Аслияб гьумералде

ЛъикIал гIамалал

ЛъикIал гIамалал

ХIадисалда буго: «Аллагь ﷻ лъикIав вуго, Гьесие лъикIлъи бокьула. Гьес ﷻ лъикIлъиялдалъун щвезе рес кьола кьвари ва цогидалдалъун щвезе кIолареб жо», - абун (Бухари). Дунял бихьиялъе Аварагасул ﷺ гьал рагIаби кьучIлъун руго бусурбанчиясе. ЛъикIлъиги, гIицIго беццараб гIамаллъун букIин гуребги, гьеб буго гьоркьоблъи гьабиялъе нух.

 

ЛъикIлъиялдалъун хIасуллъула Халикъасул ﷻ разилъи, вац-яцазда гьоркьоса инабула тIадецуй ва хъачIлъи. БатIи-батIиял гIелмабазул гIалимзабаз баян гьабураб кинниги, гьеб буго бищунго тIадегIанал яхI-намусазул ва тIабигIатазул къимат. Цо гIакъилас абун буго: «ГIаммаб къагIидаялъ яхI-намус ккола нилъеца нилъерго ишазе къимат кьолеб къагIида, гьелги лъикIаздеги квешаздеги рикьун», - ян. Динияб рахъалъ лъикIаб гIамал ва гурхIел-рахIмуялъул ишал гьари садакъалъун ккола. Аварагас ﷺ абуна нухдаса гамачI нахъе рехицин лъикIаб гIамал бугин. ЛъикIал ишал гьариялдалъун инсанас цогиясе кумек гьаби гуребги, гьездалъун чи живгоги лъикIлъула, жиндир къасдалги мурадалги нахъегIанал ишаздаса рацIцIалъула, дагь-дагьккун берцинал тIабигIатаз живги кверде восула.

Диналъ муъминзаби ахIула ТIадегIанав Аллагьасул ﷻ кинабго махлукъаталъе лъикIлъи гьабизе: жиндиего, эбел-инсуе, хъизамалъе, лъималазе, хIайваназе, хIатта рухI гьечIеб жоялдехунцин. ГIайшатидасан бицун буго Аварагас ﷺ абунин: «ЛъикIлъиялъ кидаго берцин гьабула щиб букIаниги жиб жинде щвараб жо. ЛъикIлъиялдаса цо жо махIрум гьабураб мехалъ, гьелъ чара гьечIого намус хвезабиялде рачуна», - абун (Муслим). Живго Аварагги ﷺ вукIана гIадамазда гьоркьов бищунго лъикIавлъун. Гьес нилъее нахъе тана жамгIияталда кин хьвадизе кколебали бихьизабураб мисал.

Жакъа психологиялъул гIелмуялъ бихьизабулеб буго, лъикIавлъун вугевгIан мехалда инсан психикияб рахъалъги сахавлъун вукIунин абун. ЛъикIлъи гьабулев чиясухъа бажарула гIорхъолъа араб ццим бахъиналде дандечIун. Гьелдаго цадахъ кIола, тохлъукьего гьаризе ккарал масъалаби, тIуразарунги. 

ЛъикIлъи гьабулев чиясул нервабазул гIуцIи букIуна эркенго. ЛъикIлъи букIуна чиясул чорхол хIал щулаго чIеялъе кIуллъун. Сахлъи буго нилъее Халикъас ﷻ кьураб къимат тIадегIанаб сайгъат, гьелъул ургъел гьабиги нилъеда тIадаб жо ккола. РухIалъе бищун лъикIаб даруги буго лъикIлъи, лъикIал гIамалал ва лъикIал пикраби. Чияс хIаракат бахъизе ккола, кигIан квешал гIадамал сверухъ ругониги, живго лъикIавлъун вукIине. Квешлъиялъ рухIиял хаслъабигун чорхол сахлъи хвезабула, лъикIлъийин абуни буго бокьараб унтиялъе бищунго лъикIаб тимар гьабилъун.

ЛъикIав чи киданиги талихIкъаравлъун вукIунаро, щайгурелъул, Аллагьасда ﷻ цере чIараб къоялъ щивас жинцаго гьабуралъул жаваб кьезе бугелъул.

ЛъикIлъиялъ чи берцин гьавула гIадамаздаги БетIергьанасдаги ﷻ цеве. ЛъикIаллъун ратаги киналго! Амин!

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Мунапикъасул гIаламат

ТӀадегӀанав Аллагьас лагъзадериде амру гьабуна хасал къанунал цӀунеян.  Гьезда гьоркьоса, ай кӀвар бугел къануназдасан ккола къотIаби цIуни.   Нилъер диналъ щивав бусурбанчиясдаса тӀалаб гьабула кьураб рагIи кквей ва гьабураб къотIи тӀубай. Гьебги ккола Аллагьасукьа хӀинкъулев чиясул...


Халкъалъе рухса

Аллагьас ﷻ, Жиндирго рахIма-талдалъун, сапаралъ унел бусурбабазе ахIвал-хIал бигьа гьабуна. Гьединлъидал, сапаралъ унев чиясе изну кьола цо-цо бигьалъабаздаса пайда босизе. Гьел бигьалъабазда гъорлъ руго ункъо ракагIаталъул какал кIигоялде къокъ гьари, гьединго кIиго как цоцаде тIаде...


«Ас-салам» – магIарул росабалъ

Гьал къоязда магIарул мацӀалда бахъулеб «Ас-салам» казияталъул редакциялъул хӀалтӀухъаби щвана МахIачхъалаялъул  ЦIияб Хушет  поселокалде. Редакциялъул хӀалтӀухъаби дандчӀвана поселокалъул имамгун ва жамагIатчагIазул цоцоялгун. Гьезулгун гьабураб чара-чӀвариялъулъ нижеца...


Бакъ: гьудулищ, тушманищ?

Хъизамалъул, рукъалъул ургъалабазул цӀураб заманалда руччабазда кӀочон тола жидерго тIалаб-агъаз гьабизе. Нилъер берцинлъиги сахлъиги ккола ТӀадегӀанав Аллагьасул сайгъат ва гьел цӀунизеги ккола.   Нилъер гӀумруялда жаниб кӀудияб бакӀ ккола бакъул нуралъ. Гьелъ кумек гьабула черхалъе, лугбал...


Караматалъул мисал

Халкъалда гьоркьор цIакъго кIвар цIикIкIарал ишаздасан ккола карамат бихьи. ХIатта цо-цоял камуларо, хIакъикъияв устарасда цевеги чIун, мун устар ватани дида карамат бихьизабеян нагIадала ккун чIолел. Гьеб буго хIакъикъияб къагIидаялда караматалъул магIна бичIчIунгутIи.   РабигIадул...