Оьбала цир?

Оьбала цир?

Оьбала цир?

Цал ца университетраву цува аькьлукарда тIисса профессорнал суал буллуну бур студентътурахьхьун. «Гьарца думур, Занналлив ляхъан дурсса?» Cтудентътуравасса цаннал сивсуну жаваб дуллуну дур: «Ди, Занналли дурсса». «Мукун бухьурча, туну Аллагьнал оьбалагу ляхъан бувсса хъанай бур, му оьбала дунияллий бунутIий. Жура дуллалимунил, жува ца буссарив ккаккан буллалиссар тIисса мукъуйн бувну, цува Аллагьгу оьбала хъанай ур».

 

Студентътал, мукунсса махъру бавну, пахъ багьну бур. Профессор цаява цува рязину пахру буллан ивкIун ур, цала ттигу цал Аллагь акъашиву исват бувшиврий дакI дарцIуну. Му ппурттуву ца студентнал, кагу гьаз дурну, увкуну бур: «Профессор, бучIирив ца суал булун?» куну. «БучIиркьай» куну, жаваб дуллуну дур профессорнал. Студентнал игу-ивзуну цIувххуну бур: «Профессор, дяркъу дуссарив?» «Му ци суалли ина булайсса, дяркъу дакъа дикIавив, ина цалагу аьхълай къаивкIссарав?» – куну бур профессорнал. Студентътал хъян бивкIун бур жагьилнал буллусса суалданий. Жагьилнал жаваб дуллуну дур: «Иширах ургарча, дяркъур тIисса зад дакъассар. Физикалул кьануннайн бувну, жура дяркъур тIисса зад, гъелишиву дакъашивур. Инсан икIу, зад дикIу жунна кIул шайссар дурив муниву энергия ягу дакъарив кIул баврийну. Ноль градус дур гъелишиву дакъашиву. Дяркъу дакъассар. Му жува гъелишиву дакъани учин ляхъан бувссамахъри». Студентнал ялагу суал буллуну бур: «Профессор, цIан дуссарив?» Профессорнал жаваб дуллуну дур «дуссаркьай» куну. Студентнал увкуну бур: «Зу ттигу къатIайлару, цIангур дакъасса, цIан дур чани бакъашиву. Жущара чани цирив кIул дан шайссар, цIаннив къашайссар. Жущава шайссар Ньютоннул призма ишлабуван, кIяла чани личIи бувну чIявусса рангирдайн, кIул буван личIи-личIисса рангирдал волнардал лахъишивурду. Зуща цIан кIул дан къахьунтIиссар. Укуннасса чаннал къяртта цIаннал дуниялливун дагьну, му чанна лахъан дайссар. Цукун кIул бан хьунссар зуща, цуксса цIансса буссарив цукунсса бунугу кIану? Му кIул хьуншиврул кIул бан аьркинссар цуксса чани буссарив гиву. Мукун бакъарив? ЦIан тIисса махъ инсаннал аьркин байссар, чани бакъашиву бувчIин буван». Махъва-махъгу жагьилнал цIувххуну бур профессорнахь: «Оьбала буссарив?» Му чIумал щак-щуклий профессорнал жаваб дуллуну дур: «На учавхха, буссар куну. Му жунма гьарца кьини ккаклай бур. Инсантурал дянивсса вахIшишиву, хиянатшивурду, зулмурду щалла дунияллийсса, ми масаллу бакъарив оьбалалул масаллу?» Мунийн студентнал увкуну бур: «Оьбала бакъассар, оьбала бур Аллагь акъашиву. Му цIаннаха ва дякъиха лавхьхьуса задри, Аллагь акъашиву бувчIин буван инсаннал ляхъан бувсса махъри. Оьбала – му я иман, я эшкьи дакъар, чани ва гъелишиву куннасса. Мунил масала – дяркъур, гъелишиву дакъани дикIайсса, ягу цIанни, чани бакъани дикIайсса». Профессор чинсса махъ бакъа ливчIуну ур. Му жагьилсса студентнал цIагу Альберт Энштейн диркIун дур.

 

Шамил ХIажиев

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...