Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Расулуллагьны савуту

 

Расулуллагьны айлана якъдагъы гьар-тюрлю затлагъа, савутгъа, байракъгъа, оьзге малгъа ва гьатта миник (верховое) гьайванлагъа ат береген хасияты болгъан.

 

Пайхаммарны байрагъыны аты «Аль-Укаб» («къаракъуш») болгъан.

Абу Хурайрадан етишген бу гьадисни имам Ибну Адий гелтире: «Расулуллагьны ﷺ къара тюслю байрагъы болгъан, шону аты “Укаб” болгъан».

Пайхаммар ﷺ бир-бирде байрагъыны тюсюн яшыл тюсге, башгъа заманда къара гьызлары булангъы акъ тюслюсюне алышдыра болгъан.

Пайхаммар ﷺ къошуна (палатка) «Аль-Кинна» («яшынагъан ер», «уя») деген ат такъгъан.

Пайхаммар ﷺ къолунда юрютеген таягъыны аты «Аль-Мамшука» («исбайы») болгъан. Бу таякъны Пайхаммар ﷺ гечинген сонг, бусурманланы халипалары биринден-бирине бере болгъан.

Пайхаммар ﷺ гьатта хабасына да «Аль-Раййан» («толгъан», «токъ») деп ат къойгъан. Олай да, Расулуллагьны ﷺ оьзге хабалары, сув ичеген башгъа савуту болгъан. Пайхаммар ﷺ сапаргъа чыгъагъанда ёлда сув ва сют ичмек учун алагъан савуту болгъан, ону аты – «Ас-Садира» («чыгъагъан», демек сувсаплыгъын басылтагъан) болгъан. Ер (седло) – «Ар-Ража» («аталанмакъ, къартылламакъ»), къайчы – «Аль-Жамиа» («бирикдиреген»). Пайхаммар ﷺ давгъа оьзю булан алагъан къылычыны аты – «Зуль-Фикар» («кертлевню (надрез) еси» – къылычны бир янында аркъа сюекге ошайгъан оюлуп этилген гьыз болгъан). Бу къылыч булан Пайхаммар ﷺ Бадр къазаватда да дав этген, Макканы къолгъа алагъанда да ону янында болгъан. Мундан къайры Расулуллагьны ﷺ дагъы да алты къылычы болгъан.

Пайхаммарны ﷺ гёнден этилген белбавуну уьстюнде гюмюшден этилген уьч юзюк, илгик (затёжка) ва тогъа (пряжка) болгъан.

«Ихьяу улуми ддин» деген китабында имам аль-Гъазали язагъан кюйде, Пайхаммарны ﷺ окълары булангъы садакъы (колчан) болгъан ва ону аты – «Аль-Куфар» («яшырагъан»). Имам аль-Табарани етишдирген кюйде, Ибну Аббас айтып, Пайхаммарны ﷺ «Аль-Саддад» («тюз урагъан») деген окъжаясы ва «Аль-Жамъу» («жыймакъ») деген садакъы болгъан.

Пайхаммарны ﷺ тиши тюесини аты – «аль-Касваъ» («къысгъа къулакъ», неге тюгюл ону къулакъларыны бир гесеги гесилген болгъан). Бу тюеге минип, Расулуллагь ﷺ Маккадан Мадинагъа гьижра этип гёчген болгъан. Бу тюеге «аль-Азбаъ» деп де айта болгъан, къулагъы бираз гесилген гьайванлагъа айтылагъан ат. Пайхаммарны ﷺ акъ тюслю «Дулдул» деген къачыры да (мул) болгъан. Пайхаммаргъа ﷺ ону Мисрини пачасы Мукавкис савгъат этген. Сапаргъа чыгъагъанда Пайхаммар ﷺ бу къачырны оьзю булан кёп ала болгъан. Пайхаммар ﷺ ону уьстюне арпа салып ташыгъан. Расулуллагь ﷺ герти дюньягъа гёчгенде бу къачыр сав болгъан. Пайхаммар ﷺ оьлген сонг ону узакъ заман сакълагъан, артда да тишлери тёгюлюп, сокъур болуп Дулдул къартлыгъындан оьле.

Олай да, Пайхаммарны ﷺ «Яъфур» («къубагийикни баласы») деген эшеги де болгъан. Бу эшек бек чабагъан саялы шогъар шолай ат бериле. Башгъа риавятгъа гёре буса, Яъфур – къыр сыйырны (бизонну, оьгюзню) баласыдыр. Пайхаммаргъа ﷺ ону Фарват бин Амр аль-Жазамийу савгъат этген. Яъфур Пайхаммар ﷺ савболлашыв гьаждан къайтгъан сонг оьле.

Пайхаммарны ﷺ «Уфайр» («къыр къабанны баласы») деген башгъа эшеги де болгъан. Ону да Пайхаммаргъа ﷺ Мукавкис савгъат этген.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Рызкъы артмакъны себеплери

Бу дюньяны себеплеге кюрчюлю этип яратгъан Аллагьгъа ﷻ макътав болсун. Масала, терек оьсмек учун, бир башлап ону орнатма тарыкъ. Билимли болмакъ учун, муаллимни алдына барып, охума тарыкъ. Нени буса да сатып алгъанча ондан алда къазанып акъчалы болма герек. Рызкъы булангъы ишлерде де, Къуръанда ва...


Гюнагьлыбыз биз Аллагьны ﷻ алдында…

Газетибизни уьчюнчю бетинде пагьмусу арагъа чыкъмагъа башлагъан шаирибиз Умар Биймурзаев булан баянлыкъ этип, охувчуларыбызгъа, халкъыбызгъа ону таныш этме тийишли гёрдюк. Бу бетде буса, Умар яратгъан шиъруланы тергевюгюзге беребиз.   Гюнагьлыбыз биз Аллагьны ﷻ алдында… Къара кюлге...


Яшыртгъын сырлар ачылмай къалмас

Адам улланасыны уьюню къырыйындан оьтюп бара. Уллу ажай торунларын (внуки) гёрмек учун булагъа бир-нече гюнге къонакълай гелген. Уллана телефондан булан сёйлей ва улан ону бу сёзлерин эшите: «Яшыртгъын сырлар къачан буса да ачылмай къалмас». Эртенги ашны заманында ол...


Ана тилине гьашыкъ шаир

Баянлыкъны башын охугъанда, шаирлер барысы да ана тилин сюе, шогъар гьашыкъ, ят тилде яратмай чы деп эсге гелме бола. Шолай, озокъда, дюр, тек биревлер сюювню, ватанны, намусну ва шолай оьзгени артыкъ гёрюп, алгъа салып юрюте. Чагъына гёре жагьил буса да, тек ачыкъдан гёрюнеген пагьмусу булангъы...


Сорав – жавап

– Гебин къыйып, уьйленмек учун айрыча арив вакъти боламы? – Шаввал ва сафар айларда гебин къыйып, уьйленмек этмеге яхшы деп санала (желательно). Неге десе Расулуллагь ﷺ Айша булан шаввал айда уьйленген, къызын Фатиманы буса Алиге сафар айда берген. Гебин къыйывну дыгъарын (никягь)...