бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Редакциялизи кагъар

Редакциялизи кагъар

Редакциялизи кагъар

Нушази диштIахIейчирад бунагьуни дарнилис жагьаннаблизиб нушачи хIерси танбихIличила бурули бири. Илала мягIналичила бурили дигахъира. Дурхъаси Кьуръайзиб «жагьаннаб» ибси дев сегъуна мягIналичил пайдалабирули?

«Жагьаннаб» ибси дев Дурхъаси Кьуръайзиб 77 –йна гьанбушили саби. Ил баянбарили саби хIебирхути, бунагькарти, кIибяхIянти, мунапикьуни, зулмукарти ва цархIилтира ЧевяхIси Аллагьла ﷻ хъарбаркь таманхIебирути адамти танбихIлабируси мер сабливан. Иличил бархбасунси ахIенси жагьаннабла цархIил мягIна агара.

Дахъалгъунти аятуназиб «жагьаннаб» пайдалабарили «Жагьаннабла цIа», «Жагьаннабла гIязаб» ибти дугьбачил, иларти мер-муса сипатдирули сари. Мисаллис, гьандушес вирар гIергъити аятунала мягIна: «ХIебирхутази буру: «АдацIирая Жагьаннабла къапулизи ва илар мурталралис каленая! Пахручевсила ахир хайриласи хIебирар (бархьдеш кьабулхIебарибти)! «Ан-НахIль / Мирхъи».

«Сунес бархьдеш якьинбарили гIергъи, Расулличи ﷺ къаршили кайзурсилис, ва бирхутала гьуни хIебуцибти, (нушани бурхьехIе саби аркьути мерла ва цIали игехIе) Илгъуна ахир вайси саби!» «Ан-Ниса / Хьунул адамти».

«Ва Мухяммад! ХIебирхутачи ва мунапикьуначи къаршили кайзи ва илдачил тIалабкарли вии. (хIебирхули бебкIалли), илди Жагьаннаблизиб бирар. Кахси мер кьалли ил!» «Ат-Тахрим / Къадагъа».

«Бура МухIяммад хIебирхутази: «ХIуша цаладирхъутира Жагьаннаблизир. Севан вайси мер сабил ил!» «Али Имран / Имранна кьам».

«Марлира, (хIебирхути) такьсирчиби Жагьаннаблизиб мурталралис къиян-жапализиб кавлан». «Аз-Зухруф / Жагадешуни».

«Ил бархIи илди малаикунани гужли Жагьаннабла цIализи къужбирути саби ва буру: «ХIерая, их цIа хIуша дирххIеруси». «Ат-Тур / Дубура».

Дурхъаси Къуръайзир гIуррара лер цархIилтира дугьби Ахиратлизиб хIебирхантас жазаъла мер чебиахъути.

Халимини «Китаб аль Мингьажлизи» белкIунси пикри хIясибли, илди дугьби Жагьаннабла уми ахIенну, иларти даражаби ва танбихIла жураби сари, чула баркьудлуми багьандан цIаличи лайикьбикибтас.

Лерилра Дурхъаси Кьуръайзир гьандуршути ЦIала ва Жагьаннабла умани жура-журала Ахиратлизирти гIязабти сипатдирули сари. ДекIар-декIарти аятуназир уми 126 - йна гьандуршули сари ва 101 – йна «Жагьаннабла цIа ибси мягIнализиб гьанбуршули саби, «нар» - цIа ибси мягIнализиб хIербарес вирар.

Рагъибаль Исфаханини сунела «Муфрадату алфаз аль-Кьуръан» белкIаназиб бурули, «цIа» ибси девла мягIнабани декIар-декIарти цIала лишанти ва илала асурти чедиахъули сари.

ХIядисуни руркънилизибси «аль-МугIжамаль – муфахрасли аль-хадиси ан-наваби» хIянчи бегI гьалаб восток руркъантани хIядурбарибси, гIур МухIяммад Фуад ГIябдулбакини гIяраб мезличи шурбатурсири. Илизиб аль-Бухари, Муслим, ат-Тирмизи, Абу Дауд, Ибну Маджа, Насаи имамтала хIядисунала дурабадра, «Муватта» имам Маликла, «Муснад» ГIяхIмад ибну Ханбалла ва «Сунан» ад-Даримила хIядисунала сборникуназир дугьби баяндарнилизиб «жагьаннаб» девли ва илала цархIилти умани камси мер бурцули саби, «нар» - (цIа) ибсили 20 бяхI дуцибхIели.

Илизибад багьес вирар хIядисунала белкIаназир Жагьаннабличила мягIнурбазиб «нар» (цIа) дев пайдалабирули саби «жагьаннаб» девла мерлаб.

Илала дурабадра Дурхъаси Кьуръайзир гьандуршули сари цархIилти дугьбира Жагьаннабла даражабачила ва танбихIла журабачила. Илдачила нушани гIергъити суалти хIердирухIели, тIинтIли бурехIе.

«Жагьаннабличила 75 суал» жузлизибад хIядурбарибси

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Юсуф Идбаг

- Ишавад архIякьядра наб дигул хIебарили, Ну рикIуси хIейкIадли къиян-жапа дахъдирис. Ил замана Зулайха унза гIекIес дуцIрухъун, Илис дигул хIебарес, Юсуф хъярхъли гьавухъун, ГIеларадли хъямрики, буциб хIева, гъярбердиб, Илизивад верцили, Юсуф хIилхIи дуравхъун. Зулайхара аррякьи, ГIязизлизи...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

ГIергъиси манзил декIарбиркниличил дархдасунти дахъал суалти хьардиули сари. Илди баяндарес багьандан иш белкI гьалабирхьулра. ДекIарвикни – хьунуйчилти бархбасуни къябаъни саби дугьбачил, белкIличил ва мез хIедалусилис лишантачил. Ислам динни хъайчикабиъни цахIнаб хIербирнила вягIда кьяйдали...


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...


Бакиличила

Ибн аль-Джаузила уршила урши Абуль Музафарли лукIули сай, Ибн Акильли сунечила буруси: «Гьачам, КягIбалис алав тIаваф барили гIергъи, нуни ванзаличиб жавгьар духрала баки чебаира. Иличиб хIунтIена гьимир лебри бриллигIянтличилси. Нуни ил ахъбуцира ва илала вегI варгес кьасбарира. Камси...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...