Якъут шаирни шиърулары къумукъ тилде

Охувчуларыбыз гьис этгендир, заманда бир «Адабият» бёлюгюбюзде шиърулар берегеникни. Бу гезик буса, къумукъ шаирни тюгюл, тюрк миллетли шаирни асарларын малим этебиз.

Анемподист Иванович Софронов-Алампа – белгили якъут шаир, язывчу, драматург ва жамият чалышывчу – 1886-нчы йылда Россия империяны Якъут округуну Ботурус улусунда тувгъан.

1907-нчий йылда Анемподист Софроновну «Якутский край» деген газетни басмаханасына наборщикни (гьарп жыягъан) къуллугъуна ишге чакъыра.

1912-нчи йылда ону биринчи шиърусу басмадан чыгъа. 1917-нчи йылдан алда язылгъан оьзюню асарларында ол якъут халкъны яшавун суратлагъан.

Совет девюрде Анемподист Алампа драматургиягъа бек агьамият берген. Демек, ол язгъан пьесаларында ерли халкъны тилин, турушун, пикрусун уста кюйде суратламагъа ва яймагъа бажаргъан.

А. Софронов-Алампа 150-ден де артыкъ шиъруну автору да дюр, ону сатира ва танкъыт язылгъан асарлары якъут адабиятда лап да гёрмекли ерни тута.

Олай да, ол И. Крыловну. Л. Толстойну, А. Чеховну, А. Фадеевни инг де белгили асарларын якъут тилге гёчюрген.

Ол якъут тилде чыгъарылагъан «Манчары» деген газетни ва «Чолбон» деген журналны баш редакторлары да болгъан. А. Софронов-Алампа Саха театрны биринчи ёлбашчысы да болгъан. 1926-нчы йылда Бакюде оьтгерилген тюрк тилли миллетлерини биринчи съездинде де ол ортакъчылыкъ этген. Тек 1927-нчи йылда, инкъылапгъа къаршы чыкъгъан деп, ону туснакъ этген ва сюргюнге йиберген. А. Софронов 1935-нчи йылда кёкюрек аврувдан туснакъда оьлген.

Ол туснакъдагъы вакътисинде «Атама сыр кагъыз» деген белгили поэмасын язгъан. Ону шо поэмасын къумукъ шаир, таржумачы ва журналист Багьавутдин Самадов къумукъ тилге гёчюрюп тура. Къумукъ адабиятгъа шо гёрмекли къошум ва пайдалы болажагъына инанабыз. Гертилей де, Багьавутдин Самадов артдагъы йылларда бизин милли адабиятыбызгъа оьз къошумун болдура. Ол 4 китапны автору, Россияны журналистлерини ва язывчуларыны уьюрю де дюр. Бугюнлерде Багьавутдин Самадов Къарабудагъгент район администрацияны прес-къуллугъуну бёлюгюню ёлбашчысы болуп уьстюнлю ва уьлгюлю кюйде загьмат ёлун узатып тура.

А.Байгереев

2026-05-01 (Зуль-къаида 1447 г.) №5.

Бозигит Исламгереев тутушуп ябушувдан Европа оьлчевдеги ярышларда гёрсетген гьюнери бары да адамны бек тамашагъа къалдырды. Кёплер шогъар болма ярайгъан иш тюгюл деп къарады. Гьатта биревлер шону адам этмегендир, «искусственный интеллект» яда монтаж этилип кюйленгендир деп...

Оьлюню эсге кёп алыгъыз (Давамы. Башы алдагъы номерлерде) «Гьей Абу Зейд, эгер Пайхаммар ﷺ сени гёрген эди буса, ол сени сююп къалар эди» (Абдуллагь ибн Масъуд ). Хилял ибн Исаф оьзюню къонагъы Мунзир ас-Савриге: – Гьей Мунзир, юрю, иманыбызгъа...

Чомартлыкъ – Ислам дин уьйретеген агьамиятлы хасиятлардан. Бу къылыкъ – иманны белгиси ва Аллагьны ﷻ разилигин къазанмагъа, адамлагъа кёмек этмеге чалышагъан бусурман гишини гёрмекли хасияты. Къуръанда ва сюннетде чомартлыкъны гьакъында, бу хасият Яратгъаныбызгъа ювукъ болма ва адам...

Марат къурдашыны тувгъан гюнюнден геле. Бу гюн арив оьтдю, айрокъда татли торт ва хыйлы оьзге татлиликлер ону кепине гелди. Марат кампетлер, зефирлер, мармелад, шоколад къангъанча ашап тойду. Ондан къайры, яшлар уьйлерине къайтагъанда къурдашы гьарисине оьзю булан алып гетмеге дагъы да кампетлер...

Бану Кайнука къавум дыгъарны буза (Давамы. Башы алдагъы номерлерде) Есибиз Аллагь ﷻ бусурманлагъа Бадр къазаватда уьстюнлюк бергенни ва олар арапланы арасында макътавлукъгъа етишгенни, гючлю ва абурлу болгъанны ягьудилер гёргенде, оланы юреклериндеги оьчлюк бирден-бир гючлене....

Якъут шаирни шиърулары къумукъ тилде