Аслияб гьумералде

Хириясул малъа-хъваял

Хириясул малъа-хъваял

Хириясул малъа-хъваял

Цо-цо бакIазда, заманабазда, сабабазда хурхун Аварагас ﷺ гьарулел

рукIарал дугIаби, азкарал

 

– Пуланаб хIажат, къваригIел тIубазе рокъоса къватIиве вахъараб мехалъ абила: «Бисмиллагьи таваккалту гIала ллагьи ва ла хIавла ва ла къуввата илла биллагьи. Аллагьумма инни агIузу бика мин ан узилла ав узалла ва азилла ав узалла, ав азлима ав узлама ав ажгьала ав южгьала гIалайа, ав абгъия ав юбгъа гIалаййа».

МагIна: «Аллагьасул цIаралдалъун, кумекалдалъун дун къватIиве вахъана, дица Аллагьасда иманги лъуна, дица Аллагьасде таваккалги тIамуна, гучги къуватги Аллагьасдалъун гурого гьечIо. Я дир Аллагь, дица Дудалъун цIуни тIалаб гьабула, дица яги дун къосинавиялдаса, дица яги дие мекъаб, ахIмакъаб жо гьабиялдаса, дица яги дие хIал гьабиялдаса».

Тирмизиясги, Абу Давудицаги, цогидазги бицараб хIадисалда буго рокъоса къватIиве вахъунаго цояс «Бисмиллагьи… ва ла къуввата илла биллагьалде» щвезегIан абуни, гьесда абулила Аллагьас яги малаикас, мун витIунги ккана, дур ишги тIубана, мун цIунизеги цIунана абун, шайтIанги гьесдаса батIалъула. АхIмадица бицараб хIадисалдаги буго, гьеб абурав чиясе къватIиве вахъиналъул хайир щолилан.

– Мажгиталде жаниве лъугьунаго кваранаб галиги босун абила: «АгIузу биллагьил гIазим ва биважгьигьил карим ва султIанигьил къавим (къадим) мина шайтIани рражим».

МагIна: «Дица кIудияв Аллагьасдалъун цIуни тIалаб гьабула гьесул хирияб тIадегIанлъиялдалъун гьесул щулияб авал гьечIеб ханлъиялдалъунги рахIматалдаса бачахъараб шайтIаналдаса».

ХIадисалда буго: «Гьаб абураб мехалъ шайтIаналъ абулила гьав чи дидаса хутIараб къоялъги цIунана», - абун (Абу Давуд).

Цинги абила: «Аллагьумма салли гIала саййидина МухIаммадин ва гIала али саййидина МухIаммадин ва салим». Цинги абила: «Аллагьуммагъфир ли вафтахI ли абваба рахIматика. КъватIиве вахъунаго гьебго цIалила, амма «рахIматикаялъул» бакIалда «фазлика»» абила.

МагIна: «Я дир Аллагь, Дуца дир мунагьалги чуре, дие рахIматалъул кавабиги рагье. Гьадин абулаан Аллагьасул Расуласги ﷻ» (АхIмад).

– Мажлисалдаса тIаде рахъараб мехалъ абила: «СубхIанакаллагьумма ва бихIамдика ашгьаду аллаилагьа илла анта астагъфирука ва атубу илайка гIамилту суан ва заламту нафси фагъфир ли фа иннагьу ла ягъфиру ззунуба илла анта».

МагIна: «Я дир Аллагь, Мун вацIцIадав вукIиналда дир ракI чIола, Дуе реццги гьабула дица, Мун гурого цоги Аллагь (МагIбуд) гьечIо. Гьарула дир мунагьал чуреян, дун Дудеги вуссуна, дица мунагьги гьабуна, дир напсалда тIад зулмуги гьабуна, Дуца дир мунагьал чуре, мунагьал чурулев Мун гурони гьечIо».

КьучIаб хIадисалда буго цо мажлисалда пайда гьечIеб гIемераб калам гьабуни, цинги тIаде вахъиналде гьаб дугIаги цIалани, гьеб мажлисалда ккараб гьесул мунагь бацIцIинилан (Тирмизи).

– Базаралде лъугьараб мехалъ абила: «Ла илагьа илла ллагьу вахIдагьу ла шарикалагьу лагьул мулку ва лагьул хIамду ва гьува гIала кулли шайъин къадир» (гьалъул магIна цебе бицана).

ХIакимица кьучIаб иснадалдалъунги, Тирмизиясги, ибну Мажагьицаги бицараб хIадисалда буго базаралде лъугьунеб мехалъ гьаб зикру цIаларав чиясе аза-азар лъикIлъиги хъвалин, гьесдаса аза-азар квешлъиги бацIцIунилан. Хадуб свалат-салам лъеяв Аллагьасул Расулас гьабураб гьаб дугIаги цIалила: «Бисмиллагь. Аллагьумма инни асъалука хайра гьаза ссукъи ва хайра ма фигьа ва агIузу бика мин шарригьа ва шарри ма фигьа» (ХIаким).

МагIна: «Аллагьасул цIаралдалъун дун жаниве лъугьуна. Я дир Аллагь, дица Дуда гьарула гьаб базаралъул лъикIлъи, гьаниб жаниб бугеб жоялъул лъикIлъиги, дица Дудаса цIуни тIалаб гьабула гьелъул квешлъиялдаса, гьелда жаниб бугеб жоялъул квешлъиялдасаги».

– Дуда тIад налъи батани абила: «Аллагьумакфини бихIалалика гIан хIарамика ваагънини бифазлика гIамман сивака».

МагIна: «Я дир Аллагь, Дуца дие хIалалалдалъун гIей гьабе хIарамалдаса, Дуца дун Дур цIобалдалъун бечед гьаве (гIей гьабулевлъун гьаве), Мун тун батIияв чиясдаса. ХIадисалда буго дуда тIад СабиргIанасеб (Йеменалда бугеб кIудияб мегIер) налъи батаниги Аллагьас ﷻ гьеб тIаса инабулилан (Тирмизи). Амма гьаб дугIаялдалъун налъи тIаса ине ккани, хIалалаб бакIалда хIалтIизабизе тIалаб гьабураб букIине ккола.

– РетIел ретIулеб мехалъ абила: «Аллагьумма касавтани гьаза ссавба фалакал хIамду асалука мин хайригьи ва хайри ма сунигIа лагьу ва агIузу бика мин шарригьи ва шарри ма сунигIа лагьу».

МагIна: «Я дир Аллагь, Дуца кьуна дие гьаб ретIел, щибаб рецц Дуе буго. Дица Дуда гьарула гьеб ретIел Дуе гIибадат-тIагIаталда хIалтIизабизе гьунар кьеян. Дица дудаса цIуниги тIалаб гьабула гьеб мунагьалъе хIалтIизабиялдаса. Гьедин бицана Аллагьасул Расуласдасан» (Тирмизи).

 

 

АхIмад Къурбанов

 

2026-04-15 (Зул къагIида 1447 с.) №8.


Суал-жаваб

Гамида рекIун сапар гьабулев чиясул сапар киб байбихьулеб? Шагьар бугони ралъдал рагӀалда бугеб, ракьалдасан гьенире щвезегIан рекIун ине кколелги гьечIони ва гамидал ралъдал рагӀалде бачIинеги кIолеб бугони, сапаралъул байбилъун лъугьуна (гьес как къокъ гьабизе ва тIаде росун разе гIадал...


Балагь-къварилъи

Бусурбанчиясе, тIаде рачIунел тIабигIиял балагьал, букIа гьеб ракь багъари, гьурал рахъин, гIаммал унтаби, лъим кIанцIи ва цогидалги, гьеб буго бечедав-мискинав абун течIого, щивав чи кумек, хвасарлъи тIалаб гьабун къватIиве вахъунеб заман. Гьеб хIалалъулъ чияда ракIалде щола дунял тIаса ине,...


Аварагасул ﷺ асараздасан

Авараг ﷺ мисал босулев чи вукIиналъ, асхIабзабаз Аварагас ﷺ хIалтIизарулел рукIарал алаталцин рехсана. Ибну Асирица баян гьабуна стакан гьоркьохъеб кӀодолъиялъул букӀанин, я гьитӀинаб, я кӀудияб гуреб. Аварагасе ﷺ бокьулаан алатазда хасал цӀарал лъезе, стаканалда цӀарги лъуна «Раян» абун. Гьесул...


Бахиллъиялъул зарал

БетIергьан Аллагьас щивав чи вижула гIицIавлъун. Гьединго гьесулъ букIунаро щибго къуват, кинабгIаги магIишаталъул бетIергьанлъунги вахъун вачIунаро гьев дунялалде. Гьедин дунялалде лъугьарав чиясе Аллагьас кьола рикIкIун хIалкIоларелгIан гIемерал нигIматал. ТIад ретIине ретIелги, чорхое къуватги,...


Гъоркье валагье

ТӀадегӀанав Аллагьас дунял бижана къануназда ва къагӀидабазда рекъон. Нилъеда сверухъ бугебщинаб жо низамалда букӀуна: заманал хисула, планетаби хьвадула, гьел системабазул цонигиял жидецаго чӀезарурал гӀорхъабаздаса къватIиреги кколаро.   Амма тӀабигӀаталда къанунал рукӀунел гӀадин,...