бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ЖумягIла бурхIнала хасдешуни

ЖумягIла бурхIнала хасдешуни

ЖумягIла бурхIнала хасдешуни

Идбаглизи ﷺ хьарбаибхIели жумягIла духIнарти бурхIначила илини буриб:

«Итни бархIи сапар барес ва вачар барес гIяхIси саби. ШугIяйб Идбаг ил бархIи сапарлизи дуравхъунсири ва вачарла хайри сархибсири».

Талат бархIиличила хьарбаи-бхIели илини буриб:

«Ил бархIи дахъал хIи картIибси бархIи саби. Талат бархIи ХIявала хIяйз бехIбихьибсири. Ил бархIи Кьабилли ХIабил кавшибсири. Жавжис Идбаг, Закария Идбаг ва илала урши ЯхIъя кабушибтири. ФиргIявай Муса Идбагличи бирхаурхIели сунела палчиби кабушибтири. Илкьяйдали ил бархIи ФиргIявай сунела хьунул Асия карушибсири Мусачи рирхули бусурман дин кьабулбарни багьандан. Ил бархIи исраилла уршбани кьял белгьун.

Талат бархIи Идбагли ﷺ къадагъабариб хIи дурайахъес. Ил бархIилизиб ца сягIят лебси саби ва иличи хIи дурайъни цугбикалли, хIи тIашхIедилзан, тIашдизаллира адам вебкIес асубирар.

Талат бархIи ЧевяхIси Аллагьли ﷻ иблис Алжанализибад дурабушили, ванзаличи игьубсири. Ил бархIи жагьаннаб акIахъубси саби (Аллагьли ﷻ берцуди бараб сунезибад).

Ил бархIи Аллагьли ﷻ ИзрагIил малаикличи хъарбариб адамтала рухI айсахъес. Айюб Идбаг ил бархIи балагьлизи викиб».

АрбягI бархIиличила хьарбаибхIели, Идбагли ﷺ буриб ил талихIагрила, балагьунала бархIи биъниличила. Ил бурибсила сабаб саби – ил бархIи ФиргIяван сунела адамтачил варх урхьназив кагIиб. Ад ва Самуд кьаманала халкьани агарбарибтири, СалихI Идбагла халкьра.

АрбягI бархIи никуби кьицIхIедирахъес бурули саби, изай (проказа) зягIипикес асубирни багьандан. ЗягIипсиличира ил бархIи гьавикIни гIяхIси ахIен.

Ил бархIи маркIачIила замана сабаайчи барибси балга кьабулбиру. Ил бархIи Идбагла ﷺ балга кьабулбарибсири сунечи къаршили дурабухъунти кьаманачи къаршиси. Илкьяйдали арбягI бархIи бехIбихьибси баркьуди ахирличи биркур, ил багьандан гIилму яра жузи руркъес арбягI бархIи гIяхIси саби».

Хамис бархIиличила Идбагли ﷺ буриб: «Ил бархIи хIяжатуни детурхуси бархIи саби. ВегIла къуллукъуни дарес хIякимтачи, вегIбекIуначи вашес гIяхIси бархIи саби. Ибрагьим Идбаг Мисрила пачачи вакIибсири ва сунес гIягIниси бетерхахъур. Илис пачали ХIаджар пешкешрариб – ИсмягIилла неш».

ЖумягI бархIиличила Идбагли ﷺ буриб, жумягI бархIи магьар дирхьнила бархIи биъни. «Ил бархIи Адамра ХIявара, Идбаг Юсупра Зулайхара, Идбаг Муса ва ШугIайбла рурси, Идбаг Сулайбан ва Белкис хъайчикабиибтири». Нушала Идбагла ﷺ Хадижачилти ва ГIяйшачилти магьарра ил бархIи сарри дихьибти. ЖумягI бархIи урши-рурси хъайчикабатес, магьар дихьес гIяхIси бархIилизи халбируси саби. Мекъ биалли мурт-дигара барес вирар, бузрачи ва бурхIначи хIерхIеили.

Ибну ГIяббасличибад баахъили саби: «ЖумягI бархIи никуби кьицIдарибсила ЧевяхIсини илала кьаркьайзибад изала дурайу ва сагъвиру. Никуби кьицIдарили гIергъи някъби дирцес хъуммартидая.

Сут бархIиличила Идбаглизи ﷺ хьарбаибхIели, илини буриб: «Сут бархIи ламартдешла ва хIиллакардешла бархIи саби». Ил бархIи кьурайшитунани учибикили пикрибарибсири Идбагличи ﷺ къаршили дурабухъес. Сут, алхIят, талат бархIи палтар ирсес балхIебикибсилизи халбируси саби.

АлхIят бархIиличила Идбагли ﷺ буриб, ил бархIи хъулри тIашдалтес, хъу бегIес, галгуби удатес гIяхIси бархIи саби или. АлхIят бархIи ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Алжана акIахъубси саби ва Алжанала галгуби удатурти сари.

Гьарил нушаб гибси бархIилис ЧевяхIси Алагьлис ﷻ шукру бирес чебиркур. ТалихIагарси ва баракатагарси бархIи саби бусурмайс илини бунагьуни ва вайти баркьудлуми дируси бархIи. ГIяхIти баркьудлуми дирути бурхIни диалли гIяхIти сари.

Ахъри габ нушаб ЧевяхIси Аллагьли ﷻ лерилра бурхIни гIяхIли дуркIахъес.

 

МухIяммад МяхIяммадов

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

Имам Абу ХIамид МухIяммад аль-Гъазалини вебкIес гьалаб белкIунси кагъар гьалабирхьулра   «Бурая бисути дила юлдашунази, ну вебкIили чеибти, бурая децIбикIути дила исламла узбази ва рузбази: «Гьанмабиркахъидая, ну гьарли-марли вебкIибси или. Аллагь ﷻ багьандан мадикIудая ил бебкIа...


Таяммум

Таяммум – шин агархIели яра илди чедетаахъили, гIягIниси тяхIярли дарес биркIантас зарал бетарухIели, шинна мерлар гIянжи дузахъни саби. Таяммум дарес хIяжатбиркур (чеббирар):   1.Дазала дарес шин агархIели (алав-гьалав сунени вявъибхIели тIама бакьеси мерлаб, 200 метрла радиусличир...


ЛехIдеш чебихьунти шими…

ХIера, шакра хIейкили каберхур дурхъаси Рабазан баз. Абзур баз дагъистанланти ва арагIеб дунъяла бусурманти дуббурцули калун, балга-дугIя дариб, садакьлуми дуртIи, жамигIятличил дарх дехIибала ва дахъал цархIилти гIяхIти баркьудлуми дурадеркIиб. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулдараб илди ва азир...


Алжанализив жагьилтас бекIдеш диран

Абу Суфьян ибн аль-ХIарис нушала Идбагла ﷺ узикьар ва зилан сайри, илди ца манзил акIубтири ва ца хъалибарглизиб халабаибтири. Илала дурабадра Абу Суфьян Идбагла ﷺ ниъла узи сайри, сенахIенну илди Саад кьамлизирадси ХIяшима хьунул адамли ниъли бахунтири. Абу Суфьян илкьяйдали Аллагьла Расулла ﷺ...


БегIлара халаси багьа

Гьачам мургьи-арц дирцуси тукейзи риштIаси рурси ракIиб ва хьанцIа рангла дурхъаси къаркъализибад цалабяхъибси баки сунес бедахъес тиладибариб.  – ХIела ил асес арц леру? – хьарбаиб туке вегIли, - ил кьалли дурхъаси саби. - Гьайгьай, дила дахъал арц лер, – рикIар рурси ва...