ГьацI аьсртIан артухъ имамвал гъапIу кас

ГьацI аьсртIан артухъ имамвал гъапIу кас

Гьямд ибшри ташбигьвал адру сар Аллагьдиз, Учв Халикь вуди, инсаният варитIанна гирамиди халкь дапIну, жилариина халифади деркку ва инсаниятдиз Учв рази шлу гъиллигъар кьисмат гъапIу, ва гьаму салам-дюаь гьапIри Аллагьди гирами ва аьхиримжи Пайгъамбриина, ухьхъанди юкIв убгури дюн’яйиина гъафириина, ухьхъанди юкIв убгури дюн’яйиин гъашириина, ухьхъанди юкIв убгури дюн’яйилан вафат духьну бакьайиз гъушуриина ва ухьхъанди юкIв убгури Гъиямат йигъан хъиршруриина, ва салам-дюаь гьапIри Аллагьди дугъан гирами ва багьалу терефкрариина – Абубакриина, Уьмариина, Уьсмандиина, Аьлдиина (гъит Аллагь мурарикан рази ишри), вардариина.

Багъри халкьдин тарих кIваин уьбхювал – ихь буржи ва гьамусяаьт яшамиш шулайи ва гьамусдиз яшамиш гъахьи ихь аьхю абйирин дугъри гьякьикьат ву. Уьмур фици хъапIну ккундуш ва чпи фици хъапIри гъахьнуш, жвув’ин али вазифйир фици тамам дапIну ккундуш, илим ахтармиш дапIнайи ваяки кIваантIан Аллагьдиз ибадат апIурайи яшлуйири шад гевюл ади ва аьхю аьшкьниинди ктибтури шулу. Гьяйифки, дицистар инсанар йигълан-йигъаз ихь арайиан кам шула.

Машгьур билиг айи касариинди, шейхариинди, лап яркьуди илим ахтармиш дапIнайи аьлимариинди машгьур гъабхьи Зилдккарин гъулан агъсакъал, гьацI аьсриътIан артухъ имамвалин вазифйир тамам гъапIу аьхю гьярфналан имам, тяжублу кас, чан фидакар ляхниинди аьхю гьюрмат гъазанмиш гъапIу Аьбдусемед Нюдюрмугьяммадов гирами Рамазандин вазли ихь арайиан гъушну. Дугъриданна, ухьу Аллагьдихьан вухьа, ва, дугъриданна, ухьу Гьадгъахьна хътакрудар вухьа.

ХьуцIур йистIан артухъ вахтна имамвал гъапIнушра, Аьбдусемед Нюдюрмугьяммадович ужур имам хьувал, гьюрмат гъазанмиш апIувал, жвув нумунади улупувал гъуллугънан йисарикан асиллу дарувалиин инанмиш вуди гъахьну. Дугъан фикриинди, гьюрмат гъазанмиш апIувал асас вуди гьарсар касди чан гъуллугъ лайикьлуди тамам апIбалан, жвуву туврайи насигьятарилан ва гъул-жямяаьтдихьна, жвуван тарихдихьна вуйи ккунивалилан асиллу вуди гъабхьну.

Зилдккарин яшлуйири, сар-сарихьна гъягъюри, гъул ва гъулан тухмар аьмалназ гъюбкан, дурарин тарихнакан, наслариан наслариз гъиту савкьатарикан, диндин шартIарикан фици ктибтури гъахьнуш, йикIайизкьан кIваинди гъибту касарикан сар ву дупну, шагьидвал апIуз шулу. Аьбдусемед Нюдюрмугьяммадовичдин гьунар асас вуди машквран йигъинжагъариъ, яшлуйирин мажлисариъ, хялар ва дустар уч духьнайи мяракйириъ ялавлу вуди гъабхьну.

Табасаран ва Хив районариъ думу Зилдккарин Семедси машгьур вуйи. Гъунши гъулариъ Аьбдусемед Нюдюрмугьяммадов гьацира мусурман диндикан шиърар дикIру, дурар аьхю устадвалиинди урхру кассира машгьур вуйи. Думу тюрк, фарс, аьраб ва азербайжан чIалар аьгъю, табасаранарин тарихдиан жюрбежюр ихтилатар ктитру, зигьимлу ва дугъри инсанарихьна зигру, уьмур ккуни кас вуди гъахьну.

Дугъу Тюркистандин Сулеймандин табасаран чIалназ таржума дапIнайи, Мугьяммад Пайгъамбар (гъит саламдюаь гьапIри Аллагьди мугъ’ина) дюн’яйилан аьхиратдиз гъягъюваликан кадабгънайи риваятди ва хайлин дугъу дидикIнайи жара шиърари Аьбдусемед Нюдюрмугьяммадов яратмиш апIбан рякъюъ аьхю бажаранвал айи касарикан вуйибдин шагьидвалра апIура. Гъит Аллагьу Тааьлайи Аьбдусемед халуйин гунгьарин аьфв апIри, женнет кьисмат апIри! Амин!

АЛЬБЕРТ ГЬЯЖИКЪАИБОВ, МЯЛИМ, ТIЮРЯГЪ ГЪУЛАН ИМАМ

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Цlийи йисаъ учlвнахьа!

Ассаламу аьайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Магьа гьижрайиинди 1448-пи йис улубкьна. Мугьяррамдин ваз цlийи йисандин сабпи ваз ву. Му вазлин дахилнаъ гирами Аьшурайин йигъра а. Мусурман касдиз му ваз лап заануб ву.   Гьарсар касди чан ккудубшу йисандин натижйир адагъну ккунду, ва думу йисан...


Иблис инсанарин варитIан аьхю душман ву

Ухьу гьякь рякълан алдаъбан бадали иблисди гизаф зегьмет зигуру. Гъийин заманайиъ саспи инсанари чиб-чпихъди аьлакьйир пуч апIуру, чиб-чпи душмнарси дисуру, амма дурариз гьякьикьатдиъ чпин душман фуж-вуш аьгъдар.   Аллагьу Тааьлайи Чан гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Дугъриданна...


Табасаран жямяаьт гьяждиъ

Ассаламу аьлайкум, аьзиз халкь. Аьхиримжи йисари гирами жилариина гьяждиз гъягъру табасаран дестйирра духьна. Душваз анжагъ ихь табасаранлуйир дахил шула ва саб хизанси чпин фарз тамам дапну гъюри шулу.   Магьа гьаму йисанра, му дестейиъ 48 кас ади, табасаранлуйир гирами жилариина гъушну. Майдин...


Шуран абйир-бабариз даккунди вушра, думу хпирди гъадагъуз шулин?

Никягь апIувалин шартIарикан саб риш чан вали касди швуваз тувувал ву. Хъа дугъан вали ксарикан сарпир вуди шуран адаш шула. Эгер адашиз ккундарш, думу шурахъди фици никягь диврухъа?   Жара рякъяр агури лицуб герек дар. Эгер гьадму шурахъди гележег ккабалгуз ккундуш, сабпи нубатнаан дугъан...


Ничlрас гъулаъ цlийи имам

Табасаран райондин варитlан ачухъди ккабалгнайи гъуларикан саб Ничlрас гъул ву. Му гъул жямяаьтдин арайиъ аьхюдарихьна гьюрмат ади, бицlидарихьна рягьимлувал ади янашмиш шулайиб ву.   Рягьматлу Хайирбег халу му гъулаъ имамди вуйи вахтна дарсариз гизаф бицlидар гъюри шуйи. Гъул-жямяаьтдин...