бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДехIибайс ужра

ДехIибайс ужра

ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли – кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисунани бусурманти уркIичеббирахъули саби:

 

  1. МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад Ну чевурхус.
  2. АвцIали бархIи жамигIятла савлила дехIибала дарибси Аллагьли ﷻ кIел секIайзивад уцахъу:

1) жагьанабла цIализивад;

2) кIибяхIяндешлизивад (мунапикьдешлизивад).

З. ХIерейсла дехIибала дарибсилис Аллагьли ﷻ жагьаннабла цIа хIярамбиру.

  1. ХIерила гIергъила (гIacp) дехIибала дарибси Аллагьли ﷻ бунагьуназивад умуиру.
  2. БархIехъла дехIибала дарибсини Аллагьлизи ﷻ се тиладибаралра, ил бетурхахъу.
  3. Дугила дехIибала дарибсилис Аллагьли ﷻ жагьанабла цIа хIярамбиру ва илис СиратIла гуми ахъахъес нур пешкешдиру.

Амма дехIибала чедетаахъили дирусилис халаси шабагъатван дехIибала чедихIяртIли детурхахъусилис Аллагьли ﷻ халаси танбихIра гIеббиахъуси саби. Мисаллис, иличила бурили саби Кьуръа "МагIун" (садакьа) бикIуси 107 - ибил сурализиб.

Идбагла ﷻ хIядисли буруливан, чедихIяртIти дехIибайзибад Аллагьли ﷻ дурусси бутIацун саби кьабулбируси. Дуббуцарла Рамазан базла дехIиба дурхъадешличила хIядисли: бурули саби:

"ХIушазивад ца Рамазан базлизив чевсаргъибхIели, ва сунела бурушлизив ца шайчивад итил шайчи шурухъунхIели, малаик илизи викIар: Айзи. ХIу Аллагьли ﷻ мубараквараби ва хIечи уркIецIибараб.

ДехIибала дарес кьасличил ил айзурхIели, илала буруш тиладибулхъан: "Я Аллагь ﷻ, пешкешбара илис чебяхIси буруш".

Илини сунела палтар челгьухIели, Аллагьлизи ﷻ палтар тиладидулхъан: "Я Аллагь ﷻ, илис Алжанала палтар пешкешдара".

ЧегьурхIели, дабрира тиладидулхъан: "Я Аллагь ﷻ, СиратIла гумиличир илала кIелра кьяш чIумадара".

Ил тIялхIяналичи ветаибхIели, тIялхIянара бусравбулхъан: "Я Аллагь ﷻ, савгъатдара илис Алжанала пигьлуми".

Дазала дарибхIели, шинни тиладибиру: "Я Аллагь ﷻ, умувара ил бунагьуназивадра балагьуназивадра". ДехIибала дарес айзурхIели, хъали дугьабилзан: "Я Аллагь ﷻ, илала хIяб бягIура шалара бара".

ХIерилзан гьар секIайчи сунела ахъри чебетиуси Аллагь ﷻ Сунела ЧевяхIдешличил иличи ва викIар: "Я дила лагъ! ХIед дугIяличил дугьилзес - Нушаб жаваб лугес. ХIушаб бунагьуначивад чевверхахъес тиладидикIес – Нушаб хIушала бунагьуначирад чердерхес". Ташмишдеш агарли, ил халаси ужра саби. ДехIибай диштIати бунагьуни ицу, амма халата бунагьуни: адам кавшни, ширк, къехIбадеш (зина), сихIру ва царх1илтира – хIейцу.

ХIядисли бурни хIясибли, бержибсила авцIали бархIила дехIибала кьабулдирути ахIен.

ДехIиба дучIутазив хатIахIер-кули виалли, бержилра или, дехIибала хIедарили урдатесра гьеч асухIебирар.

 

 

Ислам ХIямзатов

 

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


Вайтира лер, гIяхIтира...

- АхIерси редакция, адамти лебси ва цархIилтира мераначир дирути жиндрачила ва шайтIунтачила бурили дигахъира, илдала уми лертив?   - БегI гьалаб бурес чебиркур илдачила гIягIниагаршал гьанбуршес хIейгесилизи халбируси саби. Илдала уми дурес, илдала санигIятуначила ва журабачила гъайикIес -...


БегIлара халаси багьа

Гьачам мургьи-арц дирцуси тукейзи риштIаси рурси ракIиб ва хьанцIа рангла дурхъаси къаркъализибад цалабяхъибси баки сунес бедахъес тиладибариб.  – ХIела ил асес арц леру? – хьарбаиб туке вегIли, - ил кьалли дурхъаси саби. - Гьайгьай, дила дахъал арц лер, – рикIар рурси ва...


НасихIятла тулкне

Дещалла гIялимталли Чибагал гьана бите Гьештив ирар инсанте Ккурттала макру чевте.   Гьаналла гIялимталли Чибагал гунев бите Гьештикьал бусурманте Малайкунай мешуте.   Мискин ила къагъдехь Гъарив ила авдалдехь Беккавв Аллагьли ﷻ пагьму Бусурман халкьла...


Нушала челябкьлали сабти илди мяхIкамбирехIе…

ГIергъиси замана гIулухъабала хIейгидизести адуцала лебтанилра хIясибдирули дургар. Сегъунти сари илди? ИшбархIи бахъалгъунти жагьил адамтани, школала бучIантани урези-хIяяагарли, чина-биалра тIашбизурхIели электронный тяхIярла папрусуни дитIикIули сари, цархIилван илдас вейпуни бикIули...


ЛехIдеш чебихьунти шими…

ХIера, шакра хIейкили каберхур дурхъаси Рабазан баз. Абзур баз дагъистанланти ва арагIеб дунъяла бусурманти дуббурцули калун, балга-дугIя дариб, садакьлуми дуртIи, жамигIятличил дарх дехIибала ва дахъал цархIилти гIяхIти баркьудлуми дурадеркIиб. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулдараб илди ва азир...