Аш сода

Аш сода

Аш сода

Тамаша иш, тек бу сурсат оьзгелерден эсе ожакъда лап узакъ сакълана, бир-бирде йыллар булан да, неге тюгюл бек сийрек къоллана. Гертиден де, шо шолай, айрокъда агьлюде, масала, сода булан хамур басмай буса. Амма соданы янгыз хамургъа яда ашгъа къошмакъдан къайры, башгъачалай къоллама да бола. Ондан дагъы нечик пайдаланма бола дагъы? Тёбенде бир-нече къайдаланы гьакъында айтайыкъ.

 

  • Сода къолламакъны лап генг яйылгъан къайдасы – шону кёмеги булан тюрлю-тюрлю затны тазалама бола: гюмюшден, темирден этилген ону-муну, савут-сабаны. Мармараны, пластикни, кафельни ва дагъы да хыйлы оьзгени сода булан тазалама бола.
  • Сода булан башгъа затланы да тазалама бола, масала, – канализацияны. Шону учун, сув гетеген ерге дёрт-беш уллу къашыкъ сода тёгюле, сонг арты булан къайнар сув йиберип чая.
  • Сода гьатта от сёндюрегенде де кёмек этмеге бола! Уллу от тюшювлени тюгюл. Масала, аш биширегенде май яллап йиберсе, шо ерге сода сепме ярай.
  • Соданы кёмеги булан, оьзге алатланы къолламай, табандагъы къатты болгъан гённю йымышатма бола. Шону учун, легенни ичинде аякълагъа кёмек этер сув онгарабыз: эки литр исси сувгъа – 40 градусгъа ювукъ – соданы дёрт уллу къашыгъын къошабыз ва шону ичине йигирма минутгъа аякъларыбызны чомабыз. Эгер табанларыбыз ярылгъан буса, содадан къайры, сувгъа водородну перекисин де тёгебиз.
  • Сода булан булгъангъан сув булан емишлени, овошланы жувмагъа да ярай. Янгыз сувдан эсе булай жувса, хыйлы къолай болур.
  • Совет заманларда тиш аврувну басылтмакъ учун сода къоллай болгъан. Масала, гечени бир вакътисинде тиш авруп йиберсе ва докторгъа баргъанча чыдама кюй ёкъ буса, ярты стакан сувгъа гиччи къашыкъ соданы иритип, авзун чая болгъан.

 

Юлия Зачёсова

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Хатирин къалдырыв – авур юк

Къайсы тиштайпаны да яшавунда ювукъ адамына, къурдашына хатири къалагъан гезиклер бола. Хатири къалгъанлыкъдан заманында арчылмаса, – къатынгишини авур хасиятына гёре, шо, озокъда, тынч иш тюгюл, – булар йыллар булан жыйыла туруп, аралыкъланы агъулай, оьсмекге пуршав эте, муратлагъа...


Илмугъа элтеген ёл

Билим алывну ёлуна тюшген алимлер ва сыйлы адамлар, илмугъа агьамият бермекден къайры, оьзюн нечик тутма герекни де ахтаргъан, шону булан байлавлу эдеплени де аяп юрютген. Гьакъны билмеге белсенген муталим оьзюню насигьатчысына юваш кюйде таби болмагъа герек, авруйгъан гиши докторгъа инамлыкъ...


Гьиллалыкъ: шо яхшымы яда яманмы?

Гьиллалыкъ – эки янсынлы иш. Бир якъдан, биз барыбыз да билеген кюйде, намуслу (честный) болмакъ бек яхшы ва тюзевлю аралыкъланы кюрчюсю санала. Башгъа якъдан буса… гертисин айтайыкъ: багъыйсыз гьалдан чыкъмакъ яда масъала чечмек учун, гьар ким де яшавунда бир керен сама да гиччирек...


Эсги кагъызлар

Къырда сувукъ эди, шо саялы Марат шарфын тап гёзлерине ерли тартып байлагъан. Яшлар бавундан уьюне ерли ол бир сёз де айтмай иннемей юрюй.   – Не арыдым яяв юрюме! Уьстюмде кёп опурагъым да бар! – деп ол уьюне гирип аякъгийимлерин чечегенде кант эте. – Къыш гелген чи, шо...


Ораза байрам ва ону булан байлавлу ишлер

Хадир гече (Ляйлят уль-Къадр)   Хадир гече (Ляйлят уль-къадр) – йылны ичинде лап абурлу гече. Ону маънасы гележекни белгилевю ва къудратлыкъны гечеси деп таржума этиле. Шу гече Лавгьуль Махфуздан (Хранимая скрижаль) Ер юзюню тюпдеги кёклерине сыйлы Къуръан китап тюшюрюлген болгъан ва ондан таба...