Гьар ишни башында

Гьар ишни башында

Бир гезик ишден къайтгъан Мусаны атасы огъар «Ислам дин яшлар учун» деген китап бере. О вакътиде Муса агъасыны телефону булан оюнлар ойнай болгъан.

– Къой шо телефонну, мен алып гелгенге къара, – деп ата уланына сёйлей. Яш сюйсюнмей оюнундан айрылып, китапгъа бир мюгьлетге гёз ташлап: «Агьа, яхшы», – деп, янгыдан телефонгъа гирише. Ата мусаны янына гелип, булай айта:

– Муса, мен сагъа гелтирген зат, къолунгдагъы алатдан агьамиятлы. Ачып къара, мен сагъа деп алып гелген китапны. Муса атасыны къатты тавушундан тартынып, телефонну къоюп, къолуна китапны ала. Китап «Бисмиллягь» деген калимадан башлана болгъан. Арты булан «Бисмиллягь» деп айтмакъ нечик агьамиятлы экенни гьакъында язылгъан, айрокъда аш ашамагъа башлайгъанда. Шу мюгьлетде Муса «Бисмиллягь» деп айтмагъа кёбюсю гезикде унутагъанны эсине алды. Китапда язылгъан кюйде буса, шо сёзлени айтмай ашайгъанны ашын шайтан ашай. Шолай деп билдирилген ерде къоркъунчлу гёрюнюшлю шайтанны сураты да бар, ону авзундан силегейлери агъызып, суратдагъы уланъяшны бошгъабына агъыза болгъан. Суратдагъы шо улан каш ашай, шайтан буса тюклю къолун ону бошгъабына сугъуп, оьзюн тойдура. Булай гёрюнюш Мусаны бетин бюрюшдюреген кюйде шонча да жиргенчлигин гелтире. Шо заман Муса не зат охуй экен деп уьйге ата гирип геле. Яш да огъар шо суратны гёрсете. Папасы уланына булай айта:

– Биз ашамагъа башлагъанча «Бисмиллягь» деп айтмагъа бир-бирде унутуп къалабыз, шайтан буса шолайлыкъны къаравуллай. Ол тепсини айланасында ари-бери юрюй туруп, кимесе бирев шо сёзлени айтмай къоймасмы экен деп къарай ва шолайлар болса, оланы ашындан пайдалана. Шайтан шолай ашай, тоя. Шону ашы шодур. Эгер биз шайтанны ашатмагъа сюймей бусакъ, «Бисмиллягь» деп айтмагъа унутмайыкъ.

– Папа, ашайгъанда мен бир-бирде «Бисмиллягь» деп айтдыммы-айтмадыммы деп ойлаша туруп къаламан. Бек ач болгъанда буса, шо сёзлени ичимден айтып къояман.

– Ёкъ, балам, шо сёзлени ичинден айтмакъ таман тюгюл. Сен «Бисмиллягь» деп оьзюнг де, къырыйынгда айланып турагъан шайтан да эшитеген кюйде айт. Амма ашны башында айтмагъа унутуп къалгъан бусанг, мен сагъа Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ заманында болгъан бир ишни хабарлайым: «Бир адам Расулуллагь ﷺ бар ерде Аллагьны ﷻ эсгермей ашап тура болгъан. Артдагъы бир гесек къалгъанда буса, ол адам: «Бисмиллягьи аввалагьу ва ахирагьу» («Аллагьны ﷻ аты булан башында ва ахырында»), – дей.

Шо заман Пайхаммар ﷺ иржайып: “Шайтан шону булан бирче ашап тургъан эди, ол Аллагьны ﷻ эсгергенде буса, налатлы ичиндегисин чыгъартды”, – деп англатды» (Абу Давуд, Ан-Насаи).

– Амма бил, «Бисмиллягь» деп гьар башлайгъан ишни алдында айтмагъа агьамиятлы. Оьрде айтгъан хабардан англагъанынг кюйде, ашама башлайгъанда Аллагьны ﷻ эсгер, тек унутуп къалсанг не этмеге герекни гьали билдинг. Гьали буса, яшым, юрю ашайыкъ, маманг тепси къургъан. Муса шат кюйде атасы булан ашуьйге ашамагъа бара.

– Шайтанны къоркъутагъан шо агьамиятлы сёзлени айтмагъа гьали чи унутмасман, – дей Муса.

АЙША ТУХАЕВА

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Пайхаммарны ﷺ Мадинагъа къайтыву   Къазаватдагъы дав битген сонг да Пайхаммар ﷺ Бадрда дагъы да уьч гюн тургъан. Сонг ол асгери булан Мадинагъа къайтмагъа тербене. Ас-Сафра деген къакъадан чыкъгъанда, Расулуллагь ﷺ уллу хум тёбени къырыйында токътай...


АНА СЮЮНЧДЕН ТОЙСА...

Пагьмулу адам гьар бир якъдан пагьмулу бола. Муну этип бажарагъан, ону да кютме бола. Биревлеге бажарывлукъ, гьюнер эркин берилген ва оланы яратывчулугъу бир тармакъ булан дазуланмай. Арсен Ягьияевни охувчуларыбыз таныйдыр деп эсиме геле. Шаир гьисапда таныйдыр. Амма ол арив кюйде сурат да эте....


Илмугъа элтеген ёл

Билим алывну ёлуна тюшген алимлер ва сыйлы адамлар, илмугъа агьамият бермекден къайры, оьзюн нечик тутма герекни де ахтаргъан, шону булан байлавлу эдеплени де аяп юрютген. Гьакъны билмеге белсенген муталим оьзюню насигьатчысына юваш кюйде таби болмагъа герек, авруйгъан гиши докторгъа инамлыкъ...


Анварны музейи – яратывчулукъну очагъы

Кёплер биледир Магьачкъалада уллу шаирибиз Анвар Гьажиевни атындагъы музей барны. Къумукъ поэзияны классиги, Дагъыстанны халкъ шаири яшагъан уьй, яратгъан ери аявлап жыйылгъан ва къаравчулар учун сав йыл ачылгъан. Мунда шаир яшагъан кюй сакълангъан, ол къоллагъан савутлар, алатлар, китаплар, огъар...


Сорав – жавап

– Намаз къылагъанда «Аль-Фатигьа» сурада «аляйгьим» деген сёзню «е» гьарп булан «алейгьим» деп охуса намаз саналамы? – «Шарх ибн Касим» деген китапгъа язгъан баянлыгъында Ибрагьим аль-Байжури булай эсгере: «Янгылыш,...