Пайдалы ёравлар

Балны сан янын билмек – бир уллу саният ва бу бек ажайып пайдалы сурсат гьар кимни уьюнде бардыр. Бал яхшымы/тюгюлмю деп билмек учун халкъ арада къолланагъан дёрт къайданы таклиф этейик: 1) агъызагъанда, къашыкъны нечакъы оьрге гётерген булан, бал агъызагъаны бёлюнмеге герекмей; 2) агъызагъан ерине бал гиччирек тёбе болуп жыйыла; 3) арив бал агъызагъанда чачырамай; 4) бир къашыкъ балны бошгъапгъа салып, шогъар бираз сув къошуп булгъаса, герти балда хырцны (соты) сураты гёрюнежек.
Кёплени уьйлеринде, ярыкълар тайып къалагъан гезиклерде къолламакъ учун, майчиракълар бардыр. Майчиракълар, айрокъда назиклери, шайлы артыкъ янсын учун не этмеге герекни билемисиз? Совет девюрде булай пайдалы гьилла ёравлар кёп болгъан, энни шоланы эсге алайыкъ. Картопны уьст ва тюп янын гесип тайдырабыз. Сонг гесилген картопну бир янын столгъа салабыз, уьст янында буса тешик этип, ичине уьч (яда бираз кёп) спичка таякъ чанчабыз ва этилген тешикге толтуруп тёкмей урлукъ май тёгебиз. Муна, майчирагъыбыз гьазир, къолласа бола.
Кёплер ажайып пайдалы чювюндюр (свёкла) овошну сюедир. Шондан сонг къолланы нечик тез тазалама болагъан кюйню билемисиз? Ёравланы бир къайдасы – сирке ханц (уксус) къолламакъ: чювюндюр булан батгъан къоллагъа шону бираз тёгюп, ишыма тарыкъ. Узакъ къалмай къоллар тап-таза болажакъ.

Юлия Зачёсова

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.

Гетген асруну 90-нчы ва 2000-нчи йылланы башында оьсгенлер: «Ашап битдирмей туруп, тепсиден турмажакъсан!» – деген буйрукъну эшитмей къалмагъандыр. Сен саялы шорпаны, пилавну гьаран-гьаран ашап битдиреген ананы яда уллананы сагъа яман къарайгъан къараву эсигиздеми? Гьали биз уллу...

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде). Бешинчи бёлюк Ахыр гюнге иман салмакъ Ахыр гюн не гюндюр, огъар иман салмакъ не маънадыр? Амма ахыр гюнню гьакъында айтсакъ, о уллу авур гьаллар булангъы гюндюр. О гюн яшланы чачына акъ гирежек. Аллагь ﷻ шо гьакъда булай айта (маънасы):...

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде) Ухуд къазаватгъа гьазирленив Бир йыл гетген сонг маккалылар дав этмеге онгарылагъаны тамам бола. Къурайшитлерден ва оланы янын тутгъан булар йимик бутпереслерден жыйылгъан асгерде давда ортакъчылыкъ этмеге гьазир уьч минг адам болгъан....

Баянлыкъны башын охугъанда, шаирлер барысы да ана тилин сюе, шогъар гьашыкъ, ят тилде яратмай чы деп эсге гелме бола. Шолай, озокъда, дюр, тек биревлер сюювню, ватанны, намусну ва шолай оьзгени артыкъ гёрюп, алгъа салып юрюте. Чагъына гёре жагьил буса да, тек ачыкъдан гёрюнеген пагьмусу булангъы...

Газетибизни уьчюнчю бетинде пагьмусу арагъа чыкъмагъа башлагъан шаирибиз Умар Биймурзаев булан баянлыкъ этип, охувчуларыбызгъа, халкъыбызгъа ону таныш этме тийишли гёрдюк. Бу бетде буса, Умар яратгъан шиъруланы тергевюгюзге беребиз. Гюнагьлыбыз биз Аллагьны ﷻ алдында… Къара кюлге...

Пайдалы ёравлар