бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Зуль-ХIижжа базла вецIал бархIи

Зуль-ХIижжа базла вецIал бархIи

Идбаг ﷺ сунела дурхъаси хIядислизив викIули сай: «Илди бурхIназив дубурцуси адам Аллагьли ﷻ вецIал секIайчивли дурхъавиру:

 

  1. сунела гIямрулизи баракат хьурабиру;
  2. мас-давла имцIабиру;
  3. хъалибарг балагьуназибад уцахъу;
  4. бунагьуни умудирар;
  5. гIяхIти баркьудлуми имцIадирар;
  6. бебкIала излуми кункдирар;
  7. хIяб шаласили бирар;
  8. гIяхIти баркьудлумала умцанти декIдирар;
  9. жагьаннаблизивад верцили вирар;
  10. ахиратлизиб даража имцIабирар».

ГIурра бурули саби, Аллагьли ﷻ дусла духIнар 30 бархIи декIарадариб, Рабазан базла гIергъити вецIал бархIира, чузиб Лайлатуль Кьадрила дуги лебни багьандан, вецIал бархIи Зуль-хIиджа базлара, чузир тарвиятла бархIи, ГIярафатла бархIи, Кьурбунтала бурхIни, хIяжла ва хIяжличил дархдасунти дурхъати баркьудлуми лерти бурхIни багьандан. ГIурра хIядислизиб бурули саби: «Аллагь ﷻ малаикуначи дугьаилзуси сай: «ХIерая дила лугърачи, гьар мерличибад, къиянти чедаили Ну багьандан бакIибти, хIуша бикьруми детарулра Нуни чула бунагьуни умударнилис». ВецIал бархIи МухIяррам базла, чузир ГIяшурала бархIила баракат лебни багьандан. ХIядислизиб бурули саби: «Чузиб гIяхIси баркьуди дураберкIес гьатIи дурхъати бурхIни агара Зуль-ХIижжа базла вецIал бархIиличир». ИлхIели Идбаглизи ﷺ хьарбаиб Аллагь ﷻ багьанданси гъазаватличирра дурхъатив или, Идбагли ﷺ иб, гъазаватличирра дурхъати сари или. ГIурра хIядис бурули саби: «Чузиб гIибадат барили Аллагьлис ﷻ гьатIи дебали дигути бурхIни лерти ахIен Зуль-хIижжала вецIал бархIиличир. Илди бурхIназив дубуцибсила лебил дус буцибсиличил цугбиркуси саби. Илди бурхIназиб, гIибадатлизиб мицIирбарибси дуги, Лайлатуль Кьадрила дуги мицIирбарибсиличил цугбиркуси саби».

Аллагь ﷻ викIар Муса Идбаг-лизи : «Я Муса, марлира илди бурхIназиб гьачам ибси «Ла илагьа иллаЛлагь, умцантала ца кьямла верхIел ванзара, верхIел закра кадихьалри ва декIарси кьямла ил кабихьалри, «Ла илагьа иллаЛлагь декIбири». Нушала Идбаг ﷺ викIули сай: «Аллагь ﷻ Адам Идбагличивад Зуль-ХIижжа базла цаэсил бархIи чевверхурсири, ил бархIи дубуцибсилара Аллагьли ﷻ лерил бунагьуни умудиру. КIиэсил бархIи Аллагьли ﷻ Юнус Идбагла балга кьабулбарили кIасла канилавад дурасибсири, ил бархIи дуббуцари буцибси, лебил дус сегъуналра бунагь хIебарили Аллагьлис ﷻ гIибадат барибсигъуна вирар. ХIябъибил бархIи Аллагьли ﷻ Закарияла балга кьабулбарибси саби, ил бархIи дуббуцари буцибсилара балга Аллагьли ﷻ кьабулбиру. Авъибил бархIи ГIиса акIубси бархIи саби, ил бархIи дубуцибси Аллагьли ﷻ балагьуназивадра, мискиндешлизивадра верцахъили вихIу, Кьиямала БархIира дяхIцIилиув ва тяхIудешлизив вирар. Шуибил бархIи Муса акIубси бархIи саби, ил бархIи дубуцибси мунафикьдешлизивадра, хIябла гIязабтазивадра умувирар. Урег-ибил бархIи, Аллагьли ﷻ сунела Идбаглис ﷺ гIяхIдешуни гьаргдарибси бархIи саби, ил бархIи дубуцибсиличира Аллагьла ﷻ уркIецIи тIинтIбирар ва илала гIергъи сеналра гIязаблизи лайхIейкIу. ВерхIъибил бархIи Аллагьли ﷻ Жагьаннабла унза кьяпIдарили, илди вецIалра бархIи ибхьути ахIен, ил бархIи дубуцибсилис Аллагьли ﷻ 30 унза къиянтала кьяпIдиру ва 30 унза кункдешла гьаргдиру. ГехIъибил бархIилис тарвиятла бархIи бикIуси саби, ил бархIи дубуцибсилис кири биуси саби, Аллагьли ﷻ ахIенси чилилра хIебалуси. УрчIемъибил бархIи ГIярафала бархIи саби, ил бархIи дубуцибсила арбякьунси дуслара, лябкьуси дуслара бунагьуни умудирар. ВецIъибил бархIи Кьурбунти лугьуси бархIи саби. Кьурбан белгьунсилара, сунела хъалибарглара, ил белгьунси мицIираглизирад дурадухъунти хIила гьарил кIантIли бунагьуни умудирути сари. Ил бархIи чили бусурман вахаллира, яра садакьа бараллира, Кьиямала БархIи Аллагьли ﷻ сай лерил балагьуназивадли верцахъили алзахъу, умцантачиб сунела гIяхIти баркьудлумала шали УхIудла шурличибра декIли бирар».

 ГIурра Идбаг ﷺ викIули сай: «Зуль-ХIижжа базла бегIла гIергъиси бархIира, МухIяррам базла цаэсил бархIира дуббуцари буцибсини, аркьуси дусра дуббуцарличил таманбиралли, лябкьуси дусра дуббуцарличил бехIбихьалли, Аллагьли ﷻ илди дуббуцари 50 дуслис кафаратли детарахъу». ГIяйшатли хIядис бурули сари: «Идбаг ﷺ викIар, Аллагьли ﷻ жагьаннаблизибад ГIярафатла бархIи дурайути адамтицад цалра бархIилизиб дурахIейу». Нушала Идбаг ﷺ викIули сай: «Илди бурхIназиб нунира, наб гьалаб калунти дила узбанира ирути гъай «Ла илагьа иллаЛлагь вахIдагьу ла шарикалагь» ибти сарри, ил багьандан нушанира илди бурхIназир калимаби имцIадарес къайгъибирехIе. Аллагьли ﷻ нушаб дуббуцари дуцахъес ахърира габ, илди кьабулрадараб! Амин.

 

Ислам ХIямзатов

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Бархьдеш

ГIярабиялизиб кIел гечликьяна сафарличи дурабухъири. Илди башули бамсурхIели, тIашбизурли бамсриахъес кьасбариб. Илдазивад цала шел бехIцIари лерри, кIиибилла биалли хIябал. Илди букес или кабиибхIели, ца шалгIевулхъуси гьункья къаршиикиб. Илдани илра живариб чучил варх кьацIли укахъес. Илдани...


ХIяжла дурхъадеш

Динна 5 рукнулизибад хIяж дурхъабарибси саби. Мисаллис, шагьадат, дехIибала, дуббацари - кьаркьа бируси рукну саби, закат - мас-хазнали бируси рукну саби. ХIяжлизиб биалли, Аллагьли ﷻ кIел журала гIибадат цаладяхъили сай, кьаркьа биркIантани ва масличил, ил багьанданра дурхъасилизи бейгIунси саби....


«Муриси къяналичиб кьутIкьуси бархьдеш гьалаб саби»

Гьалабван набзи бурибси къяна сабни аргъира.   АнцIбукьуни гIямрулизир сегъунти-дигара дирар. ЦацахIели къяна буресра чебиркути манзилти дирули дирар. Диннизибра бикIули бирар гIяхIдешлис къяна буралли, бунагь лебси ахIен или. Нуни аргъира къунба бугьути адамти имцIали биъни. Чули барибси...


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...


Юсуф Идбаг

- Ишавад архIякьядра наб дигул хIебарили, Ну рикIуси хIейкIадли къиян-жапа дахъдирис. Ил замана Зулайха унза гIекIес дуцIрухъун, Илис дигул хIебарес, Юсуф хъярхъли гьавухъун, ГIеларадли хъямрики, буциб хIева, гъярбердиб, Илизивад верцили, Юсуф хIилхIи дуравхъун. Зулайхара аррякьи, ГIязизлизи...