Суал-жаваб
- Йиз дустран хизан ккебгъну сад йистlан дар. Дугъан хпирин абйир-бабари, чпин шуран бабкан гъахьи йигъ мубарак апIури, дугъаз машин хъапlуз мумкинвал тувру правйир тувну. Абйир-бабар гъушган, хпири чан жилирикан машин гъадабгъуб тlалаб апlуз хъюгъну. Жилири, яв машиндиъ мюгьтаж’вал адарав гъапиган, хпириз му гафар кьабул гъахьундар. Гьаму дюшюшдилан му хизан ккадабхъну. Гьамус суал арайиз гъюра: мушваъ шуран абйир-бабар тахсир вуйин, риш чав тахсир вуйин, дашсана жилир?
- Гьяйифки, му дюшюшдиъ вари тахсиркрар ву. Ав, белки абйир-бабариз чпин шураз ужуб пешкеш дапlну, думу рази ктауз ккун гъабхьуншул, амма ляхин жараси ккитIибкIну. Думу пешкеш апlуз ихтияр адар кlуруб дар-гьа. Сабпи нубатнаан, му цIийи хизандин къайда аьгъю дапlну, думу гьисабназ гъадабгъну ккундийи. Кьюбпи нубатнаан, тахсир шуранубра ву: гьеле чаз гьациб пешкеш тувнушра, эгер жилириз машин гъадабгъуз ккундарш ва дидин мюгьтаж’валра адарш, шуру чан жилир тlалакь тувру гафарихъна хуб дюз дар. Шубуб кlуруб, мушваъ цIиб хьнура жилиринра тахсир а: тIалакь тувайиз сабан, вари мумкинвалар ишлетмиш апIури, хпириз уччвуб гафниинди гъаврикк ккаъну ккундийи. Амма му дюшюшдиъ жилир лап тахсир апlуз шулдар, гьаз гъапиш, эгер дугъу чан хпир шариаьтдиъ улупнайи къайдайиинди уьрхюраш, дидихьна машинра гъадабгъ кlури, жилирикан тlалаб апlуз хпириз хай даршул.
Гьаму вари дюшюшариъ узуз абйир-бабари саб ляхниз фикир тувну ккундузуз. Ухьуз варидариз жвуван веледар ккундухьуз, ва варидариз жвувандар варитlан ужуди яшамишра духьну ккундухьуз. Амма саспи дюшюшариъ ухьуз лап гизаф ккунивалиан жвуван веледариз, хайиртIан, зарар гизаф шула. Ав, гьадму пешкеш гьярам вуйидарикан дар, гьялал пешкешарикан ву, амма гьадму пешкеш себеб дубхьну, жигьиларин арайиъ наразивал абхъну. Гьаддиз ухьу саб ляхнихъ хъюгъяйиз, дидкан фу ктубчIвуруш, фикир дапlну ккунду.
- Гьяждиз гъягъюз гизаф юкlв хъайиз. Гьаму йисанра, узу пул уч гъапlхъан лигуруш, сарун гьяждиз йишвар ккудукlнайи. Яни пулин дакьатар азуз, амма саб фирмайиъкьан йишвар имдар. Улхьан йисанра гьаци йиз терефнаан гъафилвал дубхьну, гъягъюз гъабхьундарзухьан. Гьаму дюшюшдиъ узу фу дапlну ккун?
- Эгер пулин дакьатар, жандин сагъвал, рякъ ачмишди вуш, гьяж тамам апlуб фарзарикан шула. Эгер улхьан йисанра гъабхьундарш, магьа гьаму йисанра шуладарш, гъюрайи йисазкьан вахт ккимиди гьязур йихь. Думу зарафатнан ляхин дар. Эгер гьаци мумкинваларра ади, амма гьяж дарапlди му жилилан гъушиш, Аллагьу Тааьлайин улихь жаваб тувуз читинди хьибди.
- Йиз адашин гьялар ужи дар, думу лап аьзарлу духьна. Гьамус дугъу учуз чан мал-мутму васият апlура. Узу дугъаз кlуразаки, гьаму учуз фукlара тутрувди увхъанди гьяж апlуз сар кас гьаурхьа, амма дугъу му ляхникк кlул ккиврадар. Учу, веледари, му дюшюшдиъ фу гъапlиш, ужи шул?
- Адаши учву кlурайибдикк кlул ккидриврайивали дугъан диндин тереф аьжузди айиб улупура. Кьаби кас дидин гъаврикк ккауз читинди шул, гьаддиз учву, веледари, дугъхъанди гьяж дапlну, ичв терефнаан дугъаз пешкеш апlуз шулу. Эгер учву жвувхъанди гьяж гъапlдар дарш, думуган чахъанди гьяж гъапIу жара кас гьауз шулу. Гьаддиз думу ляхниз фикир тувай. Ичв адаш жилилан гъушган, дугъаз дидин аьхю мянфяаьт рябкъюр.
- Из гъуншди гизаф зарар туври гъахьунчуз. Аьлакьйир чlур апlударча кlури, гизаф аьгь гъапlунча. Гьамус дурарин шид хъадабтlна. Йигъан учухьна шид ча кlури гъюру. Йиз жилириз шид тувуз ккундар, дугъан кlваъ лап хъял а, хъа узу, шид ча дупну тутрувди гъибтуз даршул, кlури шулза, амма жилириз узкан хъял гъюру. Саб насигьят тувайчва.
- Уву кlурайиб гьякь ву. Ав, гафарра шул, гъярхьиваларра хьуз мумкин ву. Амма дидиз дилигри, эгер жвувахьна саб гъуллугъ ади сар кас гъафиган думу тамам гъапlиш, Аллагьу Тааьла рази шул. Думутlанна гъайри, учву дурариз ужувлар апlубкьан, дураринра юкlвар ачухъ шул, ва чпи гъапlу гъалатlарин гъаври шул. Гьаддиз, фукьан читинди вушра, жилириканра рягьимлувал улупуб ккун апlин.
