Таулыҡайҙар айыҡ тормош яҡлы!

Таулыҡайҙар айыҡ тормош яҡлы!

Баймаҡ районы Таулыҡай ауылы Юлай Ғәйнетдинов, Алһыу Бәхтиева кеүек халыҡ артистары, телевизион «Байыҡ» бәйгеһендә Гран-при алған Рим һәм Нияз Байегетовтар, Нурсилә Фәхретдинова һәм Илүзә Күсәрбаевалар менән генә түгел, тырыш, эшсән халҡы, бил бирмәҫ батырҙары менән дә хаҡлы рәүештә ғорурлана ала.

 

Ауылдың тарихына күҙ һалһаң, түбәндәгеләрҙе бәйән итеп була. Совет осоронан алда ауылда мәҙрәсә булған. Уны, 200-гә яҡын шәкерткә дини һәм доньяуи белем бирер өсөн Троицк ҡалаһында Зәйнулла Рәсүлевта белем алған ауылдашыбыҙ Хәлил хәҙрәт Рәхимов төҙөгән. Мәсет төҙөүгә ҙур күләмдә аҡса бүлеп, Имамбай исемле ҡаҙаҡ байы ярҙам иткән. Троицкиҙа белем алыу осоронда йәй көндәре Хәлил ҡаҙаҡ далаларында балаларға белем биргән.

Остаздарҙың остазы Хәлиулла хәҙрәт шәкерттәрен шиғыр яҙырға, бәйет-мөнәжәттәр ижад итергә, сәсәнлектә ярышырға өйрәткән. Үҙе әсбаптар яҙған, әҫәрҙәрен китап итеп баҫтырған. Хәҙрәттең «Әүлиәләрҙе аҙғындарҙан һаҡлау» тигән әле бер ҡайҙа ла өйрәнелмәгән китабы, дин әһеленең ейәне Рауил хажи әйтеүе буйынса, бөгөнгө көндә Сибай ҡалаһының имам-хатибы Әғләметдин хәҙрәттең архивында һаҡлана.

Ауылда дини белем көслө алып барылған ул заманда. Вәлиулла Шоңҡаров ир-аттарҙы Ҡөрьән серҙәренә өйрәтһә, ҡатыны Хәжәр абыстай ҡатын-ҡыҙҙарҙы уҡытҡан. Совет осоро, динде тыйып, муллаларҙы эҙәрлекләһә лә, ауылдаштар ислам диненән, ғөрөф-ғәҙәттәрҙән ситләшмәгән. Зәйнулла ишан мәҙрәсәһендә дини ғилем алған Хәббихужа улы Зәйнулла олатайҙан алған им-шифаларын ейән-ейәнсәрҙәре әле лә онотмай.

Ата-олаталарынан дини ғилем алған Таулыҡай халҡы ислам динен хуплай. Ауылда тәү башлап хаж ғәмәле үтәгән Ҡәнзәфәр Һағынбаев, Фәүзиә Кейекбаева, Зифа Ғүмәрова кеүек изге ерҙә булыусыларға өҫтәлеп, Салихов Рауил Сәлихов һәм Таңһылыу Салихова кеүек ауылыбыҙҙа айыҡ тормошто дәғүәт итеүселәрҙең булыуы һөйөнөслө.

Быйылғы йылда Таулыҡай ауылының, еңеүселәр рәтендә булып, «Айыҡ ауыл» республика бәйгеһе этабына үтеүе һис тә осраҡлы күренеш түгел. Беҙҙә элек-электән никах туйҙары, бәпескә исем ҡушыу, Ҡөрьән аштары үткәреү, ҡорбан салыу кеүек изге ғәмәлдәр даими башҡарыла килә. Халҡыбыҙ көндән-көн дингә ылыға. Хәлиулла хәҙрәттең исемен йөрөткән мәсетебеҙҙең ишеге һәр көн асыҡ, унда йома намаҙҙары уҡыла.

«Иман нуры» бәйгеләре даими үткәрелә. Дини сараларҙы үткәреүҙә «Ағинәйҙәр» ойошмаһы (етәксеһе Гөлнур Дәүләкәнова), «Хазина» (етәксеһе Зөлфирә Оморҙаҡова), «Ынйылар» (етәксеһе Гөлназ Сәғәҙәтова), «Уңғандар» (етәксеһе Хәнифә Ишалина), «Ялан сәскәләре» ансамблдәре (етәксеһе Миңдинур Яхина), ир-егеттәр ансамбле, мәктәп коллективы (етәксеһе Имамбаев Рифат Рәшит улы) һәм башҡа ойошмалар бер маҡсатта эш итәләр.

Төрлө бәйгеләрҙә еңеү яулаған ағинәйҙәр һәм хазиналар йәш быуынға, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, йолаларҙы тергеҙеүҙә ҙур эш башҡара. Мәҫәлән, дин әһеле Ғабдулла Сәидигә арналған респуб-лика кимәлендәге мөнәжәттәр бәйгеһендә ағинәйҙәрҙең Гран-при алыуы, республика «Бауырһаҡ» байрамында хазиналарҙың еңеүе, репрессия ҡорбаны Хәбиулла Ғәбитовҡа арналған шиғри бәйгелә ағинәйебеҙ Вәзимә Үҙәнбаеваның еңеүе, районда балаҫ һуғыу ярышында Мәзүнә Күсәрбаеваның Гран-при алыуы йәштәргә өлгө булып тора.

Ауылда дини-мәғрифәт гәзите «Әс-сәләм»де алдырып, яратып уҡыусылар ҙа байтаҡ. Абруйлы ағинәйебеҙ Фәүзиә хажиә, уны ауылдаштарыбыҙға таратып, сауаплы эш башҡара. 85 йәшенә ҡараған хажиә «Пәйғәмбәрҙәр тарихы», «Тәҡүәлеләр әҙәбе» кеүек дини китаптарҙы яратып уҡый.

Балалар – беҙҙең киләсәк. Ә киләсәк мәктәптән башлана. Ғаиләлә дингә ҡарата ыңғай тәрбиә алған уҡыусы балалар − мәктәптә лә төрлө ярыштарҙа еңеүселәр рәтендә.

«Урал батыр» эпосын яттан һөйләү, «Һаумы, һаумы, әкиәт!» бәйгеләрендә, «Иманлы ғаилә», хатта «Сабыр» исемле халыҡ-ара дини бәйгеләрҙә Иршат Яхин, Рәзинә Исхакова, Йәнгүзәл Сәйетова, Батыр Ғәзизов, Юлиә Абҙаҡова, Мәҙинә Йәноҙаҡоваларҙың I-се урын алыуҙары – дини тәрбиәнең сағылышы ул.

Кескәйҙәрҙең «Ынйылар» исемле театр коллективы ҙур уңыштарға өлгәште. Уның менән башланғыс синыф уҡытыусыһы Яхина Миңдинур Сәфәрғәле ҡыҙы етәкселек итә. Күптән түгел ауылдашыбыҙ Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Нияз Байегетов исемендәге бейеү бәйгеһендә бейеүсенең бала сағын оҫта итеп сәхнәләштерҙе улар. Нияз ролен – Ниязбай Байегетов, ә уның әсәһе Шәрифьямал инәйҙе бүләсәре Сәйетова Йәнгүзәл оҫта итеп уйнаны.

«Айыҡ ауыл» конкурсы сиктәрендә үткән бөтә төр сараларҙың башында оҫта ойоштороусы биләмә башлығы Уразбаев Ҡәйүм Рәжәп улы һәм уның берҙәм командаһы тора. Улар: Гөлназ Сәғәҙәтова, Гөлгөнә Исхакова, Альбина Байегетова, Гөлназ Үҙәнбаева һәм депутатыбыҙ Әнүзә Азаматова.

Һеҙҙең изге эштәрегеҙҙә тик уңыштар, һаулыҡ, ғаилә бәхете насип итһен Аллаһу Тәғәлә!

 

Рәйсә Яҡупова,

Баймаҡ районы

2026-05-01 (Зөлҡағиҙә, 1447 йыл.) №5.


Үтеп барышлай ғына...

Йәш сәйәхәтсе аҡыл эйәһендә туҡталған. Ул хужаның бар мөлкәте бер бәләкәй генә бүлмә, китаптар өйөлгән өҫтәл, ятып йоҡларға һике икәнен генә белеп шаҡ ҡатҡан.   Йәш кеше: «Остазым, ә ҡайҙа һеҙҙең йорт йыһаздары?» – тип һораған аптырап. – Ә ҡайҙа һинеке? – тигән...


Хиджама – онотолоп барған сөннәт

«Хиджама» һүҙе ғәрәп телендәге «әл-хаджм» тамырынан килеп сыҡҡан, ул «һеңдереү», «һурып алыу» кеүек мәғәнәгә эйә. «Әл-хиджама» иһә “ҡан сығарыу”ҙы аңлатҡан төшөнсә. Халыҡ медицинаһындағы был ысул элек-электән бик күп...


«Тура юлға күндер, эй Раббым!..»

Яҙҙың иң матур бер ҡояшлы көнөндә Башҡортостаныбыҙҙың үҙәгендә урынлашҡан Сәйетбаба ауылына юлға сыҡтыҡ. Юлдаштарым менән һүҙебеҙ берегеп, көндөң, тәбиғәттең матурлығына һоҡланып, ауылға барып еткәнде һиҙмәй ҙә ҡалғанбыҙ.   Ауылға кергәс тә һул яҡта урынлашҡан Әбйәлил ишан Ҡанһөйәр улының...


Өләсәйем нәсихәттәре

Ғаиләлә татыулыҡ, именлек булһын өсөн Улың (ҡыҙың) менән килен (кейәү) араһына ата-әсә ҡыҫылмаһын. Кеше алдында иреңдең бәҫен төшөрмә, бигерәк тә балалар алдында уны кәмһетеп, мыҫҡыл итмә. Һин яманларһың да оноторһоң, ә башҡалар онотмай һәм, ирең алдында үҙеңдең дә абруйың төшәсәк. «Иптәшем...


Шайтан яҙмалары

Ғәйеп – үҙегеҙҙә! Бөгөн мин бер ҡыҙыҡ әйбер эшләнем! Көлкөнән шартлай яҙҙым! Һа-һа-һа! Мин, ысынлап та, көлкөнән саҡ шартламаным, шул тиклем генә ҡыҙыҡ булды. Һа-һа-һа! Шулай итеп, Рамазан менән бәйле тарихҡа күсәйек. Ул кер йыуыу машинаһы һатып алырға уйлағайны, мин уға быны эшләргә ирек...