Суал-жаваб

Суал-жаваб

- Ассаламу аьлайкум! Йипайчва: жвуван гъулан мист`ина илдипуб заанди вуйин, даршсана мюгьтаж’вал айи касариз кюмек апIуб?

- Вааьлайкум ассалам! Мистаз кюмек апlуб Аллагьу Тааьлайин улихь заан ляхнарикан ву. Ухьу мистаз харж гъапlу гьарсаб манат ухьуз аьхиратдиъ герек шлуб ву.

Хъа мюгьтаж’вал айидарикан кlуруш, жвувхьан шлуси дураризра кюмек дапlну ккунду. Сар мусурман касдиз читинвал кайиган, дугъаз дерд-хажалат айиган, тмуну мусурман касди кюмек дапlну ккунду.

Ибн Уьмарихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ дупна: «Сар мусурман тмуну мусурман касдин гъардаш ву, дугъу тмунуриз зулум дапlну ккундар, думу масу тувну ккундар. Фуну касди, тмуну кас мюгьтаж’валиъ айиган, дугъаз кюмек гъапlиш, Аллагьу Тааьла думу касдиз дугъан мюгьтаж’валиъра кюмек шул…».

Му суалнан гьякьнаан хъана жара гьядисар гизаф а, гьацира мистариз кюмек апlбан гьякьнаанра аятар-гьядисар а. Гьаддиз, шлубкьан артухъ му ляхнариъ иштирак духьну ккунду. Мидихъди сабси дупну ккундуки, эгер мусурман кас читинвалиъ аш, ухьу сабпи нубатнаан гьадгъаз кюмек дапlну ккунду.

 

 

 

- Гьамусяаьт ихь кIул`ина лап гъагъи вахтар дуфна. Йиз гизафдариин хъугъвалра алдариз. Албагнайи хизан жара апIбан бадали, фалчйирихьна гъягъюри, кlажар-кьюкьяр ва гьамцдар жара чlуру ляхнар апlури шулу. Гьаму дюшюшдиъ фу гъапlиш ужи шул, жвув фици дюрну ккунду?

- Ав, дицдар писвалар гъи артухъ духьна. Дупну ккундуки, фуну вахтар гъадагъишра, дицдар чlуру ляхнар апlру инсанар гьаммишан ади гъахьну. Хъа ухьуз му ляхнарихьан уьрхюз ужубра а: гьар йигъан «аят уль-Курси» урхуб, гъудгнар чан вахтнаъди апlуб, гъуднин кьяляхъ суннатар апlуб ва азкарар урхуб. Гьаму ляхнар ухьу хъайи-хъайиси апlури гъахьиш, Аллагьу Тааьлайин амриинди ухьу вари чlурубдихьан уьрхюр, ин ша Аллагь. Гьарсаб ражари хул’ан удучlвруган, наанкlа гъягъруган «Кьулгьу», «Фалакь», «ан-Нас» сурйир урхури апlин.

Аллагьу Тааьлайин амриинди гьич сар касдихьанра фукlа апlуз даршул.

 

 

 

- Йиз хпири кми-кмиди телефондиан чан одноклассникарихъди гафар апlури шулу. Швнуб ражари узуз думу ляхин кьабул даршлубдикан гъапунза, амма хпири узу фукlара чlуруб апlурадарза кlури шулу. Узу кIубкан мяна адар. Гьаму ляхин себеб вуди, хулаъ гьарган гъалмагъал ади шулайич. Бицlидарра хьади чlуру гафар ушвниан удучlвури шулу. ГьапIну ккундуш йипайчва.

- Думу ляхникан хпириз зарар рябкъюрадаршра, думу лап чlуру ва гунагьнан ляхин ву. Гьяйифки, гъи гизафдар гьаци ву. Чlуру ляхин сабдупну арайиз гъюруб дар, гаф-чlал апlури, зарафат апlури, хъасин гунагьра арайиз гъюб мумкин ву. Ав, дурари, гьаци гаф-чlал апlури, чпин тlагърушин алдапIурача кlури шулу… Амма дици дар!

Гьаддиз, сабпи нубатнаан, думу ляхин диндиъ хай даршлуваликан хпириз хабар тувну ккунду.

Кьюб кlуруб, закурин йигъан думу касди чан дустарикна, узу фулану касдин хпирихъди гафар апlураза, гъапиш, дидланмина футна арайиз гъюру; гьич сар жилижвувазра дицдар гафар кьабул даршул.

Шубуб кlуруб, вахтниинди думу ляхин дедребккиш, дидхъанмина аьхю гунагьнан ляхнарра арайиз гъюб мумкин ву.

Гьаддиз му ляхниз дикъатниинди фикир тувну ккунду, дидин улихьишв гьадабтIуз лап чалишмиш духьну ккунду ва жвуван нюкгьин хпирин улихь думу месэла лап учIруди дивну ккунду.

 

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Ничlрас гъулаъ цlийи имам

Табасаран райондин варитlан ачухъди ккабалгнайи гъуларикан саб Ничlрас гъул ву. Му гъул жямяаьтдин арайиъ аьхюдарихьна гьюрмат ади, бицlидарихьна рягьимлувал ади янашмиш шулайиб ву.   Рягьматлу Хайирбег халу му гъулаъ имамди вуйи вахтна дарсариз гизаф бицlидар гъюри шуйи. Гъул-жямяаьтдин...


Аьжузвалихьан уьрхюз себеб шлу гирами аятар

Инсанди апIру заан ужувлан ва савабнан ляхнарикан саб гирами Калам урхуб ву. Мусурман касдиз думу урхбан саваб шула, гьеле думу дидин мянайин гъаври шуладаршра.   Амма, эгер урхурайириз дидин мянара аьгъяди, убхурайибдикан фикирра апIури гъабхьиш, дицир касдиз хъанара гизаф саваб ва Аллагьу...


Шуран абйир-бабариз даккунди вушра, думу хпирди гъадагъуз шулин?

Никягь апIувалин шартIарикан саб риш чан вали касди швуваз тувувал ву. Хъа дугъан вали ксарикан сарпир вуди шуран адаш шула. Эгер адашиз ккундарш, думу шурахъди фици никягь диврухъа?   Жара рякъяр агури лицуб герек дар. Эгер гьадму шурахъди гележег ккабалгуз ккундуш, сабпи нубатнаан дугъан...


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...


Суал-жаваб

- Жилир убхърур вуйиз. Гьадму себеб вуди дугъхьан жара хьуз ккундузуз. Ипlруб-алабхьруб тувра, амма гьаци вушра, дугъу арагъ убхърувалиан сарун дугъахъди яшамиш хьуз ккундарзуз. Узуз тlалакьдин гафар тувну йиз хулаз гьаъ гъапиган, гъярхьивалар шулайич. Гьамдин гьякьнаан узу имамдихьна душну...