Аслияб гьумералде

Дурго хIисаб гьанибго

Дурго хIисаб гьанибго

Дурго хIисаб гьанибго

Жагьилав чиясул тохлъи ккола, жиндирго пикраби шаргIиял ахIкамаздаса бергьинаризе хIаракат бахъи. Хасго гьаб заманалда, шаргIалъ хIарам гьабураб жоялда тIасан гали бегьизе лъугьунел гIадамал гIемер ратула. Мисалалъе, шаргIалъ кредит боси хIарам гьабун букIин лъаниги, гьелъие нухал ралагьизе лъугьуна цо-цоял, батIи-батIиял гIиллабиги ралагьун. Гьезда бичIчIулеб гьечIо, дунялалда жидеего рачарал гIузраби, ахираталда Аллагьас къабул гьарулареллъи.

 

Хадуб ракIбухIулеб жоялдасан буго, дунялалда гьабизе бегьулеб букIараб лъикIаб гIамал гьабунгутIи ва тезе бегьулеб букIараб квешаб гIамал тунгутIи. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда рехсон буго капуразулги Аллагьасул амруялда нахъ рилълъунарезулги ахIвал-хIал:

«Гьезул цоясде тIаде хвел бачIараб заманалда, гьес абизе буго: «Дун тIадвуссинаве дунялалде. Щиб лъалеб, дица лъикIаб гIамал гьабизе рес буго», - абун (суратул «Муъминун», 99-100).

КигIан гьараниги Аллагьас гьел тIадруссинаруларо. Къаркъалаялдаса рухI батIалъидал, гьесие щибго жоялъ кумекги гьабуларо, гьарурал лъикIал гIамалаз гурони.

ГIумар-асхIабас абун буго: «Нужецаго нужерго хIисаб гьабе, нужеда тIаде хIисаб гьабулеб къо бачIиналде», - абун.

Квен-тIехги босичIого сапаралде рахъунарелъул, гIакъилав чиясул пиша ккола, тIаде бачIунеб захIматаб къоялде жиндие кумек гьабулебщинаб бакIари ва кидаго хIадурун рукIин.  

Бищунго гIажаиблъи гьабизе бачIуна херав чи, лъикIаб рахъалде хисизе гIамалги гьабичIого, хIарамал жалазде вуссун ватидал. Щибдай гьединас гьабизе бугеб, молодаги лъун метер вачун унеб мехалда? Щиб жавабдай гьес Мункар-Накирасе кьезе бугеб? ГIолохъанчи, жиндирго гIолохъанлъиялда мугъги чIван, мунагьал гьарулев вукIинеги рес буго. Амма херав чияс, сунде мугъ чIвазе бугеб? Аллагьас Къуръаналда хъван буго (магIна): «Яги гIадамазда ракIалдейищ кколеб жал тезе ругин абун, иман лъунин абиялдалъун, щибго хIисабги гьабичIого?» (суратул «ГIанкабут», 2 аят).

Цо-цоязда ракIалде ккола жидеца садакъаги гьабулин, зикруги бачунин ва гьеб гIезе батилин абун. Амма рецIизе какалги кIалалги рукIуна гьезул цIакъго гIемер.

Фикъгьиялъул тIахьазда хъван батула: «РецIизе какал ругев чияс, цIакъго хIажат ругел жал гьари хутIизегIан, кинабго заман гьел рецIиялда тIад хвезабизе ккола», - ян.

Нилъеего цIодорлъи гьабизеги ккола, гурхIизеги ккола ва гурхIулезул бищун лъикIав Аллагьасул гурхIиялдаса хьулги къотIизе бегьуларо.

 

СагIид Залумханов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Аварагасул ﷺ гIамал-хасият

ТавазугI-хIели абураб сипат буго чиясулъ ругел тIабигIатазул хирияб ва тIадегIанаб. Гьеб тIабигIаталъе баян гьабулаго хIакъикъиял, Аллагь ﷻ лъаялде рахарал гIалимзабаз хъвалеб буго, гьеб бугин: «Лагъасда жиндирго напсалъе щибго къадру-къимат, тIадегIанлъи, гьабулеб ишалъулъ цебетIей, вугеб...


Рогьалил суннат

Рогьалил как жамагIаталда бай ккола цIакъ хирияб гIибадат. Нилъеда лъала гьениб «Магьдина» цIалулеблъи. Гьелде кIвар кьечIогоги тола цо-цояз. КIиабилеб ракагIаталъул рукугIалдаса ворхидал, гьелъул тасбихI-дугIа цIалун хадуб «Магьдина»...


Халкъалъе рухса

Аллагьас ﷻ, Жиндирго рахIма-талдалъун, сапаралъ унел бусурбабазе ахIвал-хIал бигьа гьабуна. Гьединлъидал, сапаралъ унев чиясе изну кьола цо-цо бигьалъабаздаса пайда босизе. Гьел бигьалъабазда гъорлъ руго ункъо ракагIаталъул какал кIигоялде къокъ гьари, гьединго кIиго как цоцаде тIаде...


Авараг ﷺ кинав вукIарав…

Нилъеца гьаб дунялалда гьабуралъул ахираталде босулелдасан буго гьабураб гIамал. Гьелъ, МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса нилъги гьарун ругелъул, щивас пикру гьабуни рекъараб буго Аварагасул ﷺ гIамалалда релълъараб чан гIамалдай дица гьабулебин абураб жо. ХIадисалда буго инсанасул жаназа нухда...


Нужее баяналъе

Къуръан щиб моцIалъ рещтIараб? – Рамазан моцIалъ. Муса аварагасул вазир щив вукIарав? – Гьарун (сура «ТIагьа», аят 29). Къуръаналъул магIна щиб? – «ЦIале» абураб. Бищун кьучIаб хIадисазул тIехь щиб? – Бухари. Къуръан абураб...