Гьадис аль-Къудсийни Къуръандан не башгъалыгъы бар?

Гьадис аль-Къудсийни Къуръандан не башгъалыгъы бар?

Гьадис аль-Къудсийни Къуръандан не башгъалыгъы бар?

Къуръандан къайры Есибиз Аллагьны ﷻ каламы хас гьадислерде де сакълангъан. Шолагъа гьадис альКъудсий деп айтыла. Тёбенде Къуръанны ва гьадис аль-Къудсийни башгъалыкъларыны гьакъында айтыла.

1.Къуръан – маънасы, сёзлери, умуми тексти тувра Аллагьдан ﷻ геле, огъар Мугьаммат Пайхаммар ﷺ оьзюнден бир зат да къошмагъан. Гьадис аль-Къудсий буса – Аллагьны ﷻ каламын Пайхаммар ﷺ оьз сёзлери булан етишдирген.

2.Къуръан аятланы маънасын етишдирип айтмагъа ярамай, ону бар кююнде алышдырмай айта. Гьадис аль-Къудсийни буса маънасын етишдирип айтмагъа яратыла.

3.Къуръан – муъжизат, оьз дилбарлыгъы, маънасы ва тетиксизлиги булан Пайхаммаргъа ﷺ къаршы чыкъгъанланы гьайран эте. Гьадис аль-Къудсий буса, муъжизат тюгюл.

4.Къуръан аятлар, суралар, гьатта гьар гьарпы «мутаватир» деп айтылагъан шынжыр этилип биревден-биревге тапшурула гелген. Мутаватир – бир затны хыйлы адам тапшургъан демек бола, шолайлыкъ булан олар биригип ялгъан айтмакъдан таза. Гьадислерде буса шолай шынжыр болмакъ борч тюгюл, биревден-биревге айтылгъанлыкъ таманлыкъ эте.

5.Къуръан аятланы охув – ибадат санала. Гьадис альКъудсийни охугъанлыкъ ибадатгъа саналмай, гьатта шону учун шабагъат бола буса да.

6.Къуръан аятлар Пайхаммаргъа ﷺ тёлюнде яда Жабрайыл u малайикден таба тюшюрюлген. Гьадис аль-Къудсий буса, яшыртгъын вагьйу яда юрегине сингдирмек (аль-Ильгьам) булан гелген Пайхаммаргъа.

7.Къуръангъа тиймек учун инсан толу кюйде таза (гъусул-киринив) ва намаз жувунгъан гьалында болмагъа герек. Сыйлы Китапны къолуна алмай гёнгюнден охумакъ учун буса, гъусл кирингенлик таманлыкъ эте. Гьадис альКъудсийни охумакъ учун намаз жувунгъанлыкъ борч саналмай.

ШАМИЛ МУСАЕВ

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Ана тилине гьашыкъ шаир

Баянлыкъны башын охугъанда, шаирлер барысы да ана тилин сюе, шогъар гьашыкъ, ят тилде яратмай чы деп эсге гелме бола. Шолай, озокъда, дюр, тек биревлер сюювню, ватанны, намусну ва шолай оьзгени артыкъ гёрюп, алгъа салып юрюте. Чагъына гёре жагьил буса да, тек ачыкъдан гёрюнеген пагьмусу булангъы...


Сафар ай оьзге вакътиден къалышмай

Белгили йимик, бусурман рузнамагъа гёре, сафар – мугьаррам айдан сонг гелеген йылны экинчи айы.   «Сафар» деген сёз (башында «сад» деген гьарпы булан) «сари болмакъ» демекни англатмагъа бола. Башгъа маънасы – «бошамакъ», «бош...


Исбайы болма четим этеген гиччиден гелеген мердешлер

Гетген асруну 90-нчы ва 2000-нчи йылланы башында оьсгенлер: «Ашап битдирмей туруп, тепсиден турмажакъсан!» – деген буйрукъну эшитмей къалмагъандыр. Сен саялы шорпаны, пилавну гьаран-гьаран ашап битдиреген ананы яда уллананы сагъа яман къарайгъан къараву эсигиздеми? Гьали биз уллу...


Гюнагьлыбыз биз Аллагьны ﷻ алдында…

Газетибизни уьчюнчю бетинде пагьмусу арагъа чыкъмагъа башлагъан шаирибиз Умар Биймурзаев булан баянлыкъ этип, охувчуларыбызгъа, халкъыбызгъа ону таныш этме тийишли гёрдюк. Бу бетде буса, Умар яратгъан шиъруланы тергевюгюзге беребиз.   Гюнагьлыбыз биз Аллагьны ﷻ алдында… Къара кюлге...


Сорав – жавап

– Гебин къыйып, уьйленмек учун айрыча арив вакъти боламы? – Шаввал ва сафар айларда гебин къыйып, уьйленмек этмеге яхшы деп санала (желательно). Неге десе Расулуллагь ﷺ Айша булан шаввал айда уьйленген, къызын Фатиманы буса Алиге сафар айда берген. Гебин къыйывну дыгъарын (никягь)...