А.С.ПУШКИН

А.С.ПУШКИН

Балыкъчыны ва балыкъны ёмагъы

(Гёчюрен Бадрутдин Магьамматов) (Давамы. Башы алдагъы номерде)

Толкъунланып гелеген
Гёк денгизине къайтып,
Къартым алтын балыкъны
Чакъыра атын айтып.
Юзюп гелип алтын балыкъ
Къызыл къанатларын яза:
«Айт мурадынг, айт, тамаза?!»
Къарт балыкъгъа башын ие:
«Рагьмунг болсун, бийкем–балыкъ,
Къатын къоймай, бермей яллыкъ,
Огъар янгы чара тарыкъ.
Чарабыз дёрт ярылгъан дей,
Бирт де битмей бетлеп тербей».
Къызыл къанатларын гере,
Алтын балыкъ жавап бере:
«Пашман болма, сыйлы къартым,
Уьйге эсен къайтма къара – 
Болур сизге янгы чара».
Къартым абзарына гире
Яп-янгы чараны гёре!
Къатын буса бирден-бир бек
Огъар къайнашып йибере:
«Гьай къолайсыз, гьай пайдасыз,
Янгыз чара тилегенсен!
Къалкъынг ёкъда, бу чарадан
Не пайда бар – билмегенсен!
Эсинг жыйып, тез гери къайт,
Бёркюнг алып, арив сёйлеп,
Бизге уьйлер тарыкъ деп айт!»
Булгъанышып гелеген
Гёк денгизине къайтып,
Къартым алтын балыкъны
Ахтара атын айтып.
Юзюп гелип алтын балыкъ
Къызыл къанатларын яза:
«Не къуллукъ бар, айт, тамаза?»
Къарт балыкъгъа башын ие:
«Багъышлап къой, бийкем–балыкъ,
Къатын къоймай, бермей яллыкъ.
Палчыкъ уьйден ялкъгъанман дей,
Огъар янгы уьйлер тарыкъ».
Алтын балыкъ жавап бере:
«Къартым, пашман болма, вёре.
Иш, нечик де, шолай буса,
Къыйнамасын сени бу ой –
Уьйлеригиз болду деп къой».
Уьйге къайтып къараса къарт – 
Гёз алдында гьайран сурат:
Тамашадан – тамаша.
Янгы ишленген къалаланы
Гёрсенг, гёзюнг къамаша!
Къапулары гёк эменден,
Тюнгюлюгю акъ ташдан…
Къарт къатыны къолун силлей
Къарап терезебашдан:
«Гьай къолайсыз, гьай ярахсыз,
Оьлтюресен мени чакъсыз!
Гечикмей бар, денгизге къайт.
Яхшы тилеп, балыкъгъа айт:
Мен сюймеймен къаравашдай
Даим эшик артда къалма,
Мен сюемен – бийке болма!»
Булгъанышып гёрюнеген
Гьалек денгизине къайтып,
Къартым алтын балыгъына
Тавуш бере атын айтып.
Гьазир етип алтын балыкъ,
Сорай: «Къартым, айт, не тарыкъ?»
Къарт энкейип башын ие:
Дертин ачыкъ этме сюе:
«Рагьмунг болсун, бийкем–балыкъ,
Къоймай къатын, бермей яллыкъ!
Гюн сайын къутуруп бара,
Бетлеше, баврумну яра…
Алдындан гьали шарайып – 
Ярлы къатын болма сюймей, –
Бийке къатын боламан, – дей!»
Балыкъ айта: «Пашман болма,
Бийке къатын болду деп къой,
Къайт, юрекге авур алма».

(арты гелеген номерде) Бу бетни А.Байгереев онгаргъан

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Илмугъа элтеген ёл

Билим алывну ёлуна тюшген алимлер ва сыйлы адамлар, илмугъа агьамият бермекден къайры, оьзюн нечик тутма герекни де ахтаргъан, шону булан байлавлу эдеплени де аяп юрютген. Гьакъны билмеге белсенген муталим оьзюню насигьатчысына юваш кюйде таби болмагъа герек, авруйгъан гиши докторгъа инамлыкъ...


Ораза байрам ва ону булан байлавлу ишлер

Хадир гече (Ляйлят уль-Къадр)   Хадир гече (Ляйлят уль-къадр) – йылны ичинде лап абурлу гече. Ону маънасы гележекни белгилевю ва къудратлыкъны гечеси деп таржума этиле. Шу гече Лавгьуль Махфуздан (Хранимая скрижаль) Ер юзюню тюпдеги кёклерине сыйлы Къуръан китап тюшюрюлген болгъан ва ондан таба...


Анварны музейи – яратывчулукъну очагъы

Кёплер биледир Магьачкъалада уллу шаирибиз Анвар Гьажиевни атындагъы музей барны. Къумукъ поэзияны классиги, Дагъыстанны халкъ шаири яшагъан уьй, яратгъан ери аявлап жыйылгъан ва къаравчулар учун сав йыл ачылгъан. Мунда шаир яшагъан кюй сакълангъан, ол къоллагъан савутлар, алатлар, китаплар, огъар...


Хатирин къалдырыв – авур юк

Къайсы тиштайпаны да яшавунда ювукъ адамына, къурдашына хатири къалагъан гезиклер бола. Хатири къалгъанлыкъдан заманында арчылмаса, – къатынгишини авур хасиятына гёре, шо, озокъда, тынч иш тюгюл, – булар йыллар булан жыйыла туруп, аралыкъланы агъулай, оьсмекге пуршав эте, муратлагъа...


Эсги кагъызлар

Къырда сувукъ эди, шо саялы Марат шарфын тап гёзлерине ерли тартып байлагъан. Яшлар бавундан уьюне ерли ол бир сёз де айтмай иннемей юрюй.   – Не арыдым яяв юрюме! Уьстюмде кёп опурагъым да бар! – деп ол уьюне гирип аякъгийимлерин чечегенде кант эте. – Къыш гелген чи, шо...