Аслияб гьумералде

КIванагIан хех гьабе

КIванагIан хех гьабе

Жакъа унтараб суал буго гьабураб къотIи-къай тIубангутIи ва кьураб рагIи ккунгутIи. Гьеб сабаблъун цоцада гьоркьоб гьуинлъи ва цолъи хола. Инсанас, Аллагьас абухъе, цогидасул хIакъ тIубани ва Аварагас хIадисалда абухъе жидиего гьабизе бокьулеб гIадин цогидасеги гьабуни, букIинищ гьениб рагъ-кьал? ГIалимзабаз абула Аварагасул гьаб хIадисалда гIадамаз гIамал гьабулеб букIарабани, киса-кибего рекъел букIинаанин абун.  

 

ГIумар ибну ХатIабица абуна: «Щибаб жоялъул жиндир жиндир аслу буго, амма лъикIлъиялъул аслу ккола кIванагIан гьеб хехго кьей». Масала, чияс абун букIун батани гIарац яги цогидаб жо кьелин абун, гьеб кьезе ккола кIванагIан хехго. Щайгурелъул, тIоцебе иргаялда, гьедин гьаби ккола жинца гьабулеб лъикIлъиялъул ихласалъул гIаламат. Нахъбахъиялъ чиясда ракIалда ккезабула хIалица гьарун кьезабигIадинаб жо. Хехго кьеялъ хIажатав чиясул рекIелъе рохел бачIинабула. 

Ибну МасгIудица къотIи гьабулароан «ИншааЛлагь» абун гурони. Гьедин абизе рекъола, амма чIванкъотIун къасд букIине ккола гьеб тIубазе. Амма унго-унгояб гIузру бугони, бичIчIизе бегьула. КъотIи гьабулеб мехалъ инсанасул рекIелъ ният бугони тIубазабиларин абун, гьеб унго-унгояб мунапикълъи ккола.

Имам МухIаммад Равасияс абуна, къотIи тIубазаби кколин чиясул иманалдасан. Гьединго гьеб кколин гIаданлъи, цогидав чиясул хIурмат гьаби. Амма къотIи тIузабуларев чи кколин кутакалда иман загIипав чи. Гьелъ жеги бугеб иманги загIиплъизе гьабулин абун. 

Гьабураб къотIи тIубазабулев чи ккола къимат тIадегIанав. Гьединав чи гIадамазда гьоркьовги къиматавлъун вукIуна. Гьудул лъала тIаде къо ккараб мехалъ, гьединго, аманат, ай жинда божизе бегьулев вугищали лъала кьолеб ва босулеб мехалъ. Нилъеца рехсана гIадамазулгун гьабураб къотIи-къаялъул. Аллагьасул ﷻ къотIи-къай тIубай ккола Гьесул амруги нагьюги тIубай. Гьесул диналъул аслаби ва жибго дин кIодо гьаби. Гьединго Аварагасда ﷺ хурахарабщинаб жо кIодо гьаби ва гьесул суннат кквей. Черхалъ, боцIиялъ ва мацIалъ Аварагасул ﷺ диналъе квербакъи гьаби ккола Аллагьасулгун ﷻ къотIи тIубай ва гьесда хадур рачIарал диналъул ишал рачунезеги кумек гьаби ккола Аллагьасулгун къотIи-тIубай ва Аллагьасул ﷻ каламги Аварагасул ﷺ ишги кIодо гьаби.

 

Шамил МухIаммадов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


ТIаифалда Аварагасул ﷺ дугIа

МухIаммад аварагасул ﷺ гIумруялъулъ ккарал бищунго захIматал хIалбихьиязул цояб букIана ТIаифалде гьабураб сапар. Гьесул лъади Хадижат ва имгIал АбутIалиб хун хадуб Маккаялда бусурбабазул ахIвал-хIал гIемерго хIалуцун букIана. Цинги Аллагьасул ﷻ Аварагас ﷺ ТIаифалде сапар бухьана, шагьаралъул...


Суал-жаваб

Щал аварагзабазухъе Аллагьас ﷻ тIахьал рещтIарал? Аллагьас ﷻ аварагзабазухъе рещтIарал тIахьазул къадар 104-ялде бахуна, гьезда гьоркьоса 100-яб буго гурараб кагътил мисалалда (свиток) рещтIараб. ХутIараб 4-яб ккола тIехь. Гьезул щибаб букIана цебе рещтIараб ритIухъ гьабулеб ва жидехъе рещтIунеб...


Нужее баяналъе

Къуръан щиб моцIалъ рещтIараб? – Рамазан моцIалъ. Муса аварагасул вазир щив вукIарав? – Гьарун (сура «ТIагьа», аят 29). Къуръаналъул магIна щиб? – «ЦIале» абураб. Бищун кьучIаб хIадисазул тIехь щиб? – Бухари. Къуръан абураб...


Сундуего дару

Садакъа ккола бищун лъикIал гIамалазул цояб. Гьеб кьеялдалъун инсан ТIадегIанав Аллагьасде гIагарлъула ва дунялалдаги ахираталдаги кири щола. Аварагас ﷺ абуна: «Бащдаб чамасдакIалдалъунгIаги цIуне цIаялдаса», - ян. ЧамасдакIалъул гьитIинабго кесекалъ чи жужахIалъул цIаялдаса хвасар...


Хвасарлъи

ЖужахIалъул цIаялдаса хвасарлъулеб гIамал гьабун хьвади буго нилъер щивасул аслияб мурад. Гьелдаса хвасарлъиги буго муъминчиясе Къиямасеб къоялъ битIккей, щайин абуни, гьеб щвей бугелъул инсанасе Алжаналда кверщел батиялъе гIаламатлъун.    Хирияб Къуръаналда буго гьадинаб магIнаялъул...