Аслияб гьумералде

Сапар бухьин

Сапар бухьин

МухӀаммад авараг ﷺ вукIана ва вуго кидаго нилъеца жиндаса мисал босизе кколев инсан. Къуръаналда ТIадегIанав Аллагьас ﷻ абун буго гьесдаса мисал босейиланги. Аварагас ﷺ нилъеда малъунги буго кин рукIине кколебали. Сапаралъулъги мисал бихьизабуна гьес.

 

Сапаралда захIмалъаби дандчIвалелъул, шаригIаталъ гьеб рахъалдаги нилъее бигьалъаби кьун руго. Масала, какал къокъ гьаризе. Гьединлъидал, сапаралъ вахъунес лъазаризе ккола сапаралда хурханщинал жал. Хасго каказул хIукму. Сапаралъ вахъиналде кIиго ракагIат суннатаб какилги базе лъикIаб буго.

«ИтхIафу сагIадатул муттакъин» абураб тIехьалда хъван буго: «Рокъоса къватIиве вахъиналде паризаяб яги ратибат как бани, гьеб чIола сапаралъул какалъул бакIалда, гьелъие ният гьабичIониги», - ян.

Имам Нававияс «Азкар» абураб тIехьалда хъван буго: «ТIоцебесеб ракагIаталда алхIам цIалун хадуб цIалила сура «ал-Кафирун», кIиабилеб ракагIаталда суратул «Ихлас». Сапаралде вахъинелъул агьлу-хъизамги Аллагьасде ﷻ тIамун тела ва Аварагасдасан ﷺ бачIараб дугIа цIалила: «АставдигIука Ллагьу ллази ла тазигIу вадаигIугьу», - ян абураб. МагIна: «Дица мун Аллагьасде ﷻ тIамун тола, Жинде тIамун тараб цIунулев Гьев вугелъул», - ян.

Гьединго сапаралъ къватIив вахъунев чиясда хадуб как ахIизеги суннатаб буго. Сунда бугониги рекIунелъул цIализе кколеб гьадинаб дугIаги малъана Аварагас ﷺ: «СубхIана Ллази саххара лана гьаза ва ма кунна лагьу мукъринин, ва инна ила раббина ламункъалибун». Цо-цо гIалимзабаз абуна лъикIаб бугила сура «ал-Къадр» ва тавбуялъул 128-абилеб аят цIализе.

Сапаралъ лъабго яги цIикIкIун чи цадахъ унев вугони, цо цевехъанги вихьизавизе суннатлъула. Аварагасул ﷺ хIадисалда буго: «Нужер лъабгояв сапаралъ вахъани, нужеда гьоркьоса цояв цевехъанлъун те», - ян. (Абу Давуд)

 

Шамил МухIаммадов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Риидалил курсал байбихьана

ХIурматиял бусурбаби. Гьале исанаги байбихьана нилъер гьитIичазе Дагъистаналъул киналго мажгитазда риидалил курсал. Дицаго рикIкIуна лъималазул эбел-инсуе гьеб кIудияб талихIлъун. Балагьеха гьанже, щивав эбел-эмен жиде-жидер лъимергун рокъор хIалтIизе ккун рукIаралани кигIан захIмат...


Авараг ﷺ кинав вукIарав…

Нилъеца гьаб дунялалда гьабуралъул ахираталде босулелдасан буго гьабураб гIамал. Гьелъ, МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса нилъги гьарун ругелъул, щивас пикру гьабуни рекъараб буго Аварагасул ﷺ гIамалалда релълъараб чан гIамалдай дица гьабулебин абураб жо. ХIадисалда буго инсанасул жаназа нухда...


ХIикматал махлукъатал

ГIанкъра, ичIкIал   ГIанкъра ккола унго-унги гIажаибаб рухIчIаголъи, цадахъго хIинкъиги хIикмалъиги бижизабулеб. Хъанхърабазул классалде гъорлъе унеб букIаниги, гьелъул хасаб сипаталъ гьеб кин букIаниги батIа гьабула хъанхърабаздаса ва цогидалги гьелда релъарал...


Мунапикъасул гIаламат

ТӀадегӀанав Аллагьас лагъзадериде амру гьабуна хасал къанунал цӀунеян.  Гьезда гьоркьоса, ай кӀвар бугел къануназдасан ккола къотIаби цIуни.   Нилъер диналъ щивав бусурбанчиясдаса тӀалаб гьабула кьураб рагIи кквей ва гьабураб къотIи тӀубай. Гьебги ккола Аллагьасукьа хӀинкъулев чиясул...


Халкъалъе рухса

Аллагьас ﷻ, Жиндирго рахIма-талдалъун, сапаралъ унел бусурбабазе ахIвал-хIал бигьа гьабуна. Гьединлъидал, сапаралъ унев чиясе изну кьола цо-цо бигьалъабаздаса пайда босизе. Гьел бигьалъабазда гъорлъ руго ункъо ракагIаталъул какал кIигоялде къокъ гьари, гьединго кIиго как цоцаде тIаде...