Аслияб гьумералде

Аварагас ﷺ Хадижат ячин

Аварагас ﷺ Хадижат ячин

Аварагас ﷺ Хадижат ячин

Хадижатида, жагьилаб заманалдаго абулаан «ЯцӀцӀадай» (ат-ТахӀира) абун. Гьелъул хасаб рацӀцӀалъи ва динияб рахъалъ ритӀухълъи букӀана. Гьей йикӀана цIодорай, берцинай, къиматаб наслуялъул, бечелъиялъул, динияб рахъалъ лъикӀай, яцӀцӀадай гӀадан.

 

ГӀемерисел гӀалимзабаз бицухъе, Аварагас ﷺ Хадижат ячана гьелъ кIикъого сон бараб ва гьесул къоло щуго сон букIараб мехалъ. Ибн СагӀадица Нафиса бинт Муния абурай гIаданалдаса бицана: «Хадижат йикӀана рагIи бугей гIадан, бахӀарчияй, къиматай чӀужугӀадан, ТӀадегӀанав Аллагьас гьелъие кьуна намус-яхI. Гьелъ дун балъго йитӀана МухӀамадихъе ﷺ Шамалдаса хайир бугеб даран-базаргун тӀадвуссун хадуб. Дица Аварагасда ﷺ абуна: «Я МухӀаммад, дуе ригьин гьабизе сунца квалквал гьабулеб бугеб?» - ян. Гьес абуна: «Дие рес гьечӀо», - ян. Дица абуна: «Дуе гьеб кьуни ва ригьин гьабизе мун ахIани жаваб кьеларищ?» - ян. Гьес гьикъана: «Щий гьей гIадан?» - илан. Дица абуна: «Хадижат», - илан. Гьеб бакIалда Хадижатица жийго гьарана ячеян ва Авараг ﷺ разилъулищали Нафисаги йитIун лъазабуна.

Жийго гьариялъе гIиллаги букIана Шамалде сапаралъ гьесда цадахъ арав Майсаратица гьениб ккараб Хадижатида бицин ва гьелда цебе халлъараб гIиллабазе гIоло. Гьелда гьеб мехалда бичIчIулеб букIана гьесул бугеб тIадегIанлъи.

Гьединго, гӀиллабазда гьоркьоса букӀана ибн ИсхӀакъица рехсарабги: «Къурайшиязул руччаби цо гIидалъе данделъана. Гьеб бакIалде вачIун ягьудияс абуна: «Я, къурайшазул руччаби! Нужеда гьоркьоса кватIичIого авараг вахъине вуго. Нужер цоялъниги хIаракат бахъе гьесие ине», - ян. Гьез гьесда ганчӀал речӀчӀула ва кьварараб жаваб кьола. Хадижатин абуни сихӀкъотӀун чӀана ва цогидал руччабаз гьабуралда гӀахьаллъичӀо. Гьесул рагIабаз Хадижатие асар гьабуна. Майсарат вихьидал Хадижатица абула: «Ягьудияс абураб жо битIараб батани, авараг МухIаммад гурони тIокIав чи вукIунаро», - ян.

Цинги Аварагас ﷺ гьелъул иш жиндирго имгӀалзабазда бицуна ва гьел разилъула гьей лъадилъун ячине. Авараг ﷺ, жиндирго имгIал Абу ТIалибгун ва ХIамзатгун рачIуна Хадижатил эмен Хувайлид ибн Асадихъе. Гьеб мажлисалда мударил къавмалъул бетIерги вукӀуна. Гьедин гьабула Аварагасулги Хадижатилги ригьин. Цо-цояз абула гьей кьунин инсуца, цогидаз абула гьелъул имгIал ГIамр ибну Асадица кьунин ва цогидаз абула гьелъул вацас кьуниланги.

 

Аварагасул лъимал

Гьесул лъималазул къадаралда тIасан гIалимзабазул хилаф ккана. КъастIаланияс ва цогидаз абухъе, анкьго лъимер буго: лъабго вас - Къасим, ГӀабдуллагь, Ибрагьим. Ункъо яс - Зайнаб, Рукъия, Умм Кулсум ва ФатIимату аз-Загьра. Гьел киназго Ислам босана ва гьижрагун гьесда цадахъ Мадинаялде уна.

Имам Тирмизияс бицана Аварагас абунин: «Дир хъизамалъул дие бищунго хирияй йиго Фатима», - ян.

Имам АхӀмадица Савбанидасан бицана, Авараг ﷺ сапаралъ унеб мехалъ, кидаго бищун ахиралда ФатIимахъе щолаанин. Амма сапаралдаса тӀадвуссиндал бищун цеве Фатимахъе вачIунаанин. Рагъдаса яги сапаралдаса тӀадвуссиндал, тӀоцеве мажгиталде унев вукIана. Гьелдаса хадуб, гьениб кIиго ракагIат бараб мехалъ, Фатимахъе щвезе унаан, цинги жиндирго лъудбузухъе.

Алжаналъул руччабазул бетӀергьан йигин мун абун Аварагас ﷺ гьелда рохел бицана. Цогидаб хIадисалъул риваяталда буго: «ГӀаламалъул руччабазул бетӀергьан йиго», - абун.

МухӀаммад аварагас ﷺ жиндирго ясалъул хӀакъалъулъ абуна: «Фатима дир цо бутӀа ккола, гьелъул ццин бахъинабурав чияс дир ццим бахъинабуна», - ян.

 

Шамил МухIаммадов

2026-04-15 (Зул къагIида 1447 с.) №8.


БакI теларо

Нилъер гIумруялъулъ рукIуна гIадатияллъун рихьулел, амма Аллагьасда цебе кIудияб кIвар бугел жал. Гьединал, кIочон тарал суннатазул цояб ккола как балеб мехалда мухъал ритIизари. ГIемерисез гьеб кIвар кьечIого тола, гьеб битIахъего нилъер какил даражаялда ва гIадамазда гьоркьоб бугеб цолъиялда...


БацIадаб ниятгун

Муса аварагасул заманалда гIумру гьабун вукIана цо динияв чи. Гьес Аллагьасе гIибадат гьабулаан, рукъалъул тIохда гIемерал какал ралаан. Цо къоялъ гьесухъеги рачIун цояз бицана гъотIое гIадамаз сужда гьабулеб ахил хIакъалъулъ. Гьебги рагIун, гIащтIиги босун, гъветI къотIизе къасдгун къватIиве...


Аварагасул ﷺ асараздасан

Авараг ﷺ мисал босулев чи вукIиналъ, асхIабзабаз Аварагас ﷺ хIалтIизарулел рукIарал алаталцин рехсана. Ибну Асирица баян гьабуна стакан гьоркьохъеб кӀодолъиялъул букӀанин, я гьитӀинаб, я кӀудияб гуреб. Аварагасе ﷺ бокьулаан алатазда хасал цӀарал лъезе, стаканалда цӀарги лъуна «Раян» абун. Гьесул...


КIиябго рокъоб талихI щвела

Нилъер диналда ригьин гьаби буго гIадат гуребги, цIияб гIумруялде гали тIамулеб, гъваридаб рухIияб магIна жиндилъ бугеб динияб къотIи-къай.   ТIадегIанав Аллагьас ﷻ хирияб Къуръаналда абулеб буго (магIна): «ТIадегIанав Аллагьасул ﷻ хIалкIолъиялде тIоритIел гьабулел гIаламатаздасан буго гьес нужее...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Свакан вукIуна...   Дун росасе ана цо жигарав чиясе. Ниж рукIана бищунго лъикIал рос-лъадилъун. Гьес рагIи кьун букIана цадахъ гIемераб заман базе, цадахъ сапар бухьине, тира-сверизе. Амма гьанже дир ракI буссунеб буго. Гьев кидаго свакан вукIуна. Сундулго интерес гьечIо гьесие. Дир цониги...