ЦIияб сон

ХIурматиял бусурбаби! Гьале тIаде щвана гьижрияб тарихалъул 1445 сон. Гьебгощинаб заман ана Бичасул аварагас ﷺ Маккаялдаса Мадинаялде, дин тIибитIизабизелъун, гьижра гьабуралдаса. КигIан гIемераб лъугьа-бахъин ккун батилеб гьелщинал соназ исламалъул ва инсанияталъул тарихалда жаниб? КигIан гIемер бечедав, хIакимав, черхалъул хIал бергьарав чи ракьалда лъурав жиндие бихьизабураб замана лъугIидал? Нилъерги къисмат гьединабго буго. Гьелъул пикру гьаби тани, ахир хехго тIаде щун батула.

Унел соназда нилъ хадурго гъолел гьечIин кколеб буго гьаб ахираб заманалда. Кутакалда баракат бахъун бугеб хIисаб буго гьаб заманалдаса. Амма гьеб буго нилъго нилъецаго гIодоре риччазариялъе бачунеб багьана. Заман кидаго цого букIуна, нилъго руго хисун. Кваницаги рахIатазги мехтун руго. Кинаб квендай къасиялде гьабила, лъицаниги гьабичIеб батIияб щибдай гьабилаян абураб масъала буго нилъер руччабазе бищунго захIматаблъун. ГIатIаца мехтарав гIаркъица мехтарасдасаги квешавин абухъего, рахIатаз мехтиялъ ахираталъул нух бадиб сурсур лъугьун гурони бихьулеб гьечIо. Цинги тохлъукьего унтиялъ яги хвалица къвал жемидал кватIун ккунги батула.

Щибха нилъее къваригIараб жо гьаб заманалда. КигIан кIваниги гIибадат гьаби цIикIкIинаби буго. ГIемер Аллагь рехсеялъ гурони дунялалдаса ракI батIа гьабуларо. РахIат гьабулелдаса гIибадат гьабулеб заман цIикIкIинабиялда щивав чи жиндаго тIад хIалтIизе ккун вуго. Гьедин гьабичIони, метер кватIун ккун батула.

ГIибадат цIикIкIинабиялъеги тIокIаб бигьаябги, щулиябгун мухIканаб нух гьечIо тIарикъаталъул хIакъикъияв устарасухъеги ун, гьес малъараб куцалда гIибадат гьаби гурони. Бечедал гIадамал жидер боцIиялде мугъчIван, гIалимзаби - жидерго мухъал лъаялда божун, гIолохъаби - жидер жаналде руссун рукIиналъ, гIибадат кIочонеб буго. Гьедин тирулел руго соналги. Цинги нилъги гаргадулел руго гьанже сонал хехго унел рихьулищин абун.

Щивав чияс пикру гьабизе рекъараб буго жиндирго араб гIумруялъул. Гьелда жаниб лъугьа-бахъаралъул. Сундул бетIерлъун жив вахъарав ва лъил гьунар гьебин абун. Гьабизе бажаричIеб нухда щиб жиндир хутIараб жо бугебалиялъулги хIажат буго хIисаб гьабизе. Гьелдаса хадуб гьабизе рекъараб буго хIасилги. Нилъеда лъала, хIисаб-суал гьечIелъуб хIасил лъикIаб букIунареблъи.

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-04-15 (Зул къагIида 1447 с.) №8.

Нилъер диналда ригьин гьаби буго гIадат гуребги, цIияб гIумруялде гали тIамулеб, гъваридаб рухIияб магIна жиндилъ бугеб динияб къотIи-къай. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ хирияб Къуръаналда абулеб буго (магIна): «ТIадегIанав Аллагьасул ﷻ хIалкIолъиялде тIоритIел гьабулел гIаламатаздасан буго гьес нужее...

Авараг ﷺ мисал босулев чи вукIиналъ, асхIабзабаз Аварагас ﷺ хIалтIизарулел рукIарал алаталцин рехсана. Ибну Асирица баян гьабуна стакан гьоркьохъеб кӀодолъиялъул букӀанин, я гьитӀинаб, я кӀудияб гуреб. Аварагасе ﷺ бокьулаан алатазда хасал цӀарал лъезе, стаканалда цӀарги лъуна «Раян» абун. Гьесул...

Муса аварагасул заманалда гIумру гьабун вукIана цо динияв чи. Гьес Аллагьасе гIибадат гьабулаан, рукъалъул тIохда гIемерал какал ралаан. Цо къоялъ гьесухъеги рачIун цояз бицана гъотIое гIадамаз сужда гьабулеб ахил хIакъалъулъ. Гьебги рагIун, гIащтIиги босун, гъветI къотIизе къасдгун къватIиве...

Бусурбанчиясе, тIаде рачIунел тIабигIиял балагьал, букIа гьеб ракь багъари, гьурал рахъин, гIаммал унтаби, лъим кIанцIи ва цогидалги, гьеб буго бечедав-мискинав абун течIого, щивав чи кумек, хвасарлъи тIалаб гьабун къватIиве вахъунеб заман. Гьеб хIалалъулъ чияда ракIалде щола дунял тIаса ине,...

Казбек районалъул жамагIаталъ, цо сордо-къоялда жаниб, бажарараб кумек гьабуна тIабигIияб балагьалъул квачIикье ккарал Хасавюрт районалъул гIадамазе. Гьединаб кумек гьабизе ккеялъул бицун цеве вахъана районалъул имамзабазул советалъул председатель ва гьес киналго ахIана бажарарас бажарараб...

ЦIияб сон