бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Пагьмуртала урунж

Пагьмуртала урунж

Пагьмуртала урунж

ГIяйшат МяхIяммадова акIубси сари Ахъушала районна ТIантIала шилизир. Илини шила школа таманбарили гIергъи, Дагъистанна М.Джемальла уличилси художественное училище белчIун. ГIур ил I974 ибил дуслизир ДГУ – лизи карерхурли, филфак-ла урусла-дагъиста отделение таманбариб. I987 ибил дусличирад рехIрихьили, Красноармейск поселокла школализир дарган мезла учительницали рузули сари.

Илини риштIахIейчирад рехIрихьили хабурти ва назмурти лукIуси сари. Илала произведениебала чумал жуз дурадухъун. «Савлила зубари» бикIуси жузлизирад илала творчество дигантас назмурти гьаладирхьулра.

Дила шантас

Заклизиб шалал бацван 
Урми-ургаб алкунси,
ХIечила саби хабар,
Дурхъаси ТIантIала ши.
Лебалли шалал дунъя,
Детурхули хьулани,
Калабая арали,
Дурхъати дила шанти.
Хабарла гъубзназирти
Гъабзадеш хIушазирти.
ХIушачила саб далай,
Дурхъати дубурланти.
ХIушаб сар дила балгни, 
ГIяхIялдешлис сакIубти,
ЯхI-хIяяли дерхъибти,
Мурталра уркIиларти. 
Ну чинар риаслира, 
УркIи саби хIушачил.
Дерхъаба, дахъдааба,
Хабарла дила шанти.
Ламус барес гьалакти, 
Дигайлис хIекьли марти,
Даршлизи ца дулхъанти
 Дурхъал дила тIантIанти.

Неш

ХIулбала ванал хIерли
УркIи ванабируси,
Лайлала макьамтани
Нушаб гьанкI башахъуси.
ХIела малхIямти гъайли,
ХIулбас шала башахъу.
Заблис гьар гъагултира
КIундацIи детихъахъу.
Варачанван рамкьурли 
Риради цацахIели,
ЦIакьси децIла бисали
Ляжуби ицухIели.
Дахъалри хIед анцIкьила 
Дугурби гьанкI бемцIурти,
БицIили бекI пикрума – 
БекIлил урхIедилзути.
БуртIухIели Аллагьли
ТалихI лебил адамтас,
Сен камли баибара
Ил нушала нешанас?..

Нешлис

Неш, черрерхи набчирад,
Бахъ децIлизибну уркIи.
ХIела гъайла хIергъили,
Ардякьун дусми дуцIли. 
Дила чарх дяхъи саби, 
ХIулбазир нургъби сари,
ХIела жапати гIямру 
Даим аргъайзир сари.
Аллагьла цалра бархIи 
БерхIи чехIегахъибси. 
Гашала манзиллизир 
Нуша гушхIейахъубси.
Иш шалал дунъяличиб
Бирар халкьли бурули, 
МицIиртани бебкIибти 
Жявли хъумурту или.
Чи сейкIули виалра
Ил секIал бархьси ахIен.
Нешла сипат мурталра
Кавлан дила уркIилаб.
ХIела гьалаб, неш, нуни
Ахъес хIерирус чебла,
Дуракасили уркIи
Кабихьаслира гьала.
Ахъри биалри набзиб, 
Даим хIеб калзахъаси.
ХIеблизирти чатIнира,
Ца хIедцун дучIахъаси.
Агь дунъя, дила дунъя,
Сен илцадра кьяркьсири?
Хьунул адамла гIямру 
Сен язихъхIелзусири?

Баркалла рикIулра ну хIед мурталра

ГIямру дукьяйчи хIед кавлас рулгули,
Дила кьисматличил хIу вархвашнилис.
БуцIарси уркIила мурад аргънилис,
Баркалла рикIулра къаршивикнилис.
Дахъалри пикруми нуша кIилалра,
УркIби изахъули сари дургъути.
Ахъира нушани гьуни гIямрула,
Баркалла рикIулра дигай дихIнилис.
ХIела пергер гIямру наб пешкешдарри,
Шарабван умули дигай дихIири.
Къияндешуни наб къячхIейкахъири,
Баркалла рикIулра ну хIу левнилис.
ГIямру деркIес диги шалал бацливан,
ЦIяб дуги ца хIедцун шаларикIули.
ХIу чевхIелкIахъес ну рирус кьиблали,
Баркалла рикIулра уркIи аргънилис.
Дунъяла кьисматли цахIнадяхъира.
ХIела дигайли ну шаларарира.
Заклизиб зубарван ухескаира.
Баркалла рикIулра хIу варх левнилис… 

ГIяхIгъубзнас

Дергълизибад саби чархIебухъунтас,
Илдачи хIерли калунти нешанас.
Душман мутIигIварес къайгъилизибтас,
ДезарикIулра ну гьар бархIи илдас.
Душмантазибад ВатIан берцахъибтас,
Жагьил гIямруличир жан къябдиубтас,
Дергъла мер-мусаличиб убкалунта,
ДезарикIулра ну гьар бархIи илдас.
Азаддешлис чула жан кадихьибтас,
Душма хIярхIялизибад арбякьунтас,
Неш-ВатIайс къарауйчиб калунтас,
ДезарикIулра ну гьар бархIи илдас.
ЧебяхIси ВатIан берцахъес бургъутас,
Чедибдешличил саби чарбухъунтас,
УркIби чIумал дубурла багьадуртас,
ДезарикIулра ну гьар бархIи илдас…

ДезарикIулра хIушаб

Дигиличил гьанруршис 
Ну раркьибси дила неш.
Диги ахъес хIебикиб
Жявли арякьун дудеш.
ЦIакьси изай уцили,
Керхур ил цIябил хIябла.
Бахъ къантIсили уббухъун
Гьуни дила дудешла.
Неш, дила ахIерси неш,
Батурри дунъя хуни.
Гьар хIу гьанрикибхIели,
ЧяхIдирис нургъби нуни.
Дигахъис наб рузбира,
Гьарахъти мусначибти.
Иш дунъяла кьисматли 
Бахъ гьарахъбикахъибти.
Наб гIурра дигахъаси
Биалри дила узби.
Амма кьадар бакIили, 
Убкалун чячянтазиб.
Дигахъис жанничибра – 
ДурхIни, дурхIнала дурхIни.Пагьмуртала урунж 

ГIяйшат МяхIяммадова акIубси сари Ахъушала районна ТIантIала шилизир. Илини шила школа таманбарили гIергъи, Дагъистанна М.Джемальла уличилси художественное училище белчIун. ГIур ил I974 ибил дуслизир ДГУ – лизи карерхурли, филфак-ла урусла-дагъиста отделение таманбариб. I987 ибил дусличирад рехIрихьили, Красноармейск поселокла школализир дарган мезла учительницали рузули сари.

Илини риштIахIейчирад рехIрихьили хабурти ва назмурти лукIуси сари. Илала произведениебала чумал жуз дурадухъун. «Савлила зубари» бикIуси жузлизирад илала творчество дигантас назмурти гьаладирхьулра.

Дила шантас

Заклизиб шалал бацван 
Урми-ургаб алкунси,
ХIечила саби хабар,
Дурхъаси ТIантIала ши.
Лебалли шалал дунъя,
Детурхули хьулани,
Калабая арали,
Дурхъати дила шанти.
Хабарла гъубзназирти
Гъабзадеш хIушазирти.
ХIушачила саб далай,
Дурхъати дубурланти.
ХIушаб сар дила балгни, 
ГIяхIялдешлис сакIубти,
ЯхI-хIяяли дерхъибти,
Мурталра уркIиларти. 
Ну чинар риаслира, 
УркIи саби хIушачил.
Дерхъаба, дахъдааба,
Хабарла дила шанти.
Ламус барес гьалакти, 
Дигайлис хIекьли марти,
Даршлизи ца дулхъанти
 Дурхъал дила тIантIанти.

Неш

ХIулбала ванал хIерли
УркIи ванабируси,
Лайлала макьамтани
Нушаб гьанкI башахъуси.
ХIела малхIямти гъайли,
ХIулбас шала башахъу.
Заблис гьар гъагултира
КIундацIи детихъахъу.
Варачанван рамкьурли 
Риради цацахIели,
ЦIакьси децIла бисали
Ляжуби ицухIели.
Дахъалри хIед анцIкьила 
Дугурби гьанкI бемцIурти,
БицIили бекI пикрума – 
БекIлил урхIедилзути.
БуртIухIели Аллагьли
ТалихI лебил адамтас,
Сен камли баибара
Ил нушала нешанас?..

Нешлис

Неш, черрерхи набчирад,
Бахъ децIлизибну уркIи.
ХIела гъайла хIергъили,
Ардякьун дусми дуцIли. 
Дила чарх дяхъи саби, 
ХIулбазир нургъби сари,
ХIела жапати гIямру 
Даим аргъайзир сари.
Аллагьла цалра бархIи 
БерхIи чехIегахъибси. 
Гашала манзиллизир 
Нуша гушхIейахъубси.
Иш шалал дунъяличиб
Бирар халкьли бурули, 
МицIиртани бебкIибти 
Жявли хъумурту или.
Чи сейкIули виалра
Ил секIал бархьси ахIен.
Нешла сипат мурталра
Кавлан дила уркIилаб.
ХIела гьалаб, неш, нуни
Ахъес хIерирус чебла,
Дуракасили уркIи
Кабихьаслира гьала.
Ахъри биалри набзиб, 
Даим хIеб калзахъаси.
ХIеблизирти чатIнира,
Ца хIедцун дучIахъаси.
Агь дунъя, дила дунъя,
Сен илцадра кьяркьсири?
Хьунул адамла гIямру 
Сен язихъхIелзусири?

Баркалла рикIулра ну хIед мурталра

ГIямру дукьяйчи хIед кавлас рулгули,
Дила кьисматличил хIу вархвашнилис.
БуцIарси уркIила мурад аргънилис,
Баркалла рикIулра къаршивикнилис.
Дахъалри пикруми нуша кIилалра,
УркIби изахъули сари дургъути.
Ахъира нушани гьуни гIямрула,
Баркалла рикIулра дигай дихIнилис.
ХIела пергер гIямру наб пешкешдарри,
Шарабван умули дигай дихIири.
Къияндешуни наб къячхIейкахъири,
Баркалла рикIулра ну хIу левнилис.
ГIямру деркIес диги шалал бацливан,
ЦIяб дуги ца хIедцун шаларикIули.
ХIу чевхIелкIахъес ну рирус кьиблали,
Баркалла рикIулра уркIи аргънилис.
Дунъяла кьисматли цахIнадяхъира.
ХIела дигайли ну шаларарира.
Заклизиб зубарван ухескаира.
Баркалла рикIулра хIу варх левнилис… 

ГIяхIгъубзнас

Дергълизибад саби чархIебухъунтас,
Илдачи хIерли калунти нешанас.
Душман мутIигIварес къайгъилизибтас,
ДезарикIулра ну гьар бархIи илдас.
Душмантазибад ВатIан берцахъибтас,
Жагьил гIямруличир жан къябдиубтас,
Дергъла мер-мусаличиб убкалунта,
ДезарикIулра ну гьар бархIи илдас.
Азаддешлис чула жан кадихьибтас,
Душма хIярхIялизибад арбякьунтас,
Неш-ВатIайс къарауйчиб калунтас,
ДезарикIулра ну гьар бархIи илдас.
ЧебяхIси ВатIан берцахъес бургъутас,
Чедибдешличил саби чарбухъунтас,
УркIби чIумал дубурла багьадуртас,
ДезарикIулра ну гьар бархIи илдас…

ДезарикIулра хIушаб

Дигиличил гьанруршис 
Ну раркьибси дила неш.
Диги ахъес хIебикиб
Жявли арякьун дудеш.
ЦIакьси изай уцили,
Керхур ил цIябил хIябла.
Бахъ къантIсили уббухъун
Гьуни дила дудешла.
Неш, дила ахIерси неш,
Батурри дунъя хуни.
Гьар хIу гьанрикибхIели,
ЧяхIдирис нургъби нуни.
Дигахъис наб рузбира,
Гьарахъти мусначибти.
Иш дунъяла кьисматли 
Бахъ гьарахъбикахъибти.
Наб гIурра дигахъаси
Биалри дила узби.
Амма кьадар бакIили, 
Убкалун чячянтазиб.
Дигахъис жанничибра – 
ДурхIни, дурхIнала дурхIни.
Дила гIямрула юлдаш,
Набчил варх ганзикIуси.
Шилизир хIериасра,
Дигахъис наб дила ши.
Багьадур гIяхIгъубзнани
Саби машгьурбарибси.
Дагьаллири хIушани
Дила диги шантачи,
Набзи гIякьлу картIили,
ЯхI-ламус дутIибтачи…

Дила гIямрула юлдаш, Набчил варх ганзикIуси. Шилизир хIериасра, Дигахъис наб дила ши. Багьадур гIяхIгъубзнани Саби машгьурбарибси. Дагьаллири хIушани Дила диги шантачи, Набзи гIякьлу картIили, ЯхI-ламус дутIибтачи…

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Ан-Низамия мадрасалис – 950 дус

ДР -ла тах шагьарлизиб халаси халкьани-ургабси мажлис бетерхур, ан-Низамия мадраса акIахъубхIейчибад 950 дус дикнилис хасбарибси. Ил исламла дунъяла ургарти даршдусмала бегIлара мягIничебтазибад цали бируси багьудила центр саби.   2025 ибил дусла декабрь базличиб МяхIячкъалализиб лебил...


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


ЛямцIла манзил

Хъуммартидая: алжана нешла кьяшмауб саби. Хъатлаб хайгина баралра, нешла чебла ахъес хIейрар.   (бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   — Неш, хIура ила рузахъес рархьибси ахIенрив? — Агь, хIябилра ребкIесцад хIейгули рякьунра. Школа таманхIебиахъес багьандан, ца класслизир...


МухIяммад Идбагла ﷺ баракатла хьунри

Жувайрият МухIяммад Идбагла ﷺ хьунул Жувайрият Бану Мусталакь кьамла бекI Харисла рурси сарри. Ил бану Мусталакь кьамличилси дергълис гIергъи ясирбуцибти-ургар лерсири. Илис Барра бикIусири. Ил сунела кьамлизивадси узикьар Мусафия бин Сафванна хьунул сарри, сайра ил дергълизив алхунси. Ил...


Гьарун Идбаг

Гьарун ГIимранна урши сай. Илала насаб Якьуб Идбагла урши Лавичи абиуси саби. Гьарунна идбагдеш илала узи Мусала идбагдешличил чIумали дархдасунтири.   Египетлизиб зубартас ва канчанас сужда бирути египетлантани бекIдеш дирес бехIбихьиб. Илди Израилла халкьличи мучлаагарли хIербикIутири ва...