ЖугьутIнал суаллу

ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама акъама?» - куну. Оьмардул бувсун бур му инсан цува ушиву. Яла жугьутIнал цIувххуну бур: «Буси цури ца усса кIилчинма акъасса, кIива бусса шамулчинмур бакъасса, шанна дусса мукьилчинмур дакъасса, мукьра дусса ххюлчинмур дакъасса, ххюва бусса ряххилчинмур бакъасса, ряхва бусса арулчинмур бакъасса, арулла дусса мяйлчинмур дакъасса, мяйва усса урчIилчинма акъасса, урчIва бусса ацIулчинмур бакъасса, ацIра дусса ацIния цалчинмур дакъасса»? Жавабрал ялув пикри буллай Оьмардул бакI ялавай бувну бур. Абу Аюблул увкуну бур: «Ва цIана чIун дакъа урча, та кIанай щяивкIсса адиминахь цIухха», - куну, тинай щяивкIсса Аьли-асхIаблуйн кIисса тIивтIуну бур. ЖугьутI Аьли-асхIаблучIанайгу хьуну, гайва суаллу буллуну бур. Аьли-асхIаблулгу ганан жаваб дуллуну дур:

– Ца усса, кIилчинма акъама – Бюхттулсса Аллагьри.

– КIива бусса, шамулчинмур бакъасса – баргъ ва барзри.

– Шанна дусса, мукьилчинмур дакъасса – магьар зия байсса шаннагу тIалакьри (цIа рутаву).

– Мукьва бусса, ххюлчинмур дакъасса – шариаьтрал дуцин ихтияр дуллусса мукьра щарссари.

– Ххюва бусса ряххилчинмур бакъасса – кьинилун байсса ххювагу чакри.

– Ряхва бусса арулчинмур бакъасса – Аллагьу Тааьланал дуньял-аьлам ляхъан бувсса ряхвагу гьанттари.

– Арулла дусса мяйлчинмур дакъасса – аруллагу ссаври.

– Мяйва усса урчIилчинма бакъасса – Аьрш бувгьусса мяйвагу малаикри.

– УрчIва бусса, ацIулчинма акъасса – ниттил лякьлуву оьрчIал байсса урчIва барзри.

– АцIра дусса ацIния цалчинмур дакъасса – Муса идавсин Аллагьнал ﷻ гьан дурсса ацIра улари.

Вай жавабру баяйхтту га жугьутIнал Ислам кьамул дурну дур.

 

Ислам Мусаев

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Дяъвигу, дингу

Аьрай, ярагъ бакъассагу, аьркинни дакIнил кьянкьашивугу, гуманитар кумаграцIун рувхIаниймур кумаггу. Ва кIанттул агьамшиву чIалай, жулва аьралийтурал чIарав бацIан, дакIниймур ласун 2024-ку шиная шинмай диндалул къуллугъчиталгу заназиссар СВО-райн. Мукунминнавасса ца ур 5-мур армиялул...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...