бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДехIибайс ужра

ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:

 

  1. «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад Ну чевурхус».
  2. «АвцIали бархIи жамигIятла савлила дехIибала дарибси Аллагьли ﷻ кIел секIайзивад уцахъу:

1) Жагьаннабла цIализивад;

2) кIибяхIяндешлизивад (мунапикьдешлизивад)».

  1. «ХIерейсла дехIибала дарибсилис Аллагьли ﷻ Жагьаннабла цIа хIярамбиру».
  2. «ХIери гIергъила (гIаср) дехIибала дарибси Аллагьли ﷻ бунагьуназивад умувиру».
  3. «БархIехъла дехIибала дарибсилис Аллагьли ﷻ Жагьаннабла цIа хIярамбиру ва илис СиратIла гуми ахъахъес нур пешкешдиру».
  4. «Дугила дехIибала чедетаахъили дирусилис халаси ужраван, дехIибала чедихIяртли детурхахъусилис Аллагьли ﷻ халаси танбихIра гIеббиахъуси саби. Мисаллис, иличила бурили саби Кьуръа «МагIун» (садакьа) бикIуси сурала 107 – ибил аятлизиб».

Идбагли ﷺ хIядислизиб буруливан, чедихIяртти дехIибайзибад Аллагьли ﷻ дурусси бутIацун саби кьабулбируси. Дуббуцарла Рамазан базла дехIиба дурхъадешличила хIядисли бурули саби: «ХIушазивад ца Рамазан базлизив чевсаргъибхIели, ва сунела бурушлизив ца шайчивад итил шайчи шурухъунхIели, малаик илизи викIар: «Айзи, хIу Аллагьли ﷻ мубараквараби ва хIечи уркIецибараб».

ДехIибала дарес кьасличил ил айзурхIели, илала буруш тиладибулхъан: «Я Аллагь ﷻ, пешкешбара илис чебяхIси буруш».

Илини сунела палтар челгьухIели, Аллагьлизи ﷻ палтар тиладидулхъан: «Я Аллагь ﷻ, илис Алжанала палтар пешкешдара».

ЧегьурхIели, дабрира тиладидулхъан: «Я Аллагь ﷻ, СиратIла гумиличир илала кIелра кьяш чIумадара».

Ил тIалхIяналичи ветаибхIели, тIалхIянара бусравдулхъан: «Я Аллагь ﷻ, савгъатдара илис Алжанала пигьлуми».

Дазала дарибхIели, шинни тиладибиру: «Я Аллагь ﷻ, умувара ил бунагьуназивадра балагьуназивадра». ДехIибала дарес айзурхIели хъали дугьабилзан: «Я Аллагь ﷻ, илала хIяб бягIура шалара бара».

Гьар секIайчи сунела ахъри чебетиуси Аллагь ﷻ хIерилзан иличи Сунела ЧевяхIдешличил ва викIар: «Я дила лагъ! ХIу дугIяличил дугьаилзен – Нуни жаваб лугас. ХIуша бунагьуначивад чевверхахъес тиладидикIеная. – Ну хIушала бунагьуначивад чевурхус». Ташмишдеш агарли, ил халаси ужра саби. ДехIибай диштIати бунагьуни ицу, амма халати бунагьуни: адам кавшни, ширк, зина, сихIру ва цархIилтира. – хIейцу.

ХIядисли бурни хIясибли, бержибсила авцIали бархIила дехIибала кьабулдирути ахIен. ДехIиба дучIутазив хатIахIеркули виалли, бержилра или, дехIибала хIедарили урдатесра гьеч асухIебирар.

 

Рамазан-хIяжи МяхIяммадов

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


ЛехIдеш чебихьунти шими…

ХIера, шакра хIейкили каберхур дурхъаси Рабазан баз. Абзур баз дагъистанланти ва арагIеб дунъяла бусурманти дуббурцули калун, балга-дугIя дариб, садакьлуми дуртIи, жамигIятличил дарх дехIибала ва дахъал цархIилти гIяхIти баркьудлуми дурадеркIиб. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулдараб илди ва азир...


Адамдешлизиб ахъти

Дунъяличиб вайтачибра гIяхIти адамти дебали имцIали саби. Сен илдигъунти пикруми дакIиба?   СенахIенну алавчарли кадиркути, гьарилла уркIиличи кьакьадешла ва децIла хIялани дихути анцIбукьуначи хIерхIеили, къияйзи бикибтас кумекла някъ гьабатес къалабати адамти чебиухIели. Тяп илкьяйда биъни...


БегIлара халаси багьа

Гьачам мургьи-арц дирцуси тукейзи риштIаси рурси ракIиб ва хьанцIа рангла дурхъаси къаркъализибад цалабяхъибси баки сунес бедахъес тиладибариб.  – ХIела ил асес арц леру? – хьарбаиб туке вегIли, - ил кьалли дурхъаси саби. - Гьайгьай, дила дахъал арц лер, – рикIар рурси ва...


Алжанализив жагьилтас бекIдеш диран

Абу Суфьян ибн аль-ХIарис нушала Идбагла ﷺ узикьар ва зилан сайри, илди ца манзил акIубтири ва ца хъалибарглизиб халабаибтири. Илала дурабадра Абу Суфьян Идбагла ﷺ ниъла узи сайри, сенахIенну илди Саад кьамлизирадси ХIяшима хьунул адамли ниъли бахунтири. Абу Суфьян илкьяйдали Аллагьла Расулла ﷺ...


НасихIятла тулкне

Дещалла гIялимталли Чибагал гьана бите Гьештив ирар инсанте Ккурттала макру чевте.   Гьаналла гIялимталли Чибагал гунев бите Гьештикьал бусурманте Малайкунай мешуте.   Мискин ила къагъдехь Гъарив ила авдалдехь Беккавв Аллагьли ﷻ пагьму Бусурман халкьла...