Оьбала цир?

Оьбала цир?

Оьбала цир?

Цал ца университетраву цува аькьлукарда тIисса профессорнал суал буллуну бур студентътурахьхьун. «Гьарца думур, Занналлив ляхъан дурсса?» Cтудентътуравасса цаннал сивсуну жаваб дуллуну дур: «Ди, Занналли дурсса». «Мукун бухьурча, туну Аллагьнал оьбалагу ляхъан бувсса хъанай бур, му оьбала дунияллий бунутIий. Жура дуллалимунил, жува ца буссарив ккаккан буллалиссар тIисса мукъуйн бувну, цува Аллагьгу оьбала хъанай ур».

 

Студентътал, мукунсса махъру бавну, пахъ багьну бур. Профессор цаява цува рязину пахру буллан ивкIун ур, цала ттигу цал Аллагь акъашиву исват бувшиврий дакI дарцIуну. Му ппурттуву ца студентнал, кагу гьаз дурну, увкуну бур: «Профессор, бучIирив ца суал булун?» куну. «БучIиркьай» куну, жаваб дуллуну дур профессорнал. Студентнал игу-ивзуну цIувххуну бур: «Профессор, дяркъу дуссарив?» «Му ци суалли ина булайсса, дяркъу дакъа дикIавив, ина цалагу аьхълай къаивкIссарав?» – куну бур профессорнал. Студентътал хъян бивкIун бур жагьилнал буллусса суалданий. Жагьилнал жаваб дуллуну дур: «Иширах ургарча, дяркъур тIисса зад дакъассар. Физикалул кьануннайн бувну, жура дяркъур тIисса зад, гъелишиву дакъашивур. Инсан икIу, зад дикIу жунна кIул шайссар дурив муниву энергия ягу дакъарив кIул баврийну. Ноль градус дур гъелишиву дакъашиву. Дяркъу дакъассар. Му жува гъелишиву дакъани учин ляхъан бувссамахъри». Студентнал ялагу суал буллуну бур: «Профессор, цIан дуссарив?» Профессорнал жаваб дуллуну дур «дуссаркьай» куну. Студентнал увкуну бур: «Зу ттигу къатIайлару, цIангур дакъасса, цIан дур чани бакъашиву. Жущара чани цирив кIул дан шайссар, цIаннив къашайссар. Жущава шайссар Ньютоннул призма ишлабуван, кIяла чани личIи бувну чIявусса рангирдайн, кIул буван личIи-личIисса рангирдал волнардал лахъишивурду. Зуща цIан кIул дан къахьунтIиссар. Укуннасса чаннал къяртта цIаннал дуниялливун дагьну, му чанна лахъан дайссар. Цукун кIул бан хьунссар зуща, цуксса цIансса буссарив цукунсса бунугу кIану? Му кIул хьуншиврул кIул бан аьркинссар цуксса чани буссарив гиву. Мукун бакъарив? ЦIан тIисса махъ инсаннал аьркин байссар, чани бакъашиву бувчIин буван». Махъва-махъгу жагьилнал цIувххуну бур профессорнахь: «Оьбала буссарив?» Му чIумал щак-щуклий профессорнал жаваб дуллуну дур: «На учавхха, буссар куну. Му жунма гьарца кьини ккаклай бур. Инсантурал дянивсса вахIшишиву, хиянатшивурду, зулмурду щалла дунияллийсса, ми масаллу бакъарив оьбалалул масаллу?» Мунийн студентнал увкуну бур: «Оьбала бакъассар, оьбала бур Аллагь акъашиву. Му цIаннаха ва дякъиха лавхьхьуса задри, Аллагь акъашиву бувчIин буван инсаннал ляхъан бувсса махъри. Оьбала – му я иман, я эшкьи дакъар, чани ва гъелишиву куннасса. Мунил масала – дяркъур, гъелишиву дакъани дикIайсса, ягу цIанни, чани бакъани дикIайсса». Профессор чинсса махъ бакъа ливчIуну ур. Му жагьилсса студентнал цIагу Альберт Энштейн диркIун дур.

 

Шамил ХIажиев

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...