бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ШайтIайзибад мяхIкамдеш бирни

ШайтIайзибад мяхIкамдеш бирни  

ШайтIайзибад мяхIкамдеш бирни

Бусурман адамла уркIила чIумадеш къалаличил цугбурцули саби. УркIи – къала биалли, шайтIан душман саби ил къалализи бухIнабухъес ва ил буцес дигуси. Къала душмайзибад батахъес багьандан, къапу лерси мер багьес ва илди дебали цIакьдарили, чIумадарес гIягIнити сари.

 

ШайтIан гьирбикIнилизибад уркIи мяхIкамбарес, иман чIумабарес гьарил бусурман адамличи хъарси саби. СенахIенну илини Аллагьличил ﷻ вягIда барибсири, Кьиямала бархIиличи бикайчи адамти чеббулкIахъес.

ДекIардарили сари шайтIан адамла уркIилизи абацIили, вайшал асарбарес бирути тяхIяр-кьяйда:

1.Гьими, гIясидеш, цIакьси гъира (шагьват).

Бурули саби, ца адабчевси адамли иблислизи хьарбаили сай:

 - Секьяйда хIуни адамти мутIигIбирусири?

- Нуни илди гIясибиубхIели ва гъирализибхIели арилизи бурцусира.

Гьачам, монахлис иблис къаршибикибхIели, илизи хьарбаили сай:

«Адамла сегъуна къиликъли хIед кумекбирули?»

«Гьалакдешли, жявли гьимуркIнили, бехIзидешли, - жаваб бедиб иблисли, - марлира, жявли гьимуркIуси адамличил нуша биштIати дурхIни тапличил кьяйда хIязтали диркьутира ва нушаб мутIигIбирутира».

  1. Кьясдеш, хIясаддеш ва кьиркьирдеш.

Адам кьиркьирси ва тамяхIкарси виалли, ил сабабли ил алавчарсиличи гIянцIра сукъурра вирар.

ХIясаддеш сабабли сабри иблисличи лягIнатбушибси. ХIясаддешли сукъурварили сайри Кьабилли Гьабил кавшибсира. ТамяхIкардешли биалли, иблислис Адам виргIявиргес кумекбариб.

  1. Велкъундеш, тухъдеш.

Велкъундешли цIакьти хIялани (шагьватгъунти) имцIадиру, илди биалли, шайтIа ярагъ сари.

Велкъундешли адам 6 далтIути секIайчи левкуси сай:

1) УркIилизиб ЧевяхIсила гьалабси урехи агарбиру;

2) Аллагьли ﷻ акIахъубтачи уркIецIиагарвиру;

3) ГIибадат бирес къиянбулхъан;

4) ЦархIилтала насихIят чехIейсу;

5) Сунени бируси насихIят цархIилтани чехIейсу;

6) Излуми имцIадиру.

  1. Ялавкардеш (подхалимство)

Адамлизир ялавкардеш имцIадиалли, шайтIай илизир макру-гIямултира имцIадиру, илдани биалли, адам цархIилтала гьалав гIяхIси пикри акIахъес чебаълис (нукьуйс някьиш) дирути къайгъначи левку.

  1. Лебдеш, мас-мулк, арц (имущество).

Гьарил манзил адамла мас-мулк сунес хIервиэс хIяжатси кьадарла чеди имцIабирухIели, шайтIай ил тяхIярлизиб сунес мер бургули саби.

  1. Къалабадеш, гьалакдеш.

МухIяммад Идбагли ﷺ бурибсири: «Къалабадеш ва гьалакдеш шайтIайзибад саби, ряхIятдеш ва паргъатдеш биалли, ЧевяхIси Аллагьличибад ﷻ».

  1. Кьиркьирдеш ва мискиндешлизибад урехи.

Марлира, ил урехили адамла уркIиличи халаси асарбиру, мас-мулк бурчахъес гъира имцIабирахъу. Илдигъунтачи биалли, халаси жазаъ хIядурли саби.

  1. Давлаличи, чеимцIати эркиндешличи диги.

Гьарли-марли, шайтIай халаси къайгъи бируси саби иш дунъяла лигIматуни цакьадар жагадарес ва халадарес, адам ил шайтIа гьунчив вебкIайчи. Ил гьунчи викибси адам Аллагьличи ﷻ хIерхусили убкIнила урехи леб.

  1. Бусурман адамтачила вайси пикри алкIахъни.

Аят 12, сура «ХIужурат».

Марлира, вирхуси бусурман адамли сунела бусурман узи марварес къайгъибиру, кIибяхIян мунапикьли нукьсандешунагIив умцIули, илдицун чедиухIели.

10.Адамтазиб балкIси пикри алкIахъни.

Адамти хатIаласи пикриличи кили, Аллагьла ﷻ хIякьикьатличила ва Илала сипатуначила пикрибикIахъни. Чула дагьрили аргъес хIебирути секIайчила васвасбикIахъни. Иличибли илди динна хьулчиличила васвасбикIесбирхIу, яра Аллагьлизир ﷻ агарти секIал чеимцIадарили, чедалта. Ил секIай адам бархьси гьунчив сайра или гьанбикахъили, Аллагьличи ﷻ хIерхниличи кес вирар. Ил тяхIярли бусурманти-ургаб фитна биэс бируси саби.

11.ЦархIил мазгьаб бузахъусила хIурматхIебирни.

Ца мазгьаб бузахъуси бусурман адамли цархIил мазгьаб бузахъути писгIеббатес, уркъбяхъуни дурес, мучлаагарбарес асухIебирар. Ил мазгьабла гIялимтачи васвасикIули, илди убяхIбирнира лайикьагарси баркьуди саби.

Ишар гьандушибти сари бекIлидиубти, адамла уркIилизи шайтIан бухIнабухъести сабабти.

УркIбазиб иман цIакьбикIахъес ЧевяхIси Аллагьли ﷻ гьариллис тавфикь бараб! Амин.

 

 

Ислам ХIямзатов

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...


Буралаби

Аргъличи къакъмабирхъид, бяхIлизи хъу маделгIад. Хъубзарлис дигуси тяхIярли ахIен дягI булхъуси. ДяхIцIила битIакI хIебирар. Мурталра берхIи хIебирар. 5.ТIярхъилабад бухъунси дягI бугIярси бирар. ГербикIуси къаркъаличир шин хIедашар. ДяхIцIи я хIеркIли архIеху, я цIали игхIейгу. Миъ...


Редакциялизи суал

Асубирусив шаригIят хIясибли банклизив узес? Банклизив узес къадагъабарибси ахIен гIергъити шуртIри дузахъули диалли: Эгер банклизив узес чараагардеш лебли биалли, сенкIун чараагардеш лебли хIебиалли къадагъаласи мерличив узес къадагъабарибси саби. Ил чараагардеш дебали халаси хIяжатдеш...