ХIурмат бушиву – Заннайн мютIишивур

ХIурмат бушиву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу, къашавайни дару букаву бикIу, шанашаву, изаву, лас ва щар цачIу утту бишаву, ва мукунма цаймигу аьмаллу.

 

Нитти-буттал, оьрмулул хъунисса инсантурал чулухунмай хIурматрай бикIаву – мугу Аллагьнайн ﷻ эбадат дуллалаву хъанахъиссар, агарда тIайласса, марцIсса ниятрай дуллай бухьурча. КутIану учин, жунма Аллагьнал ﷻ ккаккан бувсса тIайласса ххуллу бувгьуну, хIалалмургу дуллай, хIараммуниягу арх хъанай яхъанахъаву – мугу эбадатри. Цуксса инсан гьарзану, марцIну фаризамур биттур буллай, суннатру буллай урив, муксса мунан Аллагь ﷻ ххира шайссар, мугу Аллагьнан ﷻ ххира шайссар.

Ялагу Аллагьнайн ﷻ адаб дуруччаву хъанай бур, жунма Аллагьнал ﷻ буллусса неъматирдайн щукрулий бацIаву. Аллагьнал ﷻ буссар жунма хIат-хIисав дакъасса, чIявусса хъиншивурду, неъматру буллуну, миннуя пикригу бувну, хIисавгу лавсун, рязишиву духьурча, Аллагьнал ﷻ ми хъиннува чIявусса булайссар. Агарда жунма ца инсаннал ссавучIав кумаг буварча, жува му инсаннан ци хъинбала буван хъинавав тIий, хIурмат буванмуних луглан бикIару. Мукун бикIаву – инсаншивур, аькьлу бушивур, аммарив Аллагьнал ﷻ инсаннан циксса хъиншивурду дуллуну дур, миннухлуну бакъарив инсантал гьарца бивгьусса ссихIиращал щукрулий бикIан аьркинсса! КутIасса хIаллай гьава бакъа личIарча, инсантал бикIу, цимурца сагъмур дикIу, литIунссар гацIана. Мукунма цайми-цаймигу чIярусса лагмасса иширттая хIисав ласурча, бувчIлай бур циксса чIявусса неъматру буллуну бурив, ва цIимигу бурив Аллагьнал ﷻ жула чулинмай. Цамур куццуй бикIангу къабюхъайссар, цанчирча: жува буру Заннал ﷻ ляхъангу бувну, ва КIанан ﷻ жува хъинну ххирашиву мугу бувчIлайсса за бур. Хьхьу-кьини дакъа аьрщигу, хьхьиригу буссар тIар Аллагьнахь ﷻ ихтияр дула тIий, инсантал бухлаган буван, жура дуллалисса оьккишивурду, тIулдакъашивурду, бунагьру чIалай. Аллагь Тааьланал ﷻ миннухь учайссар тIар: «Инсантал на ляхъан бував, Ттун ﷻ гай хъинну ххигу-ххирар. Гай ци оьккисса тIуллу дуллай бухьурчагу, На ссавур дуллай ура, ялугьлай инсантал тIайла бацIанссар тIий, тавба дуванссар тIий. Зу ляхъан бувссания инсантал, зугу мукун къатIунссияв», – куну. Нитти-буттан цуксса ххирану бикIай цала арс-душ, ми цала ляхъан бувну бакъанува.

Аллагь ﷻ ялагу тIий ур: «На инсан ляхъан ував яла хъинну, ххуйну, исвагьийну, аькьлу-духIин дуну, цимурцагу дулав мунан яхъанан: дукансса, хIачIансса, лаххансса, уртту-тIутIив, зунттурду, хьхьирирду, ратIру-нехру, хIайвантру, ахъулсса, хьхьириву балугъру ва мукунма цаймигу чIявусса неъматру. Къалайкьривкьай инсаннан щукругу Аллагьнайн ﷻ бувну, Заннал тIисса куццуй оьрму бутлан. Ца мазрайну «АльхIамдулиллагь» куну мунийну щукру буваву къагьассар. Щукру баву – му хъанахъиссар гьарца жунма хьусса хъинбаларду, цIуллушиву, хъус-аваданшивурду, къуллугъру щийхчIин дучIарчагу, жула захIматрай дуварчагу, бувчIин аьркинссар, ми гьарзат так Аллагьнал ﷻ цIимилийну хъанай душиву. Щукру буваву дикIан аьркинссар гьарца чурххал базурдалгу. Цалчин дакIниву, яла мазрайну, мукунма яруннил щукру, мугу хъанахъиссар яру бурган буллалаву так ца Аллагьнал ﷻ жунна дуллусса караматирдах. Кьуръандалух уруглагаву, га ккалаккавугу, нитти-буттах, кулпатрах, диндалул уссурварах цIимилий уруглагавугу, мугу хъанахъиссар яруннил щукру буллалаву. Аммарив инсан аьркин дакъасса, заралсса, хIарамсса задирттах уруглай, миннуй тамашарду булларча, му щукру баву къашайссар, ми бунагьсса тIуллур, миннухлугу Аллагьнал ﷻ хьхьичI жаваб дулунссар. Мукунма, гьарца инсаннан буллусса базурдал, ми ссан ишла буван буллуну бурив, мукун тIайласса аьмал булларча, мугу хъанахъиссар щукру баву. Аллагьнал ﷻ Кьуръандалуву куну бур: «Агарда инсантал дуллумунийн щукрулий бухьурча, На ﷻ миннан чара бакъа хъиншивурду чIяру дуванна, аммарив рязишиву дакъаминнан тIайласса танмихIругу буванна».

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...