Мәрт мөғжизәләре

Мәрт мөғжизәләре

Мәрт мөғжизәләре

Тыуыу

...Йәйге айлы төн. Июнь баштарында ғына була тоған сафлыҡ бөркөлә тирә-йүндән. Тауҙар, ағастар, үләндәр, бөтә донъя яп-яҡты – ай нурына солғанып, ниндәйҙер мөғжизә көткәндәй сихри тынғылыҡҡа сумған. Серҙәре мәңге асылып бөтмәҫ икһеҙ-сикһеҙ йыһанда – меңәрләгән йондоҙҙар араһында – саң бөртөгөндәй генә ер шары юлдашы ай менән, үҙҙәрен барлыҡҡа килтереүсене данлағандай, Ул күрһәткән юлдан һис тайпылмай, тик үҙҙәре генә аңлаған телдә һөйләшәләр кеүек...

Өйҙән ир кеше килеп сыҡты, борсолоуы йөҙөнә сыҡҡан. Ниҙелер көткәндәй, ишек алдында йөрөп алды, ауыл өҫтөндә ишетелгән тауыштарға ҡолаҡ һалды, ҡаршылағы тауға күҙ ташланы. Тәбиғәттең тыныслығы ирҙең күңеленә күсте, күтәрелеп айға ҡараны, уныһы, бының хәлен аңлағандай, көмөштәй нурҙары менән ҡосоп алды. Айҙың матурлығына һоҡланып, нурҙарына ҡойоноп, рәхәтлек кисереп ултырғанда, өйҙән яңы тыуған сабый тауышы ишетелде. Ир ҡыуанысынан тороп баҫты, башынан, ҡыҙым тыуһа, Айһылыу тип исем ҡушам, тигән уй үтте.

Өс ҡыҙҙан һуң тыуған Айһылыу татыу ғаиләлә атай иркәләүен, әсәй хәстәрен, ҡартәсәй яратыуын, апай-һеңлеләр иғтибарын татып, иркәләнеп үҫте. Өфөлә урта мәктәпте тамамлаған үҙе сибәр, шаян, тиктормаҫ һәм шул уҡ ваҡытта аҡыллы ҡыҙ, яҙмыш ҡушыуы буйынса ата йортона ҡайтты һәм эшкә төштө.

Йәшлек

Әхирәте менән ауылдан ауылға йөрөп, магазиндарҙа ҡуйылған электр ҡоролмаларын тикшерҙеләр, боҙолған-дарын йүнәттеләр. Кис клубтарға йөрөп, йәштәр менән бейеп, күңел астылар. Ут кеүек дәртле, эштә лә, уйында ла янып торған ҡыҙҙарға күҙ атыусылар күп булды. Айһылыу, аҡыллы, баҫалҡы Фәнилдең һөрмәле күҙҙәренә ғашиҡ булып, уны һайланы. Матур ғына итеп йәшәп киттеләр, тик бер нисә айҙан Фәнилде ике йылға армияға алдылар. Бала тыуырын көтөп, иркәләнеп кенә йәшәгән Айһылыуға был мәңгелеккә айырылышыу кеүек тойолдо, тормошонда бер йәм дә ҡалмағандай булды. Ул ҡайғыға батты. Бала тыуыр мәл етте. Бик ҡаты ауырыны Айһылыу, хатта ауыртыныуға сыҙай алмай, тәҙрә аҫтындағы батареяны урынынан ҡуҙғатты.

Үткән быуаттың 80-се йылдарында ауылдарҙа мәсеттәр юҡ тиерлек, булғандарының да ишектәре бикле. Ҡөрьән тотоп ултырған имамдар ҙа юҡ, халыҡ һуҡыр һәм һаңғырау ине. Айһылыу ҙа бисмилләһте белмәне: “Йә Аллам, балаҡайымды иҫән-һау табырға насип ит!” – тип доға ҡылып, Аллаһтан ярҙам һорарға кәрәклеге башына ла инеп сыҡманы.

Бала менән әсә өйгә ҡайттылар, ошндай ҡыуаныслы мәлдә эргәһендә иң яҡын кешеһенең булмауы Айһылыуҙың күңелен һағышландырҙы, балаға ҡарап Фәнилен иҫенә төшөрҙө. Әсәһе ҡыҙының хәлен аңлап, үҙҙәренә алып ҡайтты. Бер нисә көн әсәй эргәһендә йәшәп, күңеле тынысланып ҡалды Айһылыуҙың. Тик бер көн иртәнсәк бала илағанға ла уянманы йәш әсә.

Осоу

Айһылыу йоҡоға талды. Матур аҡ йөҙө, алһыуланып торған бит остары, үксәһендәге тамырҙың саҡ-саҡ ҡына булһа ла һуғып тороуы уның тере икәнлеген белдерә. Әммә Айһылыуҙың йәне, баланың ышаныслы ҡулдарҙа икәнен тойғандай, Мәңгелектең үҙенә табан юл алды.

Бына ул, йәш сибәр ҡыҙ, оҙон сәстәре түбәһенә өйөп ҡуйылған, ҡара ерлектә ҡып-ҡыҙыл розалар төшөрөлгән күлдәктә, бейек үксәле ҡыҙыл туфлиҙарҙа йәм-йәшел ағастар араһында баҫып тора. Шулай торған ерҙән ҡапыл ниндәйҙер көс тарафынан еңел генә күккә күтәрелә башланы. Бер ере лә һелкенмәй, төп-төҙ генә оса. Бына ағастар аҫта ҡалды, өйҙәр, тауҙар, ер ҙә артта ҡалды, хатта ҡояш та артта тороп ҡалды, ә Айһылыу һаман күтәрелә лә, күтәрелә...

(Дауамы бар)

Айһылыу Сәләхова, Сибай ҡалаһы

2026-05-01 (Зөлҡағиҙә, 1447 йыл.) №5.


Сабир хәҙрәт

Ғафури районы Сәйетбаба урта мәктәбенең йөҙ йыллыҡ юбилейы сараларын уҙғарғанда, ауылда, был мәктәптең башланғысы булып, 1906 йылда асылған мәҙрәсәнең дә тарихы һәм уны ойоштороусы Мөхәммәтсабир Халиковтың эшмәкәрлеге тураһында мәктәп етәкселәре хөрмәтләп иҫкә...


Сөләймән пәйғәмбәр

Улына нәсихәттәр биргәндән һуң, Дауыт михрабына китә. Бер ваҡыт уның янында таныш булмаған берәү пәйҙә була. «Кем һиңә бында инергә рөхсәт итте?» − ти Дауыт. Тегеһе: «Батшалар янына инер өсөн миңә рөхсәт кәрәкмәй», − ти ҡәтғи итеп. Яуабы буйынса бының Ғазраил икәнен аңлаған пәйғәмбәр: «Минең хәлде...


Стәрлебаш мәҙрәсәһе

Стәрлебаш – элек-электән үҙенең мәҙрәсәләре менән дан тотҡан. Архив материалдары буйынса, Стәрлебашта тәүге мәҙрәсә 1720 йылда асыла. Уға Дәүләт Думаһы ағзаһы Мөхәмәтшакир Туҡаев нигеҙ һала.   Мәҙрәсәлә көслө дин әһелдәре белем бирә. Әммә мәҙрәсә Ниғмәтулла Биктимер улы Туҡаев (1772-1844 й.) һәм...


Өләсәйем нәсихәттәре

Ғаиләлә татыулыҡ, именлек булһын өсөн Улың (ҡыҙың) менән килен (кейәү) араһына ата-әсә ҡыҫылмаһын. Кеше алдында иреңдең бәҫен төшөрмә, бигерәк тә балалар алдында уны кәмһетеп, мыҫҡыл итмә. Һин яманларһың да оноторһоң, ә башҡалар онотмай һәм, ирең алдында үҙеңдең дә абруйың төшәсәк. «Иптәшем...


Күркәм холоҡ – ярты бәхет

Үткәндәргә һис үпкә юҡ, Үткәндәр сыныҡтырҙы. Сымырылыҡҡа өйрәтте Бер илаҡ ҡына ҡыҙҙы.   Ҡанда булмағас ҡатылыҡ, Яһиллыҡ та бер тамсы, Гел үҙемә эләгеп торҙо Арҡа һыҙырыр ҡамсы... Күркәм холоҡ – ярты бәхет, Йәшәү өндәүем – ошо. Кеше күң(е)лен ҡалдырмағас, Иңемдә –...