Гиевню нечик сайлама бола?

Гиевню нечик сайлама бола?

Гиевню нечик сайлама бола?

«Ананга гиев тарыкъ тюгюлмю?» деген иланкъы масхараны ким де эшитгендир.

 

Озокъда, тарыкъ, гьар ана къызына багъыйлы эр, оьзю учун гелишли гиев тапмагъа сюе. Нечик-мечиги де тюгюл, лап яхшысы тарыкъ. «Лап яхшысы» деген недир? Шо гьакъда гьар кимни къаравлары башгъа-башгъа, тек бары да ата-ана баласына чанг тийдирмей сакълайгъан, абурлап-сыйлап, къызын насипли этежек гиевню сюер.

Болажакъ гиевю нечик адам болмагъа герекни гьалиги ата-ана бек яхшы биле. Гиевге салынагъан талаплар шулай: ол бай, исбайы, намуслу, гьайын этеген, гьакъыллы, далаплы, иманлы, яхшы къылыкълы, эркек хасиятлы, арив тарбиялангъан, интеллигент гёрюнюшлю, абурлу агьлюден, айтылгъан тухумдан, маданияты оьсген, культура якъдан артда къалмайгъан, билимли, чомарт, бою-сою бийик болмагъа тарыкъ. Сюйсе, бу сиягьны дагъы да узатмагъа ярай…

Болажакъ къардашны миллети ва къайсы динни юрютегени кёплер учун бек тергелеген якъ. Гиев сайлайгъанда бир-бирде шу эки ян ата-ана учун лап агьамиятлы болмагъа бола.

Динге берилген агьлюге, дин буйрукъланы бек къыйматлайгъан ожакъгъа: «Нечик гиевню сюер эдигиз?» – деген соравгъа, олар оьз жавабын берер. Мунда инсанны Аллагьдан ﷻ къоркъагъаны, къылыгъы яхшымы-тюгюлмю, гьакъ юреклиги, дин буйрукъланы кютегени-кютмейгени къарала, шо якъгъа багьа бериле.

Сонг да, иманлы гёрюнеген болажакъ гиев къайсы дин агъымны янын тутагъанын, къайсы къаравлагъа юреги авагъанын билмеге тарыкъ. Кёбюсю агьлюлер къызы экстремист къаравлар булангъы улангъа къошулуп къалмакъдан бек къоркъа. Жамият динге багъып бурулгъанда, бу масъала ажайып маъналы ва тергев тартагъан болгъан.

 

Болажакъ гиевге байлавлу ата-ананы къоркъунчлары

«Гиевюгюз нечик адам болгъанны сюймес эдигиз?» – деген соравгъа, хыйлы ата-ана ол наркоман, экстремист, террорчу, бетгёрдю, авам, гьонкъа, ичги ичеген, сигарет тартагъан, къызгъанч, оьзюнден къайры дагъы биревню де сюймейген, пасат юрюйген, юреги къатты, яман аврувдан авруйгъан адам болгъанны сюймейгенин айтар.

Гьалиги девюрде ата-ана оьзлеге къошулажакъ адам юрюген юрюшлерин, не иш булан машгъул болгъанын билмеге къаст эте. Къызын ким-кимге де бермеге сюймей. Шолай ахтарыв этмеге тийишли де дюрдюр, неге десе биревлени оьзюне яман таъсир этеген къурдашлары, эрши мердешлери, багъыйсыз хасиятлары, авлетлери булан ягъада яшыртгъын къатыны, борчлары яда оьзге айып ишлери болуп чыкъма ярай.

 

Башгъа-тюрлю къаравлар

Ким булан уьйленежекге гёре, къызны да, ата-ананы да къаравлары къыйышмай къалмакъ бар.

Ана: «Мени къызым оьзюне гелешинеген уландан эсе, къолай адамгъа лайыкълы», – деп айтма бола.

Башгъа ата-ана буса, кызны бек арив тарбиялагъанбыз деп, кимге эрге баражагъын огъар оьзюне сайламагъа къоя, сайки адамны яхшысын-яманын ол айырмагъа бажара. «Биз яшамайбыз, оьзю яшай – оьзю сайласын», – деген бола.

 

Гиевню не зат яхшы эте?

Гиев яхшы деп саналмакъ учун, ол инг башлап англама герекли зат: ата-ана оьзлени инг къыйматлысын, лап аявлусун, кёп сююп оьсдюрген баласын огъар аманатгъа бере.

Къызыны ожагъында бары да зат тюзевлю болажакъгъа ата-ана даим бек умут эте. Къызы лап яхшы къатын, лап илиякълы гелин ва яшларына юреги авруйгъан ана болгъанны къайсы ата-ана да сюежек. Ол шолай болмакъ учун, янында тийишли эри болмагъа тарыкъ. Олай гиев къатынын сюер, агьлюню гьайын этер, яшларын оьр даражада тарбиялар, къайынларына гьюрметли янашар. Шолай адамланы гьакъында: къызыбызны тас этмедик, улан булан байыкъдыкъ, деп айта.

Бары да гиевлер лап яхшы адамлар болмакъны ёрайбыз.

 

Магьаммат Алимчулов

2026-05-01 (Зуль-къаида 1447 г.) №5.


Адамлагъа ювукълар, женнетге де ювукълар

Чомартлыкъ – Ислам дин уьйретеген агьамиятлы хасиятлардан. Бу къылыкъ – иманны белгиси ва Аллагьны ﷻ разилигин къазанмагъа, адамлагъа кёмек этмеге чалышагъан бусурман гишини гёрмекли хасияты. Къуръанда ва сюннетде чомартлыкъны гьакъында, бу хасият Яратгъаныбызгъа ювукъ болма ва адам...


Дагъыстан адабиятны терен билеген тамазасы

Гьалиги девюрде китап охуйгъанлар бек аз, кёбюсю халкъ интернетден пайдалана. Бу гьал девюрюбюзню аламатыдыр. Амма китап охумакъ не заманда да инсанны билимине, тарбиясына тувра таъсир этип гелгени белгили. Ана тилни яхшы билме сюегенлер учун, китап ва маълумат къураллар уллу пайда гелтирегени...


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Пайхаммарлагъа бакъгъан якъда не сифатлар борчлу?   Пайхаммарлагъа борчлу дёрт сифат бар, олар: Ас-сиддикъ – гертилик Ал-аманат – аманатчылыкъ Ат-таблигъ – етишдирмек Ал-фатанат – англавлу, итти гьакъыллыкъ. Гьали оланы...


Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Расулуллагьны ﷺ савуту   Расулуллагьны ﷺ айлана якъдагъы гьар-тюрлю затлагъа, савутгъа, байракъгъа, оьзге малгъа ва гьатта миник (верховое) гьайванлагъа ат береген хасияты болгъан.   Пайхаммарны байрагъыны аты «Аль-Укаб»...


Яшланы уьюн онгарабыз: гиччипавланы турагъан ери онгайлы болма герек

Яшланы уьюн нечик онгарма бола? Бизин кёплерибиз, аналар ва улланалар, шону оьзлер ушатагъан кюйде эте, гьатта бир-бирде башын авуртдурма да сюймей: аслусу – ятагъан ер, шанжал булан стол, оюнчакълар ва низам болмакъ. Амма касбучулар яшланы уьюн онгарывгъа яхшы агьамият бермеге герек деп...