Кьуръандалул хасшивурду

Кьуръандалул хасшивурду

Кьуръандалул хасшивурду

Кьуръан – кьуния шанна шинал мутталий Заннаяту Жабраил-малаикнайхчIин МухIаммад ИдавсичIан ﷺ ликлай бивкIсса Мубараксса Лу. Ваниву буссар идавсшиврул абадлийсса барашинна, хьхьичIва гьан бувну бивкIсса Луттирду ва Заннал низам тасттикь дуллалисса Аллагьнаятусса илгьам.

Кьуръан ккалли бувайссар Аллагь Тааьланал халкьунначIан гьан дурсса конституцияну. МунийхчIинни инсаннал Заннащалсса, жяматращалсса ва цащала цаласса арарду бачин буллай, дуниял-аьлам ляхъан Бувма рязисса куццуй оьрму бачин бувайсса. Кьуръандалул лахьхьин буллалиссар личIи буван тIайламур ва бяйкьумур ххуллу, нур ва цIаншиву. Ттизаманнул цIа дурксса дурккучу Нуруддин ал-Итр тIий ур: «Кьуръан – Аллагь Тааьланал каламри, МухIаммад ИдавсичIан ﷺ гьан бувсса, луттирдаву (мусхIафраву) чивчусса, чIявусса хIакьсса аьлимтурал кьюкьлул бяличIаву дакъа цаннаяту гаманайн биян буллай нани бувсса (таватур), иман дирхьуну му бувккуманан чири шайсса, абадлийсса карамат (муъжизат). Вай мукъурттива жунна кIул хъанай дур цаппара Кьуръандалул хасшивурду:

– Аллагьнал калам. Кьуръандалувун къабуххайссар Идавсил ﷺ хIадисру ва цайми Илагьийсса луттирду.

– МухIаммад ИдавсичIан ﷺ гьан баву. Ва хасшиврул Кьуръан личIи буллалиссар цайми идавстурачIан гьан бувну бивкIсса луттирдая: Таврат, Инжил, Забур ва цаймигу.

– Луттирдаву (мусхIаф) чивчуну бушиву. СалихIсса халифтурал заманнай Кьуръан ца луттиравун батIаврил даву дуллалисса чIумал циняв асхIабтал рязи хьуссар Аллагьнал калам бакъамур ганива личIи буван аьркиншиву.

– БяличIан къабивтун ца аьлимчуная гаманайн биян буллай нани баву (таватур). ХIадис ал-мутаватир учайссар чIявусса, куннайн ку хъар бакъасса инсантурал бувсмунийн, му тIайлашиву цукунчIавсса щак бакъасса. Му куццуй, луттиравун багьан къабитайссар цаннал бувсмур (хIадис ал-ахIад).

– Ккалаккиманан чири шаву. Ва хасшиврул Кьуръандалуя личIи буллалиссар «хIадис ал-кьудси» - Аллагьнал ﷻ калам Идавсил ﷺ цала мукъурттийну бувсмур. – Абадлийсса караматшиву (муъжизат). Кьуръандалуха лавхьхьусса цавагу хха щищачIав ляхъан буван къавхьуссар ва тачIав къахьунтIиссар. Ляхъан буван хIарачат буллай бивкIминнан хъиннува ххуйну бувчIуссар къахьунтIишиву. Идавсил ﷺ заманнай аьрабнал пасихIшиву хъинну лахъсса даражалий диркIссар, мунияту миннан бувчIуссар Къуръандалул мяъналул исвагьишиву ва куртIшиву, рязи хьуссар тукунсса калам инсаннаща ляхъан буван къабюхъайшиву ва Кьуръан Заннаятусса бушиву. Му иш бувчIукун, миннава чIявуми бусурман хьуссар. Цаппараннал тIурча цала дакI хъуншиврул ва хъуслил хъяврин бувну инкар бувссар. Амма цуксса хIарачат булларчагу, Кьуръандалуха лавхьхьусса шанма хха сакин буван къабювхъуну мигу баявур хьуссар.

Кьуръан – махъва-махъсса Лу хъанахъиссар, ванияр махъ цамур Лу ликкан къабувантIиссар. Му жучIанма бивссар царагу хIарп даххана къархьуну. Кьиямасса кьини дучIаннин халкьуннан аьркинсса гьарца маслихIатшиву дуссар Кьуръандалуву. Кьуръан дакIних лахьхьингу бигьассар, мунияту Исламрал тарихрал мутталий бусурман умматраву бивкIссар ва хIакьинугу буссар чIявусса хIафизтал – Аллагьнал ﷻ калам дакIних кIулми.

РАШИД АЬЛИМУРАДОВ

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га...


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...


Лак Муфтийнащал хьунабавкьунни

Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад -хIажи Аьбдуллаев хьунаавкьунни Лакрал райондал вакилтуращал ва имамтуращал. Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Зураб Куччаевлун тIайлабацIу чIа тIий, Муфтийнал кIицI лавгунни чIярусса шиннардий райондалул бакIчину зий ивкIсса Юсуп МахIаммадовлул район...