Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Али бин Рабиатдан булай етишген: «Мен Алини (бин Аби Талибни) гёрдюм, уьстюне минсин учун огъар ат гелтирди.

 

Аягъын оьзенгиге (стремя) салып, ол: “Бисмиллягь”, – деди. Атгъа оьрленип, аркъасын язгъанда: “Алгьамдулиллагь”, – дей. Шондан сонг ол Къуръан аятланы охуду (маънасы): “…Бизге шуланы таби этген Есибиз тап-таза, биз шоланы кютмеге болмас эдик чи” («Аз-Зухруф» деген сура, 13-нчю аят). Арты булан “Алгьамдулиллагь” деп уьч керен ва «Аллагьу Акбар» деп де уьч керен айтды. Сонг шу дуаны охуду (маънасы): “Тап-тазасан Сен (гьей Аллагь ﷻ). Гьакъ кюйде, мен оьз-оьзюме зулму этдим (гюнагь этип), геч менден. Ва, гьакъ кюйде, Сенден къайры дагъы бирев де гюнагьдан гечмеге болмай”. Сонг ол (Али ) иржайды. Мен огъар: “Гьей, бусурманланы башчысы, не саялы иржайдынг?” – деп сорадым. Ол магъа: “Мен гьали этген йимик шо кюйде Расулуллагь ﷺ да этгенин ва артда иржайгъанын гёрдюм. Мен де огъар: “Гьей Расулуллагь ﷺ, негер иржайдынг?” – деп сорадым. Ол магъа: “Инсан гьакъ кюйде: “Гьей Яратгъаным, гюнагьларымдан геч мени, – деп айтса, сени Есинг рази бола”, – деди. Аллагьдан ﷻ къайры дагъы бирев де гюнагьлардан гечмеге болмайгъанны биле де туруп”, – деп англатды». (Абу Давуд, ат-Тирмизи).

 

Пайхаммарны ﷺ йылайгъан кюю

Пайхаммарны ﷺ йылайгъан кюю кюлкюге ошашлы болгъан. Ол йылайгъанда агь уруп яда къартыллап йыламай болгъан, тавушу да эшитилмеген. Кюлейгенде де лап шолай, тавушу чыкъмагъан. Амма гёзлери сувлана ва гёзьяшы тёгюле болгъан, тёшюнден аваз гелегени де эшитиле болгъан. Ол оьлгенлеге, олагъа языгъы чыгъып, къайгъырып йылагъан яда Аллагьны ﷻ ачуву чыгъардан къоркъуп, уьммети саялы йылагъан. Гечелер гёнгюнден Къуръан охуйгъанда яда сюннет намазлар къылагъанда Пайхаммарны ﷺ йылайгъан кюю болгъан.

Абдуллагь бин аш-Шиххирден булай етишдирген: «Бир гезик Пайхаммарны ﷺ янына гиргенде, ол намаз къылып тура эди. Ол йылай эди: отну уьстюнде къайнайгъан къазанны тавушудай, тёшюнден гелеген авазны эшитдим» (Муслим).

Абдуллагь ибн Масъуд булай хабарлай: «Бир гезик Расулуллагь ﷺ магъа: “Къуръан оху магъа”, – деди. Мен тамаша болдум ва: «Гьей Расулуллагь ﷺ, нечик охуюм мен ону сагъа, о чу сагъа йиберилген?» – дедим. Пайхаммар ﷺ: “Башгъалар охуйгъанда тынглама кепим геле”, – деп англатды. Мен де 41-нчи аятгъа етишгенче «Ан-Ниса» деген сураны охума башладым (маънасы): “Не болажакъ (имансызлар булан) эгер биз гьар уьмметден бирер шагьат гелтирсек, сени буса (гьей Мугьаммат ﷺ) Биз олагъа (сени уьмметингдеги адамлагъа) къаршы шагьат этсек”. Ва мен Пайхаммарны ﷺ гёзлери гёзьяшдан толгъанын гёрдюм» (аль-Бухари, Муслим).

Ибну Аббасдан булай етишген: «Пайхаммар ﷺ мени гиччи торунум (внучка) (Зайнабны къызы) оьле турагъанда ону къолун тутду, тёшюне къысды ва сонг алдына салды. Биразлардан Пайхаммар ﷺ шо гьалдагъы вакътиде яш оьлдю. Шону гёргенде Умму Айман (Пайхаммарны ﷺ ичирген къатын) къычырып йылап йиберди. Огъар багъып Пайхаммар ﷺ булай деди: «Сен Аллагьны Элчисини ﷺ янында йылайсан, къычырыкълы йылавлагъа Аллагь ﷻ рази къалмай». Ол тамаша болуп: «Мен сени о кюйде йылап гёрмейменми дагъы?» – деп сорады. Пайхаммар ﷺ: «Мен олай йыламайман. Сен гёреген (гёзьяшлар) о – рагьмулукъ. Гьакъ кюйде, иманы барлар не гьалда буса да яхшылыкъда тура. Ону жанын къабургъаларыны арасындан чыгъарып ала, ол буса, шо саялы Есибиз Аллагьгъа ﷻ шюкюрлюк эте» (ан-Насаи, ат-Тирмизи).

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Анварны музейи – яратывчулукъну очагъы

Кёплер биледир Магьачкъалада уллу шаирибиз Анвар Гьажиевни атындагъы музей барны. Къумукъ поэзияны классиги, Дагъыстанны халкъ шаири яшагъан уьй, яратгъан ери аявлап жыйылгъан ва къаравчулар учун сав йыл ачылгъан. Мунда шаир яшагъан кюй сакълангъан, ол къоллагъан савутлар, алатлар, китаплар, огъар...


Къапуста булан тавукъ этден этилген шорпа

Сувукъ вакътиде ичин исиндиреген ашлар айрокъда агьамиятлы. Шогъар гёре, къапуста булан тавукъ этден биширеген шорпаны таклиф этебиз.   Тарыкълылар: тавукъ эт – ярым килогъа ювукъ; орта оьлчевдеги картоп – 3 тарыкъ; сувгъа салынгъан къапуста – 400 грам; чита (морковь)...


Илмугъа элтеген ёл

Билим алывну ёлуна тюшген алимлер ва сыйлы адамлар, илмугъа агьамият бермекден къайры, оьзюн нечик тутма герекни де ахтаргъан, шону булан байлавлу эдеплени де аяп юрютген. Гьакъны билмеге белсенген муталим оьзюню насигьатчысына юваш кюйде таби болмагъа герек, авруйгъан гиши докторгъа инамлыкъ...


Гьиллалыкъ: шо яхшымы яда яманмы?

Гьиллалыкъ – эки янсынлы иш. Бир якъдан, биз барыбыз да билеген кюйде, намуслу (честный) болмакъ бек яхшы ва тюзевлю аралыкъланы кюрчюсю санала. Башгъа якъдан буса… гертисин айтайыкъ: багъыйсыз гьалдан чыкъмакъ яда масъала чечмек учун, гьар ким де яшавунда бир керен сама да гиччирек...


АНА СЮЮНЧДЕН ТОЙСА...

Пагьмулу адам гьар бир якъдан пагьмулу бола. Муну этип бажарагъан, ону да кютме бола. Биревлеге бажарывлукъ, гьюнер эркин берилген ва оланы яратывчулугъу бир тармакъ булан дазуланмай. Арсен Ягьияевни охувчуларыбыз таныйдыр деп эсиме геле. Шаир гьисапда таныйдыр. Амма ол арив кюйде сурат да эте....