Экбер апIурайи вахтна гафар апIуз хай шулин?
Экбер апIурайи вахтна гафар апIуз хай шулин?
Кми-кмиди ухьу гафар апIурайи вахтна мист’ан экбер ебхьури шулу. Хъа инсанари экбер ебхьурашра, чпин гафар давам апIуру.
Мусурмнар яшамиш шулайи гьарсаб йишваъ урхру экбер Ислам диндин хусуси ляхнарикан саб ву. Экбер ебхьурайи касди дидиз жавабра тувну ккунду. Яни, экбер урхруган, жара гафар-чIалар дерккну, дидиз жаваб тувбиин машгъул духьну ккунду. Эгер шликIа илимдин дарсар урхураш, Кьур’ан урхураш, даршсана зикир апIурашра, дугъаз чав апIурайиб дебккну, экбриз жаваб тувуб ужи ву. «Бушра Аль-Карим» китабдиъ дибикIна: «Эгер илим урхураш, гьятта думу фарз вушра, экбер тувруган дебккну ккунду, гьаз гъапиш урхурайиб давам апIуз шлуб ву». Яни думу дебккну, хъасин хъанара давам апIуз шулу, хъа экбриз жаваб тувуб чан вахтниинди дарш, ккудубшуру. Жалалуддин Ас-Суйутийи «Мухтассар Азкари Ан-Навави» китабдиъ дупна: «Дугъриданна, экбрин вахтна гафар апIру касди, чан аьхир ужи даруб шул, кIури, гучI дапIну ккунду. Гьадму ляхин себеб дубхьну, дугъан аьхир ужуб даруб хьузра мумкин ву. Хъа ухьу Аллагьу Тааьлайикан дициб аьхир ухьуз тутрувуб ккун апIурахьа». Имам Аш-Шаъранийи «Аль-угьюд Аль-Мугьяммадия» китабдиъ дидин гьякьнаан гьамци дупна: «Пайгъамбари ﷺ учуз суннайиъ улупнайиганси экбриз жаваб тувувал тIалаб гъапIну ва, Пайгъамбарихьна ﷺ гьюрмат уьбхюри, гафар-чIалар дерккну ккунду, гъапну. Дугъриданна, гьарсаб суннайиз чан тяйин дапIнайи вахт улупна, ва гьадму вахтна думу тамамра дапIну ккунду. Ари гьаци экбриз жаваб тувру вахтра улупна. Гьациб вахт улупна тасбигь апIузра, Кьур’ан урхузра ва жара ибадатаризра. Фици Аллагьдин ﷻ лукIраз «сура аль-Фатигья» урхру йишваъ истигъфар урхуз хай шулдарш, ясана рукуъдин ва суждайин йишваъ тасбигьдин ерина «фатигья» урхуз хай шулдарш, ари гьаци ву экбриз жаваб тувну ккунибра. Гьяйифки, аьдати мусурмнари дарди, илим гъурху саспи ксарира кмиди му ляхниз фикир туврадар. ДумутIанна гъайри, саспи мусурмнар гьеле жямяаьт гъудгниз мистазкьан гъюрдар. Инсанари жямяаьт гъудган апIруган, дурари грамматикайиан, усулиан, ясана фикьгьдиан китабар урхури шулу ва, чпиз далил вуди, илим урхувал фарз ву, кIури шулу. Ав, илим урхувал фарз ву, хъа уву дици апIувал дугъри шуладар». Саййиди Аьли Аль-Хавасс экбрин «Гьяйа аьля ссалагь» гафар гъеерхьиган, Аллагьу Тааьлайихьан гучIрувалиан ккукIни шули гъахьну. Дугъу кIваантIан ва жандин сикинвалиинди экбриз жаваб туври гъахьну. Гъит Аллагьу Тааьла дугъ’ин рази ишри.
Гьаму зиихъ дупнайибдин гьаци гъаври ахъну ккундуки, экбер туврайи вахтна инсанди чан вари имбу ляхнар гъитну, экбриз жаваб тувну ккунду. Инсанди илим урхурашра, Кьур’ан урхурашра ва жара гьаци хусуси ляхнариин машгъул вушра, дугъу экбриз жаваб тувну ккунду. Хъа жара мянфяаьтсуз гафар думу вахтна апIуваликан кIваин апIузкьан ккун шулдар. ДумутIанна гъайри, экбрин вахтна гафар апIували инсандин аьхир ужуб дару йишвахъна хуз мумкин ву.
Эгер жикъиди кIуруш, экбрин вахтна инсанди вари чан ляхнар дирчну, экбрихъ дикъатниинди хъпехъури, дидиз жаваб тувну ккунду.
