Ана вә бала – тәрбијәдә сәһләнкарлыг

Ана вә бала – тәрбијәдә сәһләнкарлыг

Ана вә бала – тәрбијәдә сәһләнкарлыг

Әксәријјәтимиз өвлад арзулајыр вә Аллаһ-Тәала бизә белә истәнилән нәсил верәндә севинирик. Биз һәр ушағын дүнјаја ҝәлмәсини бајрам кими гејд едир, Аллаһын ﷻ бизә ҝөндәрдији һәдијјәјә ҝөрә Она ﷻ шүкр едир вә ушаға өз мүлкијјәтимиз кими мүнасибәт бәсләмәјә башлајырыг.

Елә јашајырыг ки, санки өвладлар шәхси малымыздыр, унудараг ки, онлар бизә һәмишәлик әнам дејил, әманәт кими етибар едилиб ки, онларын горунмасы үчүн биздән сорушаҹаглар. Өһдәмизә гојулмуш валидејнлик борҹумузу неҹә јеринә јетирмәјимиз һаггында биздән мүтләг сорушаҹаглар. Лакин валидејн олмаг ләззәти вә бу балаҹа варлыгларын ҹаны ҹанымыздан, ганы ганымыздан олмасы тез-тез башымызы ҝиҹәлләндирир вә сәһләнкарлыға ҝәтириб чыхарыр. Неҹә ки өвлад бөјүтмәк, нәсил јетишдирмәклә бағлы сонсуз мәишәт гајғылары, - вурнухма, гәрарсызлыг, тәлаш - онларын архасында ән башлыҹа шеј итир.

Сизә аталыг вә аналыға бурахылан вахты нәјә сәрф етдијинизә диггәт верин. Онун чох һиссәси көрпәләрә мәишәт гајғыларына ҝедир: једиртмәјә, ҝејиндирмәјә, ҝәздирмәјә. Бәзи һиссәси онларла меһрибан әјләнҹәјә, ојнамаға ҝедир ки, бундан һәм сиз, һәм дә онлар чох хошһал олурлар. Галан вахт исә онлара лазыми вәрдишләр өјрәтмәјә ҝедир: данышмаг, ҝәзмәк, охумаг, јазы, рәсм. Әслиндә валидејнләр өз өвладларынын инкишафы илә о гәдәр дә чох мәшғул олмурлар – мәктәб вә ушаг бағчаларынын ишчиләри дејирләр ки, ушагларын әксәријјәти тәһсил мүәссисәләринә инкишафда ҝериликлә дахил олурлар. Лакин инди бөјүк шәһәрләрдә ушагларын илкин инкишафы фәал сурәтдә дәбә дүшүр вә кимин ушағынын даһа тез данышмагда (ајаг ачмагда, охумаға башламагда) бир-биринә үсүтүн ҝәлмәсинә чалышараг, ана вә аталар өзләринин һејсијјәтли мәгсәдләринә чатмаг үчүн чох ҹәһд ҝөстәрирләр.

Анҹаг ки, илкин мәнәви-дини инкишаф, чох тәәссүфләр олсун ки, һәлә дә дәбдә дејил. Мүсәлман-валидејнләрин чохлу сајы иҹбари инкишафын бу ән ваҹиб һиссәсини “сонраја” гојурлар. Бу “сонра” орада, ҝәләҹәкдәдир, ушаг мәдрәсәјә ҝедәндә ја да фәрзләрин иҹрасы онун үчүн зәрури оланда, үмумијјәтлә... ҝәләҹәкдә. Белә валидејнләрдән ән фәаллары ушаглара “Аллаһу Әкбәр” демәји, јемәкдән габаг “Бисмилләһ” сөјләмәји вә ја салам вермәји өјрәдирләр ки, кичик балаларынын буну неҹә мараглы етдијини гоһум вә танышлара ҝөстәрсинләр, вә бунунла һәр шеј гуртарыр.

Уҹа Јарадан бизи бу адамҹығаза валидејн сечәрәк өһдәмизә Аллаһ дини јолунда онун мәнәви бәләдчи вәзифәсини гојур. Һәм дә неҹә ки јердә илк аддымларыны, диндә дә илк аддымларыны о, рәһбәрлијимиз алтында атмалыдыр. Ушаг психологларынын бир чоху дејир ки, әсаслар көрпәјә алты јаша гәдәр гојулур, сонра исә гојуланлар ҹүҹәрир. Әҝәр сиз балаҹа вүҹуда Аллаһа ﷻ севҝи вә она инам гојмасаныз – сонра нә ҹүҹәрәҹәкдир? Ҝүҹ вә вахты әсирҝәмәјәрәк тохум сәпмәк лазымдыр. Дини вәзифәләрин иҹрасы зәрури олан јашдан сиз өз өвладларынызы онлары јеринә јетирмәјә мәҹбур олаҹагсыныз. Әҝәр сиз көрпәнизә Аллаһа севҝи гојмусунузса – фәрзләри јеринә јетирмәк онун үчүн ағыр зәһмәт олмаз.

давамы вар

2026-05-01 (Зул къагIида 1447 г.) №5.


Имaм, һaфиз, ҝөркəмли aлим Ҹəлaлəддин əс-Сүјути

(Давамы. Башланғыҹы әввәлки нөмрәмиздә).   Əн-Нəҹм əл-Ғaзи (Aллaһ oнa рəһмəт eтсин) “əл-Кəвaкиб əс-Сaирə” китaбындa гeјд eдир ки, бир нəфəр јуxудa Peјғəмбəри ﷺ вə oндaн бəзи һəдислəр һaггындa сoрушaн шeјx əс-Сүјутини ҝөрмүшдүр. Peјғəмбəр ﷺ исə oнa бeлə ҹaвaб вeрмишдир:...


SUALLARINIZ

Əҝəр ит бир инсaны вə јa əти јeјилəн һeјвaны јaрaлaјыбсa, дишлəнилмиш јeр јeдди дəфə јујулмaлыдырмы? Шeјxүлислaм Зəкəријјə əл-Əнсaри өзүнүн "Шəрһ əл-Мəнһəҹ əт-Туллaб" китaбындa aшaғыдaкылaры гeјд eдир: "Инсaнын бəдəниндə, oв һeјвaнындa вə јa бaшгa бир шeјдə итин вə јa дoнузун дишлəмəси нəтиҹəсиндə...


Təbii fəlakət: Davamlılıq və insanlıq sınağı

2026-cı ilin mart-aprel aylarında Dağıstanın üzləşdiyi güclü sel fəlakəti bölgə üçün son illərin ən ağır təbiət imtahanlarından birinə çevrildi.   Bir çox şəhər və rayonlarda suyun səviyyəsinin qəfil yüksəlməsi yaşayış məhəllələrinin su altında qalmasına, nəqliyyatın iflic olmasına,...


Сән јахшы анасан – зәриф, инҹә чијинләринә дағлары јүкләмә

Гадынларын хүсуси зәифлији вар: һәр ҝүнү өлмәјиб сағ галма, јашама марафонуна чевирмәк.   Сәһәр дурмаг, сәһәр јемәји, ону-буну јығышдырмаг, һазырламаг, мәктәб, дәрнәкләр, шам јемәји, палтар јумаг, еви сәһмана салмаг...вә бунларын һамысы о һислә едилир ки, даһа чох, даһа јахшы, даһа дүзҝүн...


Ислaмдa һиссə-һиссə өдəнишлə aлыш-вeриш eтмəјə иҹaзə вeрилирми?

Һиссə-һиссə сaтыш (тəгситлə тиҹaрəт) — eлə бир тиҹaрəт нөвүдүр ки, бу зaмaн мүгaвилə бaғлaндығы aндa мaл aлыҹынын мүлкијјəтинə вə истифaдəсинə кeчир, мaлын дəјəринин өдəнилмəси исə јa тaм шəкилдə, јa дa һиссə-һиссə oлмaглa, əввəлҹəдəн рaзылaшдырылмыш вaxт интeрвaллaры илə тəxирə...