Әҙәптәр

Әҙәптәр

Хөкөмдар әҙәбе

 

  • Һәр ваҡыт һөйләшмәҫкә тырышырға кәрәк
  • Етди булырға
  • Ҡулдар менән бик һелтәнмәҫкә
  • Кешеләргә насар ҡыланырға рөхсәт итмәҫкә һәм ҡанундарҙы боҙорға юл ҡуймаҫҡа
  • Тол ҡатындарға һәм йәтим-дәргә яҡшы мөғәмәләлә булыу
  • Дәғүәсегә һәм яуап биреүсегә яҡшы мөғәмәләлә булыу
  • Бер яҡҡа ғына бөгөлмәҫкә, ғәҙеллек менән хөкөм итергә
  • Киреһенсә уйлағандарға нәсихәт бирергә
  • Дөрөҫ хөкөм итер өсөн, Алаһҡа ялбарырға

 

 

Шаһиттың әҙәбе

 

  • Яуаплылығыңды яҡшы аңларға һәм һис ҡасан ғәҙеллектән баш тартмаҫҡа
  • Шаһитлыҡ ҡылған эш буйынса мәғлүмәттәрең дөрөҫ булырға тейеш
  • Мөһим мәғлүмәттәрҙе ҡалдырмаҫҡа тырышырға тейеш
  • Хакимдар менән бәхәсләшмәҫкә тейеш

 

 

Тотҡондоң әҙәбе

 

  • Аллаһтан башҡа бер кемдән дә ярҙам көтмәҫкә
  • Аллаһтың талабын боҙоп, кәмһенмәҫкә
  • Аллаһ мине ҡотҡарыр, тигән өмөттө өҙмәҫкә
  • Аллаһ ҡарамағында булғаныңды һәм Ул һине күреп торғанды аңларға
  • Нисек тә дошманыңдың әйберҙәре менән файҙаланмаҫҡа, Аллаһ ҡушҡан осраҡтарҙан башҡа
  • Бер кемдең дә алдында иламаҫҡа һәм уфтанмаҫҡа, Аллаһтан башҡа бер кемдән дә ярҙам һорамаҫҡа

 

Имам Әбү Хәмид әл- Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


Ғаилә һәм йолалар − халыҡ мәҡәл-әйтемдәрендә

Мәҡәл-әйтем – афористик, йәғни, тәьҫирле, тасуирлы, мәғәнәле телмәр ижад төрө. Мәҡәл-әйтемдәр халыҡтың борон-борондан килгән тормош тәжрибәһен, әхлаҡи ҡараштарын хикмәтле һүҙ ярҙамында күрһәтә, шулай уҡ өгөт-нәсихәт, кәңәш биреү, аҡыл өйрәтеү вазифаһын башҡара. Шуға күрә лә мәҡәл-әйтемдәр...


«Ҡөрьән менән көнөм бәрәкәтле үтә!..»

Изге Рамаҙан – Ҡөрьән айы. «Ҡөрьәнде өйрәнгән һәм Ҡөрьәнде өйрәткән кешеләр – арағыҙҙағы иң хәйерле кешеләр», – тиелә хәҙистә. Изге Китапты уҡыу – оло ғибәҙәт. Ҡөрьән уҡыуҙың ни ҡәҙәр әһәмиәтле икәнлеген иҫебеҙгә төшөрөп үтәйек. Рубрикабыҙҙың ҡунағы –...


Иманлы силсәүит

«Батырҙың даны алдан йөрөй» тигән бик шәп бер мәҡәл бар башҡорт халҡында. Батырҙың ғына түгел, йүнле етәксенең дә даны алдан йөрөйҙөр, тип уйлайым. Һәр хәлдә үҙе менән осрашҡанға тиклем Йылайыр районының Ҡашҡар ауыл биләмәһе башлығы Зөһрә Рәфҡәт ҡыҙы Зәйнуллина тураһында күптән хәбәрҙар...


Ике бөйөк шәхес дуҫлығы

1891 йылдан ҡазый булып һайланған Ризаитдин Фәхретдинов, Аҡмулла менән был һөйләшеүҙән һуң, мөфтөй Мөхәмәтйәр Солтановтың ризалығын алып, уның менән осрашыу мәжлесе ойоштора. Мәжлестә шағир Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев, Хайрулла ахун һ.б. ҡатнаша. Ғәҙәттәгесә, зыялылар өсөн М. Өмөтбай менән Аҡмулла...


Нимә ул оялсанлыҡ?

Исламдағы «хая» (оялсанлыҡ) тигән төшөнсә бер ҡасан да кешене насарлыҡҡа этәрмәҫ. Дин ғалимдары әйтеүенсә, хая – ул Аллаһу Тәғәлә алдында йәки кешеләр алдында ғәйеп эш ҡылып ҡуйыуҙан ҡурҡыу сәбәпле, күңелдә тыуған баҫалҡылыҡ, тыйнаҡлыҡ. Был күркәм, юғары әхлаҡи сифат кешенең күңел...