Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Расулуллагьны савуту

 

Расулуллагьны айлана якъдагъы гьар-тюрлю затлагъа, савутгъа, байракъгъа, оьзге малгъа ва гьатта миник (верховое) гьайванлагъа ат береген хасияты болгъан.

 

Пайхаммарны байрагъыны аты «Аль-Укаб» («къаракъуш») болгъан.

Абу Хурайрадан етишген бу гьадисни имам Ибну Адий гелтире: «Расулуллагьны ﷺ къара тюслю байрагъы болгъан, шону аты “Укаб” болгъан».

Пайхаммар ﷺ бир-бирде байрагъыны тюсюн яшыл тюсге, башгъа заманда къара гьызлары булангъы акъ тюслюсюне алышдыра болгъан.

Пайхаммар ﷺ къошуна (палатка) «Аль-Кинна» («яшынагъан ер», «уя») деген ат такъгъан.

Пайхаммар ﷺ къолунда юрютеген таягъыны аты «Аль-Мамшука» («исбайы») болгъан. Бу таякъны Пайхаммар ﷺ гечинген сонг, бусурманланы халипалары биринден-бирине бере болгъан.

Пайхаммар ﷺ гьатта хабасына да «Аль-Раййан» («толгъан», «токъ») деп ат къойгъан. Олай да, Расулуллагьны ﷺ оьзге хабалары, сув ичеген башгъа савуту болгъан. Пайхаммар ﷺ сапаргъа чыгъагъанда ёлда сув ва сют ичмек учун алагъан савуту болгъан, ону аты – «Ас-Садира» («чыгъагъан», демек сувсаплыгъын басылтагъан) болгъан. Ер (седло) – «Ар-Ража» («аталанмакъ, къартылламакъ»), къайчы – «Аль-Жамиа» («бирикдиреген»). Пайхаммар ﷺ давгъа оьзю булан алагъан къылычыны аты – «Зуль-Фикар» («кертлевню (надрез) еси» – къылычны бир янында аркъа сюекге ошайгъан оюлуп этилген гьыз болгъан). Бу къылыч булан Пайхаммар ﷺ Бадр къазаватда да дав этген, Макканы къолгъа алагъанда да ону янында болгъан. Мундан къайры Расулуллагьны ﷺ дагъы да алты къылычы болгъан.

Пайхаммарны ﷺ гёнден этилген белбавуну уьстюнде гюмюшден этилген уьч юзюк, илгик (затёжка) ва тогъа (пряжка) болгъан.

«Ихьяу улуми ддин» деген китабында имам аль-Гъазали язагъан кюйде, Пайхаммарны ﷺ окълары булангъы садакъы (колчан) болгъан ва ону аты – «Аль-Куфар» («яшырагъан»). Имам аль-Табарани етишдирген кюйде, Ибну Аббас айтып, Пайхаммарны ﷺ «Аль-Саддад» («тюз урагъан») деген окъжаясы ва «Аль-Жамъу» («жыймакъ») деген садакъы болгъан.

Пайхаммарны ﷺ тиши тюесини аты – «аль-Касваъ» («къысгъа къулакъ», неге тюгюл ону къулакъларыны бир гесеги гесилген болгъан). Бу тюеге минип, Расулуллагь ﷺ Маккадан Мадинагъа гьижра этип гёчген болгъан. Бу тюеге «аль-Азбаъ» деп де айта болгъан, къулагъы бираз гесилген гьайванлагъа айтылагъан ат. Пайхаммарны ﷺ акъ тюслю «Дулдул» деген къачыры да (мул) болгъан. Пайхаммаргъа ﷺ ону Мисрини пачасы Мукавкис савгъат этген. Сапаргъа чыгъагъанда Пайхаммар ﷺ бу къачырны оьзю булан кёп ала болгъан. Пайхаммар ﷺ ону уьстюне арпа салып ташыгъан. Расулуллагь ﷺ герти дюньягъа гёчгенде бу къачыр сав болгъан. Пайхаммар ﷺ оьлген сонг ону узакъ заман сакълагъан, артда да тишлери тёгюлюп, сокъур болуп Дулдул къартлыгъындан оьле.

Олай да, Пайхаммарны ﷺ «Яъфур» («къубагийикни баласы») деген эшеги де болгъан. Бу эшек бек чабагъан саялы шогъар шолай ат бериле. Башгъа риавятгъа гёре буса, Яъфур – къыр сыйырны (бизонну, оьгюзню) баласыдыр. Пайхаммаргъа ﷺ ону Фарват бин Амр аль-Жазамийу савгъат этген. Яъфур Пайхаммар ﷺ савболлашыв гьаждан къайтгъан сонг оьле.

Пайхаммарны ﷺ «Уфайр» («къыр къабанны баласы») деген башгъа эшеги де болгъан. Ону да Пайхаммаргъа ﷺ Мукавкис савгъат этген.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Урва ибн аз-Зубайр

«Алим болмагъа умут этемен»     (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   «Женнет агьлю адамны гёрмеге сюегенлер бар буса, бугъар къарасын» (Абд уль-Малик ибн Мерван ).   Адамлар гиччирек гюплер булан йыракъдан гёрюнеген Каабаны айланасында жыйыла. Олар...


Ораза байрам ва ону булан байлавлу ишлер

Хадир гече (Ляйлят уль-Къадр)   Хадир гече (Ляйлят уль-къадр) – йылны ичинде лап абурлу гече. Ону маънасы гележекни белгилевю ва къудратлыкъны гечеси деп таржума этиле. Шу гече Лавгьуль Махфуздан (Хранимая скрижаль) Ер юзюню тюпдеги кёклерине сыйлы Къуръан китап тюшюрюлген болгъан ва ондан таба...


Тутгъан оразаларыбызны Аллагь ﷻ къабул этсин!

Ассаламу алейкум ва рагьматуллагьи ва баракатугьу!   Аявлу къардашлар ва къызардашлар! Етишип гелеген Ораза байрам булан гьакъ юрекден къутлайман сизин. Бу байрам ораза тутув, дуа этив, товбагъа тюшюв ва ругь оьсюв булан толгъан рамазан айны жамын чыгъара. Уллу байрамыбыз рагьмулукъну,...


Хатирин къалдырыв – авур юк

Къайсы тиштайпаны да яшавунда ювукъ адамына, къурдашына хатири къалагъан гезиклер бола. Хатири къалгъанлыкъдан заманында арчылмаса, – къатынгишини авур хасиятына гёре, шо, озокъда, тынч иш тюгюл, – булар йыллар булан жыйыла туруп, аралыкъланы агъулай, оьсмекге пуршав эте, муратлагъа...


Илмугъа элтеген ёл

Билим алывну ёлуна тюшген алимлер ва сыйлы адамлар, илмугъа агьамият бермекден къайры, оьзюн нечик тутма герекни де ахтаргъан, шону булан байлавлу эдеплени де аяп юрютген. Гьакъны билмеге белсенген муталим оьзюню насигьатчысына юваш кюйде таби болмагъа герек, авруйгъан гиши докторгъа инамлыкъ...