Аслияб гьумералде

Гьаризе лъикIал цо-цо гIамалал

Гьаризе лъикIал цо-цо гIамалал

Радалги къасиги абила: «Разиту биллагьи раббан ва бил ислами динан ва би МухIаммадин ﷺ набиян», - абун. Гьелъул магIна ккола: «Дун разияв вуго БетIергьан Аллагь ﷻ вукIиналда, ислам- дин букIиналда, МухIаммад авараг ﷺ вукIиналда», - абураб. ХIадисалда буго, радалги къасиги гьал калимаби абурав чи Къиямасеб къоялъ Аллагьас ﷻ рази гьавичIого толарилан (Абу-Давуд).

МатIуялъуре ралагьулелъул абизе рекъарал рагIаби ккола: «АлхIамдулиллагьи ллази савва халкъи фагIадалагьу ва каррама сурата важгьи ва хIассанагьа ва жагIалани минал муслимина», «Щибаб рецц Аллагьасе ﷻ буго, дир вижи тIубазабурав ва камил гьабурав, дир гьурмал суратги хира гьабурав, гьебги берцин гьабурав, дун бусурбабаздасаги гьавурав» (ТIабрани).

Ригьнаде ахIараб мехалъ, гьениб барки гьабулелъул абила: «Баракаллагьу фика ва барака гIалайка ва жамагIа байнакума фи хайрин». «Аллагьас ﷻ баракат лъеги, нуж кIиялго лъикIлъиялда дандеги гьареги», - ян (Тирмизи, ТIабрани).

Налъуда босараб жо нахъе кьолелъул абила: «Баракаллагьу фи агьлика ва малика». «Аллагьас ﷻ баракат лъеги дур агьлуялдаги боцIиялдаги» (Насаи).

Унтарасухъе ваккизе щведал абила: «Аллагьумма рабба ннаси азгьибил баъса ва анта шафи ла шифаа илла шифаука, шифаан ла югъадиру сакъаман». «Я дир Аллагь ﷻ, гIадамазулги БетIергьан ﷻ, Дуца унти-захIмалъи нахъе ине гьабе, Мун вуго дару рекъезабулев, Дур гурони даруги сахлъиги гьечIо, Дуца гьав сахлъизаве, гьесулъ унти хутIулареб хIалалъ», - абураб магIна (Бухари, Муслим).

ЦIа-каналъул хIал цIикIкIараб мехалъ абила: «Бисмиллагьил кабири нагIузу биллагьил гIазими мин шарри гIиркъи нагIар ва мин шарри хIарри ннар», - абун. МагIна: «КIудияв Аллагьасул ﷻ цIаралдалъун байбихьула, цIуниги гьабула, кинабниги захIматаб бухIараб гIетIалдаса ва жужахIалъул цIаялъул гьалиялъул квешлъиялдаса».

Зигара гьабулаго абила: «Аллагьас ﷻ дур сабру берцин гьабеги, хварасул мунагьалги чураги», - абун.

Пашманаб хIал тIаде бачIиндал гIемер «Астагъфируллагь» такрар гьабила, гьединго, «Я даимго чIагояв ﷻ, я зоб-ракьалъул тадбир билълъанхъизабулев ﷻ, Дур рахIматалдалъун дица цIуни тIалаб гьабула», - ян абила (ХIаким).

Чинхъизе бачIараб мехалъ абила: «АлхIамдулиллагь», - абун. Гьеб рагIарас жаваб гьабун абила: «ЯрхIамукаллагь», - ян. (Аллагь ﷻ дуда гурхIаги). Чинхъарас жаваб гьабила: «Ягьдиякаллагьу», - ян. (Аллагьас ﷻ мун хIакъаб нухда тIовитIаги», - ян (Тирмизи).

Пихъ кьолеб гIужалъ, гьеб кваналаго абила: «Аллагьумма барик лана фи самарина», - абун. МагIна: «Я Аллагь ﷻ, Дуца нижер пихъалда баракат лъе» (Муслим).

Аллагьас ﷻ кумек гьабеги кинаб хIал нилъеде щваниги исламалъул гIурхъаби цIунун, сабру гьабун, хIакъикъиял муъминзабазул гIамал ккураллъун рукIине.

АхIмад Къурбанов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Лъимал цIуниялъул къоялде

Халкъазда гьоркьосеб лъималазул къо кӀодо гьабун, Каспийск шагьаралда тӀобитӀана «ЦӀуниялда бугеб лъимерлъиялъул канлъи» абураб рахӀмуялъул хъизаналъулаб рекӀин. Гьеб кӀудияб ва унго-унголъунги ракӀ хинлъизабулеб тадбиралда гӀахьаллъана I500-ялдаса цӀикӀкӀун чи — лъимал ва гьезул эбел-эмен. Байрам...


Суал-жаваб

Щал аварагзабазухъе Аллагьас ﷻ тIахьал рещтIарал? Аллагьас ﷻ аварагзабазухъе рещтIарал тIахьазул къадар 104-ялде бахуна, гьезда гьоркьоса 100-яб буго гурараб кагътил мисалалда (свиток) рещтIараб. ХутIараб 4-яб ккола тIехь. Гьезул щибаб букIана цебе рещтIараб ритIухъ гьабулеб ва жидехъе рещтIунеб...


Бакъ: гьудулищ, тушманищ?

Хъизамалъул, рукъалъул ургъалабазул цӀураб заманалда руччабазда кӀочон тола жидерго тIалаб-агъаз гьабизе. Нилъер берцинлъиги сахлъиги ккола ТӀадегӀанав Аллагьасул сайгъат ва гьел цӀунизеги ккола.   Нилъер гӀумруялда жаниб кӀудияб бакӀ ккола бакъул нуралъ. Гьелъ кумек гьабула черхалъе, лугбал...


Мунапикъасул гIаламат

ТӀадегӀанав Аллагьас лагъзадериде амру гьабуна хасал къанунал цӀунеян.  Гьезда гьоркьоса, ай кӀвар бугел къануназдасан ккола къотIаби цIуни.   Нилъер диналъ щивав бусурбанчиясдаса тӀалаб гьабула кьураб рагIи кквей ва гьабураб къотIи тӀубай. Гьебги ккола Аллагьасукьа хӀинкъулев чиясул...


Муфтиясухъ гьоболлъухъ

Дагъистан Республикаялъул муфтияталда, муфти, шайих АхӀмад-афандияс къабул гьабуна Пачалихъияб Думаялъул регионалияб политикаялъул ва бакӀалъулаб нухмалъиялъул комитеталъул делегация. Гьеб делегация республикаялде бачӀун букIана бакӀалъулаб нухмалъиялъул къанунал гӀумруялде рахъинариялъул...