Кьуръандалул насихIатру

Кьуръандалул насихIатру

Бусурман диндалул яла агьаммур бакIщаращи – Мубараксса Кьуръанни. Мунивусса инсаннал щала оьрмулул мутталий мюнпат ласун шайсса насихIатру вив ласайманал багьу-бизулуву барачатшиву дикIайссар ва ахиратлуву талихIрайн уккайссар.

Жу хIадур буварду Кьуръандалул аятирттава 10 агьамсса насихIат.

1. СситтучIа ссавур.

«Заннал багъишла битаву ва Алжаннул багъру хIадур бувну буссар ххаришивруву ва пашманшивруву Аллагьнал ﷻ ххуллий харж дувайминнан, сситтучIа ссавур дувайминнан ва цайми багъишла битан кIулминнан. Аллагьнан ﷻ ххирассар хъинбаларду бувайми» («алу Эмран» суралул 134-мур аятрал мяъна).

2. ДакI хъуншиву.

«Халкьуннал хьхьичI лажин ухттанну даччан мадулларда, дакI хъунну аьрщарайх мазанарда. Аллагьнан ﷻ пахручитал къаххирассар» («Лукьман» суралул 18-мур аятрал мяъна).

3. Халкь кьякьлухун бишаву.

«Бусурмансса адиминал цама адимина кьюкьин мауварача, бусурмансса хъамитайпалул цамур хъамитайпа кьюкьин мабуварача. Гай Аллагьнал ﷻ хьхьичI зуярва ххуйсса бикIан бюхъайссар. Оьккисса махъру тIий куннал ку оьцIанил мабулларди, къаччан бикIансса ва дакIнин щунсса чулий цIарду мадизларди. Аллагьнайн ﷻ вихсса инсаннайн оьккисса махъ учаву – мурдалсса тIулли. Аллагьнал ﷻ къадагъа дирхьумунийн инкар бувайма – цала ва цайминнал чулинай тIайла акъамари. Цанчирча, мунал цанмагу цайминнангу зарал буллалиссар» («аль-ХIужурат» суралул 11-мур аятрал мяъна).

4. ТIайламур бусаву.

«Аллагьнал ﷻ танмихIрая нигьа бусияра зува Заннайн мютIийну бакъахьурча. Махъгу тIайламур, хIакьмур учияра!» («аль-АхIзаб» суралул 70-мур аятрал мяъна).

5. Хъирив къабацIаву.

«Ххуйсса инсантурая щак-щук тIутIаврия, ххуй бакъасса пикрирдая архну бикIи. Цаппара щакру бунагьссар, танмихIран лайкьссар. Бусурманнал диялдакъашивуртту ххал дуллай хъирив мабацIари, махъа гъалгъа мабувари. Зун ччанссияв ивкIусса зула диндалул уссил дикI дукан?! Мунил так зул дакI оьзан дувантIиссия. Мукунмасса дакI оьзансса ишну бикIан аьркинссар махъа гъалгъа бавугу. Аллагьнал ﷻ танмихIрая мурахас хьияра зуйва ялув бивхьумур биттур буллай ва къадагъа дирхьумуния арх буцлай. ХIакьну, Аллагь – тавба кьамул дайма, цIими бишаймари, » («аль-ХIужурат» суралул 12-мур аятрал мяъна).

6. Халкьуннал дянив маслихIат баву.

«Заннайн ва Идавсийн ﷺ вих хьумий уссурвалли. Имандалул миннал дакIру цачIун дурссар. Мунияту зула уссурвал дакьил бувара уссушиврухлуну…» («аль-ХIужурат» суралул 10-мур аятрал мяъна).

7. Зуна баврия мурахас шаву.

«Заннайн иман дирхьусса арамтурахь дюъ диша зуна бавричIан ягу зуна бавриву аьй рищавричIан буцаймуния. Буси бакI хьхьичIун дуртун, хъаннил аьвратсса (уруган хIарамсса) базурдах ябитлан къабучIишиву… Мукунсса тагьарди миннан лайкьсса, ми зуна баврия ва зуна бунни кусса аьй рищаврия буруччинтIиссар. Щак бакъа, Аллагьнан ﷻ кIулссар миннал дуллалимур, лайкьсса танмихI бувантIиссар». («ан-Нур» суралул 30-мур аятрал мяъна).

8. Тавба даву

«ТавбалучIансса ххуллу тIивтIуссар. Оьккисса тIул дурну, цала дакI чапал дурну, бунагь бувну яла Аллагьнахь ﷻ багъишла ити учирча, мунан кIул хьунтIиссар Аллагь ЦIими Бишайма ушиву. Мунал тавба кьамул дурну багъишла итантIиссар…» («ан-Нисаъ» суралул 110-мур аятрал мяъна)

9. Нитти-буттан хъинбала баву

«Вил Заннал амру бувну бур так Цайнна эбадат дуллан, нину-ппу ххирану, миннаха хIурматрай бикIан. Миннавасса ца ягу кIивагу заэвну ягу хъинну хъунив хьуну бухьурча, оьсса махъ маучара, чIу лахъ мабувара. Ччаву, хъиншиву, хIурмат чIалачIи бува, тIааьнсса махъ уча. Миннащал хъинну, иминну, цIими буну къуццу булува. «Я Рабби, Вайннай цIими биша, на чIивисса чIумал вайннал на цIими буну тарбия увссарахха!», – куну дуаь дулува» («аль-Исраъ» суралул 23-24-ми аятирттал мяъна).

10. ХIалалмур тIалав баву.

«Инсантурахьхьун ихтияр дуллуну дуссар аьрщарай хIалалмур дукан, къадагъа дуссар щяйтIаннул шаттирдайх бачин. Мукун бувайма тIайлашиврул ххуллийх нанимари… Дукияра зунна дуллусса хIалалсса дукия. Заннал ﷻ бивхьусса цIимилийн щукрулий бикIи…» («аль-Бакьара» суралул 172-мур аятрал мяъна).

Аллагьнал кабакьиннав Кьуръандалул насихIатру оьрмулуву ишла буллай бачин. Амин.

ХАЛИД МУСАЕВ

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...