIин карчI тIун бикIай ци дунугу даву дуван къаччисса, ягу гъира бакъасса чIумал. Мукунсса чIумал инсан уссар лагма-ялттуминнахь...