Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

 

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).

 

Тавратгъа сени нечик иътикъатынг болма тарыкъ?

 

Мен токъташаман, гертиден де, Таврат – Аллагьны китапларындандыр. Шариат агькамланы баян этмек учун, ону Калимуллагь Муса пайхаммаргъа тюшюрген.

 

Аллагь ﷻ Къуръанда булай айтгъан (маънасы): «Таврат тюшмекден алдын Исрайыл оьзюне гьарам этгенден башгъа бары да ашамлыкълар Бани Исрайылгъа гьалал эди. “Эгер сиз тюз сёйлей бусагъыз, Тавратны гелтирип охугъуз”, – деп айт!» («Аль-Имран» деген сура, 93-нчю аят). Исрайил – Якъубдур. Риваятларда гелегенге гёре, Якъуб къатты авруп ятгъанда, эгер Аллагь ﷻ кёмек этип сав болса, оьзю инг кёп сюеген ашларын, тюени этин ашамасгъа ва сютюн ичмесге нюдюр этген экен. Аллагь ﷻ бу нюдюрню къабул этген. Шуну йимик Аллагьутаала Бану Исрайылдан гелип чыкъгъан гюнагьлар себеп болуп, олагъа ачув-оьч гьисапда бир-бир гьайванланы, сонг да сыйыр булан, къойну ич майын гьарам этген.

Ва дагъы да токъташаман, герти токъташдырувларына да. Аллагь ﷻ Къуръанда булай айтгъан (маънасы): «Оьзлерде Таврат бар туруп, шонда Аллагьны ﷻ гьукмусу бола туруп, нечик гелип сени гьакам (суд) эте? Сонг да, дагъы да буруп гете? Олар муъмин тюгюл» («Аль-Маида» деген сура, 43-нчю аят).

Ва дагъы да токъташаман, Бани Исмайылдан пайхаммар ачыкъ болагъанына ва ол да бизин бийибиз Мугьаммат Пайхаммар ﷺ ва ишарагъа гертиден де ол Пайхаммар (Мугьаммат) ﷺ гележек янгырылгъан шариат булан къулланы женнетге тюзлейген. Аллагь ﷻ Къуръанда булай айтгъан (маънасы): «Иса ибну Марьям: “Гьей Исраиллилер, гертиден де, мен оьзюмден алдын гелген Тавратны тасдыкъламакъ ва менден сонг гележек Агьмат деген расулну хабарын бермек учун, Аллагь ﷻ сизге йиберген пайхаммарман”, – дегенин эсле (Гьей Мугьаммат). Олагъа гьакъ булан гелгенде буса олар: “Бу ачыкъдан сигьрудур», – дедилер» («Саф» деген сура, 6-нчы аят).

Бу вакътибиздеги Таврат агьлю китаплылагъа алдынгъы, белгили уллу алимлени иътикъады нечикдир?

Бугюнгю вакътиде алимлени иътикъадында Таврат алмашынгъан, ай герти тюз баянлыкъ этилмеген, Аллагь ﷻ не муратда англатагъан кюйде англатылмай. Аллагь ﷻ сыйлы болгъан Къуръанда булай эсгере (маънасы): «Олардан бир бёлюгю Аллагьны ﷻ каламын эшите эди ва англагъан сонг, биле туруп буза эдилер» («Аль-Бакъара» деген сура, 75-нчи аят). Дагъы да, башгъа аятда булай айтыла (маънасы): «Ягьуди болгъанлардан калималаны оьз орундан бузуп, алмашдырывчулар бар…» («Ан-Нисаъ» деген сура, 46-нчы аят).

Шо неден англашыла? Гьалигисинде женнетни де, жагьаннемни де эсгермей ва Къыяматгюн тирилип ва жыйылып жазасын гёрежеги эсгерилмей. Булар бары да Аллагьны ﷻ китапларында лап да агьамиятлы затлар болгъангъа да къарамайлы.

Таврат алмашынгъанлыгъын дагъы да неден англайбыз? Тавратны ахырынчы бёлюгюнде Муса пайхаммарны дюньядан гетмеклиги сёйлене, шо да белгили алимлер эсгереген къайдагъа къаршы геле.

Агьлю китабилер Тавратны да, Инжилни де алмашдырса да, къынгырласа да, китапларда Аллагьны ﷻ герти атлары да, герти калималары да бар. Шо саялы бизге шо китапланы эсгик этип, мысгъылламагъа тюшмей, къардашлар! Гертилик Аллагь ﷻ янында.

 

(Давамы гелеген номерде).

 

Арсланали Аскеров, теолог, дин ахтарывчу

 

2026-05-01 (Зуль-къаида 1447 г.) №5.


Уллу шаирни эсделигине

Къумукъ поэзияны ярыкъ юлдузу Шарип Албериев тувгъанлы 100 йыл бите. Уллу шаирибизни яратывчулугъун адабият ахтарывчулар ва эсли чагъындагъы адамлар яхшы билсе де, жагьил наслу ону билмей, танымай деп айтма ярай. Шо гьалны къолайлашдырмакъ ва шаирни атын эсге алмакъ мурат булан гьали-гьалилерде...


Сыйлы адамлар: Абу Зейд

Оьлюню эсге кёп алыгъыз     (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   «Гьей Абу Зейд, эгер Пайхаммар ﷺ сени гёрген эди буса, ол сени сююп къалар эди» (Абдуллагь ибн Масъуд ).   Хилял ибн Исаф оьзюню къонагъы Мунзир ас-Савриге: – Гьей Мунзир, юрю, иманыбызгъа...


Яшланы уьюн онгарабыз: гиччипавланы турагъан ери онгайлы болма герек

Яшланы уьюн нечик онгарма бола? Бизин кёплерибиз, аналар ва улланалар, шону оьзлер ушатагъан кюйде эте, гьатта бир-бирде башын авуртдурма да сюймей: аслусу – ятагъан ер, шанжал булан стол, оюнчакълар ва низам болмакъ. Амма касбучулар яшланы уьюн онгарывгъа яхшы агьамият бермеге герек деп...


Костекли батыр

Бозигит Исламгереев тутушуп ябушувдан Европа оьлчевдеги ярышларда гёрсетген гьюнери бары да адамны бек тамашагъа къалдырды. Кёплер шогъар болма ярайгъан иш тюгюл деп къарады. Гьатта биревлер шону адам этмегендир, «искусственный интеллект» яда монтаж этилип кюйленгендир деп...


Дагъыстан адабиятны терен билеген тамазасы

Гьалиги девюрде китап охуйгъанлар бек аз, кёбюсю халкъ интернетден пайдалана. Бу гьал девюрюбюзню аламатыдыр. Амма китап охумакъ не заманда да инсанны билимине, тарбиясына тувра таъсир этип гелгени белгили. Ана тилни яхшы билме сюегенлер учун, китап ва маълумат къураллар уллу пайда гелтирегени...