Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Расулуллагьны малы

 

Расулуллагь сют ичмеге кёп сюе болгъан, айрокъда къойну сютюн. Ол савагъан къойну аты Гайса яда Гавса («янгур», «кёмек») болгъан. Пайхаммарны «Ан-Набъаа» («ахырына чыкъмакъ», «битмек») деген аты булангъы сюнгюсю (копьё) болгъан. Олай да башгъасы да болгъан, ону аты буса – «Аль-Байзаа» («акъ») болгъан.

 

Пайхаммарны ﷺ къалкъаны (щит) да болгъан, ону аты «Аз-Зафну» яда «Аз-Закну» болгъан.

Пайхаммарны ﷺ бир нече аты да болгъан. Шо атланы бириси къызгъылт тюслю, «Аль-Муртажиз» деген аты булан болгъан. Олай да къара тюслюсю де болгъан, ону аты «Ас-Сакбу» («чалт») болгъан. Расулуллагь ﷺ урушда алгъан бу биринчи ат болгъан. Ерни (седло) де оьз аты болгъан, огъар Пайхаммар ﷺ «Ар-Ражжа» («аталанмакъ») деген ат берген.

Имам аль-Бухари гьадислени жыйым китабында Амр бин аль-Харисден гелеген бу гьадисни гелтире: «Шу дюньядан гетгенде Расулуллагьны ﷺ савутундан, къачырындан ва топуракъ гесегинден бир малы да къалмагъан. Шо топуракъ гесекни де ол оьзюнден сонг садагъа гьисапда оьлешмекни васият этген».

Пайхаммарны ﷺ «Физза» («гюмюш») деген аты булангъы къачыры (мул) болгъан. Бу къачырны огъар Фарват бин Амр адь-Жузами савгъат этген. Сонг-сонг Пайхаммар ﷺ бу гьайванны Абу Бакргъа берген. Хунайн (Маккадан 27 чакъырым аридеги ер) къазаватны вакътисинде Пайхаммар ﷺ шо къачырны уьстюнде болгъан.

Пайхаммарны ﷺ «Аль-Касва» деген аты булангъы тиши тюеси болгъан. Расулуллагь ﷺ шону Абу Бакрдан 800 дирхамгъа сатып алгъан. Бу тюе Пайхаммар ﷺ герти дюньягъа гёчген сонг да болгъан ва Абу Бакр халипа болгъан заманда оьлген. Бу гьайван Мадинадагъы «Аль-Бакъи» деген къабурланы ювугъунда парахатына отлап тургъан.

Пайхаммарны ﷺ «Аль-Казза» («къуругъан») деген аты булангъы гиччи халиси болгъан. Пайхаммарны ﷺ бир гиччи сюнгюсю де болгъан, огъар «Ан-Намира» («тиши къаплан») деген ат берилген. Оьзге сюнгюлерден эсе, бу эки керенге къысгъа болгъан ва ону итти ериндеги «тишлери» башында тюгюл, тюбюнде болгъан.

Пайхаммарны ﷺ «Аль-Мудиллат» («йыбандырагъан») деген аты булангъы гюзгюсю болгъан. Пайхаммар ﷺ оьзю булан ичине гюзгю, таракъ, къайчы ва сивак салагъан къутукъ юрюте болгъан. Бу къутукъ такъалыбакъаны «къапгъачындан» (панцирь) этилген болгъан. Пайхаммарны ﷺ шо къутугъуну ичинде сурьма да болгъан, ол шону ятгъанча гёзлерине уьчер керен сюрте болгъан.

Имам аль-Бухари гьадислени жыйым китабында Сахл бин Саъад ас-Саиди етишдирген бу гьадисни гелтире: «Пайхаммарны ﷺ «Аль-Ляхиф» («шаршав», «ювургъан») деген аты болгъан. Ону башгъа атлары да болгъан, шоланы бирисини аты «Аз-Зарибу» («яр») болгъан. Шогъар бу ат мазаллы экенге берилген. Шондан къайры, «Аль-Лизаз» («ювукълашмакъ») дегениси де болгъан. Булай ат берилмекни маънасы – бу ат шонча да бек чалт чаба болгъан, гьатта уьстюндеги адам гьайванны къаркъарасына сыланып къала болгъан.

Пайхаммарны ﷺ тепсиге ошашлы уллу агъач хадирасы болгъан. «Аль-Гъарраъ» («ажайып») деген бу хадирагъа ашайгъанда аш салына болгъан. Пайхаммарны ﷺ Хазрат дейген тиштайпа къуллукъчусу болгъан.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-05-01 (Зуль-къаида 1447 г.) №5.


Уллу шаирни эсделигине

Къумукъ поэзияны ярыкъ юлдузу Шарип Албериев тувгъанлы 100 йыл бите. Уллу шаирибизни яратывчулугъун адабият ахтарывчулар ва эсли чагъындагъы адамлар яхшы билсе де, жагьил наслу ону билмей, танымай деп айтма ярай. Шо гьалны къолайлашдырмакъ ва шаирни атын эсге алмакъ мурат булан гьали-гьалилерде...


Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Расулуллагьны ﷺ савуту   Расулуллагьны ﷺ айлана якъдагъы гьар-тюрлю затлагъа, савутгъа, байракъгъа, оьзге малгъа ва гьатта миник (верховое) гьайванлагъа ат береген хасияты болгъан.   Пайхаммарны байрагъыны аты «Аль-Укаб»...


Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу

Бану Кайнука къавум дыгъарны буза   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Есибиз Аллагь ﷻ бусурманлагъа Бадр къазаватда уьстюнлюк бергенни ва олар арапланы арасында макътавлукъгъа етишгенни, гючлю ва абурлу болгъанны ягьудилер гёргенде, оланы юреклериндеги оьчлюк бирден-бир гючлене....


Тишлени гьар гюн тазалама тарыкъ

Марат къурдашыны тувгъан гюнюнден геле. Бу гюн арив оьтдю, айрокъда татли торт ва хыйлы оьзге татлиликлер ону кепине гелди. Марат кампетлер, зефирлер, мармелад, шоколад къангъанча ашап тойду. Ондан къайры, яшлар уьйлерине къайтагъанда къурдашы гьарисине оьзю булан алып гетмеге дагъы да кампетлер...


Дагъыстан адабиятны терен билеген тамазасы

Гьалиги девюрде китап охуйгъанлар бек аз, кёбюсю халкъ интернетден пайдалана. Бу гьал девюрюбюзню аламатыдыр. Амма китап охумакъ не заманда да инсанны билимине, тарбиясына тувра таъсир этип гелгени белгили. Ана тилни яхшы билме сюегенлер учун, китап ва маълумат къураллар уллу пайда гелтирегени...