Ярай ҙа ул, әсәң иҫән саҡта, тотҡан ҡиблаларың табылһа...

Ярай ҙа ул, әсәң иҫән саҡта, тотҡан ҡиблаларың табылһа...“Ярай ҙа ул, әсәң иҫән саҡта, тотҡан ҡиблаларың табылһа...”
Аллаһ бирһә!
Күңелемде наҙлап тора
Әллә доға, әллә йыр:
“Аллаһ бирһә, Хоҙай ҡушһа,
Барыһы ла һәйбәт булыр,
Һәйбәт булыр...”
Иртән күҙемде асҡанда,
Шуны әйтеп уянам,
Көн эсендә әллә нисә
Ҡабатлайым мин һаман:
“Аллаһ бирһә, Хоҙай ҡушһа,
Барыһы ла һәйбәт булыр,
Һәйбәт булыр...”
Һеҙ ҙә ҡабатлағыҙ, дуҫтар,
Зыяны юҡ ул һүҙҙең.
Бәхете күп була, тиҙәр,
Шулай әйткән һәр кемдең:
“Аллаһ бирһә, Хоҙай ҡушһа,
Барыһы ла һәйбәт булыр,
Һәйбәт булыр...”
Йә Аллаһу...
Йә Аллаһу, ярҙамың ҡыл, ҡөҙрәтең ҡыл
Яңылышмаҫҡа, аҙашмаҫҡа, һаташмаҫҡа.
Хилаф эштәр, нахаҡ бәлә, ялған яла
Ике йөҙлө ғәмәл менән маташмаҫҡа.
Йә Аллаһу, фаниҙың еңелен түгел,
Үҙ ҡануныңда яҙылған ауырын бир.
Шул ауырҙы еңеп сығыр камил аҡыл,
Зирәк зиһен,ҡөҙрәтен бир, сабырын бир.
Йә Аллаһу, юлдарымды уртаҡ ҡылма
Кешелекһеҙ, ышанысһыҙ бәндә менән.
Иманымды томалатма ялған, хөсөт,
Хәмер, аҡса, уйнаш, талаш, хәйлә менән.
Йә Аллаһу, фанилыҡта, йәннәтеңдә
Мин бәндәңде иң яратҡан ҡолоң әйлә.
Аһ-зарымды, борсоу-ҡайғы, серҙәремде
Урынһыҙға асмаҫ өсөн телем бәйлә.
Йә Аллаһу, бирер булһаң, ниғмәтеңдең
Бәрәкәте менән миндә ҡалырын бир.
Аҙ ҙа етә, күп тә бөтә – шул аҙыңдың
Уйламаған ерҙән арта барырын бир.
Йә Аллаһу, ҡайҙа барһам, ни ҡылһам да,
Барыр туры юлым күрһәт, ҡиблам күрһәт.
Ғәмәл китабына яҙған ваҡыты еткәс,
Иман менән китеремә бирсе рөхсәт! 
Хағыңдан, нахағыңдан...
Һәр даим ишетеп үҫтем
Бик кес кенә сағымдан,
“Йә, Хоҙайым, аралай күр
Хағыңдан, нахағыңдан.
Табында ултырғанда ла,
Торғанда ла табындан,
“Йә, Хоҙайым, һаҡлай күрсе
Хағыңдан, нахағыңдан!”
Тәҡрарлар ине әсәйем
Иртәләрҙән кискәсә...
Булып бөтә алмағандыр
Гел ул ғына көткәнсә.
“Нахағыңдан” аңлашыла,
Хағыңдан һаҡлау ниңә?!
Аңлай алды микән үҙе
Кергәнсе ҡара гүргә...
Бер ул ғына түгел, быны
Аңлаусылар һирәктер... –
Хаҡ булһа ла, белгәнеңде
Ситкә сәсмәү кәрәктер.
Ә нахағын әйткән дә юҡ,
Нахаҡ һүҙ – үтмәҫ бысаҡ!
...Ҡабатлайым әсәм һүҙен
Иртәһен, кисен... һәр саҡ:
“Йә, Хоҙайым, араласы
Хағыңдан, нахағыңдан...”
Күңел ҡуя тынысланып,
Борсоу ҡаса аңымдан.
Әппәр итеңме, балам?
Бала сағым иҫкә төшкән һайын
Ҡолағымда сыңлай гел һаман:
“Ауыҙыңа шайтан керер юҡһа,
Әппәр иттеңме, балам?!
“Шайтан” тигән һүҙҙән уттай ҡурҡып,
(Ы)сынға алып әсәм әйткәнде,
Бер урынына тиҫтә, йөҙ мәртәбә
Әйтә инем “Аллаһу әкбәр”ҙе.
Шул “Аллаһу...” менән ғүмер иттем,
Улымды, ҡыҙымды үҫтерҙем.
Йәндәренә иман нурын һалып,
Ейәндәргә килтереп еткерҙем.
Хәҙер инде улар “...әппәр” итә,
“Шөкөр!” тиеп ҡарап торалам! –
Ҡолағымда һаман әсәм тауышы:
“Әппәреңде иттеңме, балам?!”
Мин һиҫкәнеп, ҡулдарымды күтәрәм,
Сүрәне ҡабатлайым доғанан:
“Әл-хәмдү лил-ләһил-ләҙи әтғәмәнә
Үәсәҡанә үә жәғәлнә минәл мүслимин
Аллаһу әкбәр! Аллаһу әкбәр!” тим
Һәм... табын янынан ҡуҙғалам.
Таян һин Аллаһҡа!
Сәсерҙәр, һиберҙәр,
Сәселмә, һибелмә.
Ни генә булһа ла,
Тоғро ҡал үҙеңә.
Эҙләрҙәр, табырҙар,
Нахағын тағырҙар.
Күңелең саф булһа,
Яғылмаҫ ҡаралар.
Көрһөнмә, уфтанма,
Борсолма юҡ-барға.
Беҙҙең һәр ғәмәлгә
Хөкөмдар тик Аллаһ.
Рәнйетте мине, тип,
Бер кемде ҡарғама.
Яҡшыла, яманда
Таян һин Аллаһҡа!
Ҡибла барлау
Аҙан ишетелмәй, саң да ҡаҡмай
Торған бер болғансыҡ заманда,
Тау ҡәҙәрле күстәнәстәр тейәп,
Әсәй килгән ине Ҡазанға.
Автобустан уны ҡаршы алдыҡ.
Әйберҙәрен көскә күтәреп,
Өйгә ҡайтып кергәнебеҙ иҫтә,
Бик күп мәлдәр, хәлдәр иҫтә юҡ.
Һөйләшкәндәр, ниҙәр бешергәндәр...
Хәтеремдә түгел береһе лә.
Тик бер һүҙе йәнгә уйылып ҡалды,
Һиҫкәндерә иҫемә төшөүгә.
Өйгә ҡайтҡас, сәйҙәр эсеп алғас,
Сыҡты ла ул тәһәрәтләнеп,
“Ҡибла ҡайҙа? – тиеп һорап ҡуйҙы, − 
Беләһеңме ҡайҙа икәнен?”
Мин аптырап ҡалдым. Белмәй инем
Ҡайҙа мәшриҡ, ҡайҙа мәғриб...
Бергә фекерләшеп, ҡарар ҡылдыҡ,
“Ҡибла шул тарафта булыр...” – тип.
Ҡибла мәсьәләһе хәл ителгәс,
Оҙаҡ итеп намаҙ уҡыны.
“Ҡиблаң ҡайҙалығын белмәгәс...” – тип,
Үҙалдына һөйләп ултырҙы. – 
“Һин бит ундай түгел инең, балам,
Бына ышан һин был йәштәргә...
Ҡиблаңды ла белмәй, был донъяла
Ниндәй маҡсат менән йәшәргә?..”
Оят ине миңә. Ер тишегенә
Керер булдым, әгәр ярылһа.
Ярай ҙа ул әсәң иҫән саҡта,
Тотҡан ҡиблаларың табылһа.
Һиңә килдем, әсәй! Ҡәбереңә.
Йөҙөмдө йүнәлттем ҡиблаға.
Аллаһунан һиңә йәннәт түре,
Үҙемә ярлыҡау һорарға.
Әсәкәйем! Рәнйеп ятма миңә!
Тотҡан ҡиблам мәңге юғалтмам.
Иманһыҙҙар, ҡиблаһыҙҙар менән
Уртаҡ ғәмәл, уртаҡ юл сапмам!
Кемдәр менән генә аралашһам,
Йөрөһәм дә мин хәҙер ҡайҙа ла.
Иң тәүҙә ҡибламды барлайым,
Ҡәл(е)бемде йүнәлтәм ҡиблаға.
Күптән булған хәлдәр иҫемә төшөп,
Ҡайнар тиргә баттым ҡабаттан...
Ҡылмайбыҙмы икән ғәмәлдәрҙең
Үкенерлектәрен аҙаҡтан?!
Беҙ ҡибланы, шөкөр, таптыҡ та бит...
Күңел тыныс түгел шуларға – 
Онотмайбыҙ микән балаларҙан
“Ҡиблаң ҡайҙа?!” – тиеп һорарға.

ШӘМСИӘ ЙЫҺАНГИРОВА

Ҡазан ҡалаһы Зөлфиә Ханнанова тәржемәһе

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


Ғәйет намаҙын үткәреү тәртибе

Рамаҙан-шәриф айы тамамланғас, шәүүәл айының беренсе көнөндә (ул быйыл 20 мартҡа тура килә) Ураҙа байрамын, ғәрәпсә әйткәндә, Ғийдүл-Фитрҙы, билдәләйәсәкбеҙ, ин шәә Аллаһ Рахмән! Был көндө матур итеп үткәрергә тырышырға кәрәк. Шуға күрә беҙгә байрам көнөндә ниҙәр эшләргә икәнен, ғәйет намаҙының...


Ғаилә һәм йолалар − халыҡ мәҡәл-әйтемдәрендә

Мәҡәл-әйтем – афористик, йәғни, тәьҫирле, тасуирлы, мәғәнәле телмәр ижад төрө. Мәҡәл-әйтемдәр халыҡтың борон-борондан килгән тормош тәжрибәһен, әхлаҡи ҡараштарын хикмәтле һүҙ ярҙамында күрһәтә, шулай уҡ өгөт-нәсихәт, кәңәш биреү, аҡыл өйрәтеү вазифаһын башҡара. Шуға күрә лә мәҡәл-әйтемдәр...


Нимә ул оялсанлыҡ?

Исламдағы «хая» (оялсанлыҡ) тигән төшөнсә бер ҡасан да кешене насарлыҡҡа этәрмәҫ. Дин ғалимдары әйтеүенсә, хая – ул Аллаһу Тәғәлә алдында йәки кешеләр алдында ғәйеп эш ҡылып ҡуйыуҙан ҡурҡыу сәбәпле, күңелдә тыуған баҫалҡылыҡ, тыйнаҡлыҡ. Был күркәм, юғары әхлаҡи сифат кешенең күңел...


Файҙалы эликсир

Бары тик өс компоненттан торған был эсемлек бик күп ауырыуҙарға ҡаршы көслө ҡорал. Һарымһаҡ, бал һәм алма һеркәһенән торған ҡушымта – дауалау эликсиры. Ул иммунитетты нығыта һәм ҡанды насар холестериндан таҙарта. Күп ауырыуҙар аша һынау үткән. Ике аҙна өҙлөкһөҙ ҡулланғандан һуң, төрлө...


Мәзин олатай

Беҙ бала саҡта ауылыбыҙ менән уны, Мәзин олатайыбыҙ, тип кенә йөрөттөк. Ғәлимйән Абдулла улы 1881 йылда Йылайыр районының Аралбай ауылында мулла ғаиләһендә тыуған. Атаһы Абдулла Аблаевтың өс улы: Ғәлимйән, Ахунйән, Хәкимйән һәм Кинйәбикә исемле ҡыҙы була. Уландары ла, аталарына оҡшап, дин юлын яҡын...