Аслияб гьумералде

Сурма: гӀадат, пайда ва гӀелму

Сурма: гӀадат, пайда ва гӀелму

Аварагасул ﷺ суннат цIуни ккола гьесдехун рокьи загьир гьаби. Амма щибаб суннаталда жаниб бицун бажарулареб хIикмат бахчун букIуна. Гьединал Аллагьасул Расуласул ﷺ гӀумруялъулъ хасаб бакI ккурал суннатазда гьоркьоб буго сурма хIалтIизаби.

 

 Ибну ГӀаббасица бицун буго: «Беразда хъвалеб жоялъул бищун лъикӀаб ккола сурма. Гьелъ берзул канлъи лъикӀлъизабула ва берзул тIелхал кIудиял гӀезарула», - ян (Тирмизи).

 

Гьанжесел гӀелмиял цӀех-рехал

Цогидал малъа-хъваялго гIадин, сурмаялъул суалалдаги милладияб гӀелму хъвачӀого хутӀун гьечӀо. ЦӀех-рехаз тасдикъ гьабулеб буго, сурмаялъул, хасго исмид абураб тайпаялъ, цо чанго пайдаяб хаслъи кьолеблъи. «Химия ва гIумру» абураб журналалда кӀвар буссинабулеб буго сурмаялъул антисептикияб хасият букӀиналде ва некӀсияб заманалда гьеб хӀалтӀизабулеб букIинабиялде берзул унтаби сах гьаризе.

Казахстаналъул миллияб медицинаялъул университеталъ гьабураб цӀех-рехалъ бихьизабухъе, сурмаялъул биологиялъулаб хӀаракатчилъи цӀикӀкӀараб букӀуна ва гьелъ электроредуктивиял процессазда гӀахьаллъи гьабула. Гьел гурелги жеги гIемерал пайдаби руго гьелъул. Амма гьеб пайда щвезе ккани, тӀаса бищизе ккола бацIцIадаб, тӀабигӀияб сурма.

Сурма ккола бихьиназеги руччабазеги гIаммаб суннат. Кинниги, нилъер заманалда гьеб цIикIкIун руччабаз хIалтIизабула. Гьелъ беразул берцинлъи цIикIкIинабула, канлъи бачIинабула, берзул тIелхал халалъи, ризлъиялъе квербакъула. Амма лъазе ккола, гьеб бахун чияр бихьиназда цее ин мунагь букIин. Бищун лъикIаб къагӀида – кьижулаго хIалтIизаби буго. Аварагас ﷺ щибаб бералда лъабго нухалъ бахунаан сурма, гьелъие хасаб гIучIалдалъун. Гьеб хIалтIизабулаго суннаталда нахърилълъине ва Аварагасулгун бухьен щула гьабизе ният гьабила, суннат чIаго гьабиялъул кири щвезе.

Аварагасул ﷺ рикIкIен гIемерал хIадисаз ахIулел руго чорхол рацIцIалъиялъул ва сахлъиялъул тIалаб гьабиялде. Гьеб ахIиялъе жаваб гьабиги бахчун буго сурма хIалтIизабиялъулъ. Гьелдеги тIаде, росасда берцин йихьиялъе бахунеб бугин ният гьабуни, цо гIамал гьабиялдалъун чанго суннат цIунарайлъун йикIина.

 

 

2026-04-15 (Зул къагIида 1447 с.) №8.


ХIажатазе кумек гьабула

БетIергьанас ﷻ халкъ бижун буго цоцазе кумек гьабулеллъун, ай цоцада жидер гIумруялъул шартIал хурхараллъун. Гьединлъидалин паризаяб закагIаталде тIаде суннатаб садакъа кьейги лъикIаблъун бихьизабун бугеб исламалда жаниб. Дагъистаналда руго гIезегIан гурхIел-рахIмуялъул фондал.  Гьезул аслияб...


Дагъистаниязде хитIаб

ХIурматиял диналъул вацал ва яцал, Дагъистаналда бараб чвахунцIадалъ гьабураб къварилъи нилъее ккола иргадулаб хIалбихьилъун.   ТIоцебесеб иргаялда, гIезегIан чи махIрумлъана мина-карталдаса ва магIишаталдаса. Гьайгьай, гьебги ккола тIаде тIамураб хIалбихьилъун. КIиабизе, тIабигIияб...


Баркалаялъулаб кагъат

№23626 рагъулаб часталъул командованиялъ ДРялъул муфтияталъул пресс-хъулухъалъул цIаралда битIун бачIана Баркалаялъулаб кагъат. Рагъулал хъулухъчагIаз муфтияталъул пресс-хъулухъалъе баркала загьир гьабулеб буго рагъухъабазе гьабулеб квербакъиялъухъ, информациялъулаб кверчIваялъухъ ва рагъухъабазул...


Аварагасул ﷺ асараздасан

Авараг ﷺ мисал босулев чи вукIиналъ, асхIабзабаз Аварагас ﷺ хIалтIизарулел рукIарал алаталцин рехсана. Ибну Асирица баян гьабуна стакан гьоркьохъеб кӀодолъиялъул букӀанин, я гьитӀинаб, я кӀудияб гуреб. Аварагасе ﷺ бокьулаан алатазда хасал цӀарал лъезе, стаканалда цӀарги лъуна «Раян» абун. Гьесул...


Балагьаздалъун хIалбихьи

ХIурматиял бусурбаби, гьаб гIагараб заманалда нилъер Дагъистаналъул бакI-бакIазде бачIана ракIалдаго букIинчIеб къварилъи. Гьелъие сабабалъунги ккана бараб чваххунцIад. Гьелъул хIасилалда Дагъистаналъул тахшагьар МахIачхъалаялда, Хасавюрт районалъул росабалъ ва цогидал бакIазда лъим рукъзабахъе...