Аслияб гьумералде

Къиматал къоял

Къиматал къоял

Умумуз гIемер бицунеб рагIула, гьаб заман бугин кутакалда гьарзаяб, дунял-ахират цадахъ бачине бигьаяб. Гьеб битIараб букIин нилъедаги лъала. Щайин абуни, жакъа динги магIишатги гьабизе бокьаразе щибго гьечIелъулха квалквал гьабулеб жо. Гьединлъидал кIудияб талихI буго, жиндие кьурал къояздаса пайдаги босун, дунялги ахиратги цадахъ бачине лъарасе. ТалихIкъаравги вуго, лъикIаб гIамал гьабиги метералде тIамун, гIумрудул къиматал къоял гIадада риччалев чи.

 

Къусам ибну ХIабиб абурав шагIирас хъвалеб буго:

«Нилъее кьурал дунялалъул къоял, хIажатазда хадур лъугьун уна,

Амма дунялалда вугебгIан мехалъ, хIажатал лъугIуларо.

Аллагьас кьурал къоял лъугIун, гьесул хIажатал цадахъ уна,

Амма ахираталъе бищун къваригIараб, гьеб къоялъ цадахъ батуларо», - ян.

ГIумар-асхIабас абуна: «Хасел гIибадат гьабулесе хазина буго», - ян. ГIабдуллагь ибну ГIумарица бицараб машгьураб хIадисалда буго: «Цо нухалъ свалат-салам лъеяв авараг мажгиталде вачIана. Жаниве лъугьиндал гьесул берчIвана кIиго къокъаялда. Цоял - зикру бачун, какал ран гIибадаталда, цогидал - гIелму цIалун, шаргIиял ахIкамал лъазарун ругезда. Хирияв аварагас ﷺ , гьезухъги валагьун, абуна: «КигIан лъикIха кIиябго мажлис бугеб, кинниги дие цояб цIикIкIун бокьана. Гьал зикру бачунел, дугIа гьабулел ругел, Аллагьасе бокьани, ихласалда гьабуни Аллагьас гьезул гIамал къабул гьабила. Амма цогидал, ай Аллагьасул дин лъазабулел, цогидазда гIелму малъулел руго, дунги БетIергьанас гIадамазда дин малъулевлъун витIун вуго, дие гьаб мажлис цIикIкIун бокьила», - ян. Гьезда аскIов гIодовги чIана хирияв авараг ﷺ ».

Цебе рехсараб баян гьабулеб буго Абу-Умаматица бицараб хIадисалъги. Цо нухалъ хирияв аварагасда гьикъана: «ГIелму цIалун, дин лъазабулев чийищ хирияв вугев, гIелмуги цIаличIого гIибадаталда чIаравищ?» - ан. Аварагас абуна: «ГIелму цIалулесул хиралъи, гIибадат гьабулесде дандеккун, дир хиралъиялда релълъун буго, нужер бищун гIодовегIанасда тIад», - ан. Гьал хIадисаздасан бичIчIулеб буго, гIибадат гьабизе ккани гIелму букIине кколеблъи. ГIелмуги гьечIого гьабураб гIибадат загIипаб букIунеблъи.

Заман ун бугин, херлъун вугин абун чанги чияс как-кIал камил гьабиялде кIварго кьоларо. Ригь арав цо чияс бусурбабазул халифасда абула: «Гьанже херлъараб мехалда гIелму цIализе, дин лъазабизе мадрасалде ине нечолев вуго», - ян. Халифас абула: «Мун нечонищ вугев дур гIумруялъул ахир, гIумрудул авалалдаса лъикIаблъун гьабизе», - ян.

Бусурбабазул цевехъан Гьарун Рашидихъе рачIараз абуна: «Я, муъминзабазул бетIер! Нижер гIолохъанлъиги гIелму цIаличIого ана, херлъидалги дунялалде машгъуллъун руго, нижеца щиб гьабилеб?» - ян. Халифас абуна: «Гьанже гIелму цIализе, дин лъазабизе нуж лъица толел гьечIел, гIелму цIалулел рукIин нужее лъикIаб буго, жагьиллъиялда разилъун рукIиналдаса», - ян. Хадубги гьез гьикъана: «Чан сон базегIан гIелму цIализе бегьулеб?» - ян. Халифас абуна: «Дунялалда ругелгIан мехалъ», - ан.

 

ХIадис

«КигIан лъикIха кIиябго мажлис бугеб, кинниги дие цояб цIикIкIун бокьана. Гьал зикру бачунел, дугIа гьабулел ругел, Аллагьасе бокьани, ихласалда гьабуни Аллагьас гьезул гIамал къабул гьабила. Амма цогидал, ай Аллагьасул дин лъазабулел, цогидазда гIелму малъулел руго, дунги БетIергьанас гIадамазда дин малъулевлъун витIун вуго, дие гьаб мажлис цIикIкIун бокьила», - ян.

 

 

Исрафил МухIумаев, Хунзахъ районалъул имам

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


ХIалалаб гьанал нигIматал

ДРялъул муфтияталда тӀоби-тӀана Дагъистаналъул Росдал магӀишаталъул ва кванил нигӀматазул министерствоялъул вакилзабазулгун данделъи. Гьениб бицана гIи-боцӀул къадар гӀемер гьабизе ккеялъул ва гьеб гӀезабиялъул рахъалъ цадахъаб хӀалтӀи гьабиялъул хIакъалъулъ, гьединго, базаразда хӀалалаб гьан...


Лъимал цIуниялъул къоялде

Халкъазда гьоркьосеб лъималазул къо кӀодо гьабун, Каспийск шагьаралда тӀобитӀана «ЦӀуниялда бугеб лъимерлъиялъул канлъи» абураб рахӀмуялъул хъизаналъулаб рекӀин. Гьеб кӀудияб ва унго-унголъунги ракӀ хинлъизабулеб тадбиралда гӀахьаллъана I500-ялдаса цӀикӀкӀун чи — лъимал ва гьезул эбел-эмен. Байрам...


Караматалъул мисал

Халкъалда гьоркьор цIакъго кIвар цIикIкIарал ишаздасан ккола карамат бихьи. ХIатта цо-цоял камуларо, хIакъикъияв устарасда цевеги чIун, мун устар ватани дида карамат бихьизабеян нагIадала ккун чIолел. Гьеб буго хIакъикъияб къагIидаялда караматалъул магIна бичIчIунгутIи.   РабигIадул...


Хиралъи тIадегIанав

МухIаммад авараг ﷺ ккола ТIадегIанав Аллагьас ﷻ тIаса вищарав ва бищунго Гьесие вокьулев авараг. Гьев ﷺ вуго Къиямасеб къоялъ инсанияталъулго сайид. Киналго аварагзабаз Къиямасеб къоялъ, хIатта кIудиял аварагзабазцин гьесухъе айилан абула. Гьев вуго Къиямасеб къоялъ киназего шафагIат гьабулев...


Бакъ: гьудулищ, тушманищ?

Хъизамалъул, рукъалъул ургъалабазул цӀураб заманалда руччабазда кӀочон тола жидерго тIалаб-агъаз гьабизе. Нилъер берцинлъиги сахлъиги ккола ТӀадегӀанав Аллагьасул сайгъат ва гьел цӀунизеги ккола.   Нилъер гӀумруялда жаниб кӀудияб бакӀ ккола бакъул нуралъ. Гьелъ кумек гьабула черхалъе, лугбал...