ЗахӀматаб заманалда иман ва хьул
Лъимер камидал ракӀ къварилъуларев чи вукIуневго ватиларо. Исламалъин абуни хасаб кӀвар кьола бищун захӀматал къварилъаби хӀехьезе кколеб куцалде, гурхӀел-рахӀмуялде, сабруялде ва иманалде.
Диналъ къварилъи бахчизе ахӀуларо. МухӀаммад аварагас ﷺ ками хIехьана ва къварилъи загьир гьабуна, гӀодиги къварилъиги тӀабигӀияб жо букӀин бихьизабуна. Авараг ﷺ гӀодана жиндирго вас Ибрагьим хведал. Гьес абуна: «Берал гӀодула, ракӀ пашманлъула, амма нижеца нижерго БетӀергьан разияб жо гурони абуларо», - ян.
Исламалъ малъула Аллагьасул амру сабруялдалъун къабул гьабизе. Лъимер ками ккола рухӀияб рахъалъ цебетӀеялъе ва иман щулалъиялъе букIунеб хӀалбихьи. Къуръаналда буго: «Щибаб захӀмалъиялда цадахъ бигьалъиги букӀуна», - ян («Аш-ШархI», 6).
ДугӀа ва Аллагьасде вуссин
Пашманлъи тIаде бачIиндал кӀвар бугеблъун ккола Аллагьасде гьари-дугӀагун вуссун, Гьесда гурхӀел-рахӀму ва рахӀат-хӀалхьи гьари. ДугӀа ккола гьари гуребги, жанисеб парахалъи батизе рес кьолеб нухги. Дунялалдаса арал лъимал Аллагьасул рахӀматалда гъоркь рукӀуна.
Хъизаналъул ва жамагӀаталъул квербакъи
Пашманлъи-балагь бачIарай гӀаданалъе къваригӀуна жиндирго гӀагарлъиялъул рокьи ва квербакъи. Гьеб кьогIлъиялда гьей жийго тезе бегьуларо.
Исламалда цоцазе квербакъи гьабиялъулъ аслияб бакӀ ккола хъизамалъ ва жамагӀаталъ. Цадахъ как баялъ, Къуръан цӀалиялъ, дугӀа гьабиялъ, ракIбатун кIалъазе гьоболлъухъе иналъ къуват ва рахӀат тIаде цIала. Динцояздаса, имамасдаса яги цогидал жамагӀатчагӀаздаса кумек гьаризе нахъе къазе бегьуларо. Дур унти ккола мун рокьулезулги, дур ургъел гьабулезулги унти.
Алжаналда дандчӀваялде хьул
БусурбанчӀужуялъе бищун кӀудияб рохел щвезабулеб жо ккола абадияб гӀумруялда божи ва жиндирго хирияб лъимер Алжаналда дандчӀваялде хьул лъей. ТӀадегӀанав Аллагьас кӀудияб кири букIунин абун буго къварилъабазда сабру гьабуразе. Къуръаналда буго: «Иман лъурал ва ритӀухъал гӀамалал гьарурал чагӀазе кьезе руго гъоркьан гӀорал чвахулеб Алжаналда рукъзал. Гьел гьенир абадиялъго чӀезе руго. Гьеб ккола кӀудияб бергьенлъи!» (сурату «Ан-Нисаъ»).
Лъимер ками ахир гуро, гӀицӀго гьоркьоб къотӀи ккола. Гьелде бугеб рокьиги, дугӀаги, лъикӀал гIамалалги ккола абадияб дунялалда мун гьелда вухьинавулеб кьо. Иман щула гьабе, Аллагь ракӀалде щвезавиялдалъун ракI сах гьабе, къварилъиялда мунго цохIо гьечIеблъи лъай. Аллагьасул гурхӀел-рахӀмуялъе гӀурхъи гьечӀо, Гьев кидаго аскIов вуго, бищунго бецӀал сагӀтаздаги дур рахъги кквезе буго.
Исламалъ нилъеде амру гьабула нилъерго черхалъулги рухӀалъулги ургъел гьабеян, гьел Аллагьасул аманат кколелъул. ХӀажатаб мехалда хӀухьбахъе, сахлъиялъе пайдаяб квен кванай, рес бугебгIан, къуват цIилъизе, тIабигIаталда заман бай. Чорхол хIал лъикӀлъиялъ битӀахъегояб асар гьабула рекIел хӀалалъе. ЗагӀиплъиялъул лахӀзаталда яги гӀадатияб магӀнаялда «къвакӀаравлъун вукӀине» кӀвечӀолъиялъухъ дудаго гIайиб чIваге.
ГӀайибалда тIад бергьенлъи
Лъимал камурал руччабазда ракӀалде ккола гӀайиб жидеда бугин ва жидедаго гьикъула: «Дица батӀияб къагӀидаялъ гьабулеб букӀарабани, щибха букӀинаан?» - абун. КӀвар бугеб жо ккола ракӀалда чӀезабизе, лъугьунебщинаб жо Аллагьас цебеккунго чӀезабун букӀин. Нилъеца гьабула нилъеда кӀварабщинаб, доб заманалда нилъер букӀараб лъаялда ва бажариялда рекъон. Къуръаналъ ракӀалде щвезабулеб буго: «Цониги рухӀалъ цогидасул къварилъи баччуларо» (суратул «АнгIам» ). Гьелъул магӀна ккола дуе хӀукму къотӀараб жоялдаса къватӀибе ккараб жоялъул жавабчилъи дуца тӀаде босуларин абураб. Гьанже нужеда кверщел гьабизе кӀолеб жоялда тӀадчӀей гьабе: нужерго иманалда, нужерго лъикӀал гӀамалазда ва нужерго Аллагьасулгун бухьеналда. Жиндасаго тӀаса лъугьинги ккола сахлъиялъул цо бутӀа, гьеб кIола заманалдасан, Аллагьасул кумекалдалъун.
Исламалъ малъула эбел-инсудаса цере арал лъимал Алжаналда гьезухъ балагьун чӀезе ругин ва гьезие шапагӀатцин гьабулин абун. Гьеб ккола рекIее парахалъи кьолеб пикру. Гьединлъидал, Аллагьасул амру тӀубазабун, лъикӀал гӀамалал гьарун, цогидал лъималазе (нужер ругони) исламияб тарбия кьеялдалъун, нужеца ахираталда нужерго хъизамалъе ва нужерго лъимадуе хъулухъ гьаби халат бахъинабулеб букӀуна. Дур рокьиги дур дугӀабиги ккола къимат гьечӀеб сайгъат, дур лъимералъухъе щвараб.
Лъимер ками ккола киданиги тӀубанго сахлъизе рес гьечӀеб ругъун, амма гьеб дур гӀумруялъул ахирлъун гуреб, гьелъул бутӀалъун лъугьине бегьула. Исламалъ нилъ ахӀулел руго унти кӀочон тезе гуреб, иманалдалъун, сабруялдалъун, хьулалдалъун гьеб хисизабизе. РакӀалда чӀезабе мун Аллагьасе йокьулейлъи ва Гьесда лъалеблъи дуе лъикӀаб щиб бугебали. Гьес нилъер хӀалбихьула нилъер божи-иман щулалъизабизе ва нилъ Жиндидего гӀагар гьаризе. Къуръаналда, какда, иманалда яцазул квербакъиялда, Аллагьасул гӀорхъи гьечӀеб рахӀматалда мугъчӀвай гьабе.
