Мусурман касдин фарзарикан

Мусурман касдин фарзарикан

Мусурман касдин фарзарикан

Эй мусурман, увуз яв фарзарикан аьгъяйкlан? Гъудгнин фарзар, ушв бисбакан, закат тувбакан, гьяж апlбакан? Мурар мусурман касдиин али фарзар ву.

 

Уву кагьалвал апlурава, фарзар закуриз гъитрава, хъа закурин йигъ Аллагьу Тааьлайи увуз тувраш-туврадарш аьгъдарвуз. Дюн’яйин ляхнар гьадмукьан гьялакди апlурва, хъа уву халкь гъапlу Аллагьу Тааьлайин улихь вуйидар ваъ. Гьаз уву му ляхнарикан фикир апlурдайкlан? Гъачай гьарсар касди фикир апlбан бадали, жикъиди ихь фарзарикан улхухьа.

 

Фарз гъудган

Йисар тамам духьнайи, чан амриъ айи гьарсар касди суткайиъ хьуб гъудган дапlну ккунду. Ухьуз рябкъюрахьузки, фици гизафдари му ляхниз кагьалвал апlураш. Дурари му фарз чпин яшар хьайиз гъибтра, хъа яшар хьайиз ухьу гъузуйкlан?

Гьядисдиъ дупна: «Гъудган дарапlру касдин дин ккадабхъур».

Гъудган Аллагьу Тааьлайи чан лукlариз тувнайи аьхю рягьимлувал ву. Амма гизафдариз мидкан хабар адар. Дурарикан саспидари гъудгниз вахт адарчуз кlура. Эй инсан, увуз вахт тувурин тlалаб тамам апlуз вахт адарнуз? Му Аллагьу Тааьлайин тlаалаб ву ва ухьу думу кlваантlан тамам дапlну ккунду.

Лигайчва, закур, гъюру гьяфтайи, кьаби хьиган гъудган апlурза кlуру ксар ихь арайиан фукьан гъушну. Дурарихъ жаназа-гъудганра дапlну фаркьат гъапlунхьа. Хъа Аллагьу Тааьлайин улихь дурарин гьял фициб шул?! Гьаддиз гъи жандиъ кьувват имиди гъачай ихь фарзариз фикир тувхьа.

 

Ушв бисбакан

Йискьубан арайиъ саб ваз Аллагьу Тааьлайи мусурман касди Аллагь бадали ушвар дисуз дебккнайиб ву.

Думу Рамазандин ваз ву. Гьарсар мусурман кас ккилигурайи, гунгьарин аьфв апlру, ужувлан ляхнар артухъ апlру ваз ву. Шариаьтди аьзарлу касдиз, шариаьтдиъ ушв дибрисуз ихтияр тувнайи ксари ктарди вари имбудари му вазлин муддатнаъ ушв дибисну ккунду. Инсанди му вазли ушвар дидрисуз чаз себебар агну ккундар. Саспидари чпин авамвалиан саб бицlи иццрушин гъабхьиш, ушв бисуз шулдар кlури, кlул ккадабгъури шулу. Дици дубхьну ккундар. Иццрушин аш, духтрихьна душну, дилигну ккунду, эгер Аллагьу Тааьлайин улихь ушв фарз вуйиваликан аьгъю духтрари хай шулдар гъапиш, гьадмуган дибрисди гъибтуз хай шул. Думу уьзрин специалистди увхьан ушв бисуз шулу кlуруш, уву, шулдар кlури, жвуву жвув алдатмиш дапlну ккундар.

Магьа яваш-явашди гирами Ражаб, Шябан ва Рамазандин вазар улукьура. Ражаб ва Шябан гирами Рамазандин вазлихьна гьязур шулайидар ву. Рамазандин вазсана кlуруш гьаму вари шубуб вазлин натижа апlру вахт ву. Яни жара вахтна ухьу ккадау ибадатваларра ккаъри, йигъну ушв бисури, йишвну таравигь гъудгнар апlури духьну ккун. Гьамукьан утканди Аллагьу Тааьлайи ухьуз му дебккна.

 

Закат тувувал

Закат тувувал хусуси вуди ариш-веришдихъ хъайи ксариз ву. Инсанди фукlа масу туври-гъадабгъури шлуган, чав гъазанмиш гъапlубдилан ва гьадму вахтна оборотдиъ айибра гьисаб дапlну, гьаддикан 2,5% мискинариз, факьирариз тувру. Яни 100 агъзурикан 2 500 манат. Учвуз рябкъюрайиганси ариш-вериш апlурайи касдиз му аьхю пулар дар. Фикир тувайки, Аллагьу Тааьлайи ичв мал-мутмуйикан гьаму пай мискинар-факьирариз жара дапlна. Думу ичв пай дар. Эгер тутрувди гъибтиш, учву мискинар-факьирарин пай ипlрударикан гьисаб шула. Гизафдари садакьана закат саб вуди гьисаб апlура. Ваъ, дици дар, садакьа тувуб гьарсар касди чан хушниинди апIурайи ляхин ву, хъа закат фарз ву. Саспидари гьацира, учу гьар жвуми йишван садакьа туврача, дупну гъибтра. Гъит Аллагьу Тааьлайи учву туврайи садакьа кьабул апlри, хъа закат йисандин арайиъ саб ражари тувну ккуниб ву.

Му ляхниз аьхю дикъатниинди фикир тувуб ккун апlураза.

 

Гьяждиз гъягъювал

Гьяж тамам апlувалра мусурман касдиин али фарз ву. Гьарсар мусурман чпиз пулин дакьатарин ва жандин сагъвалин мумкинвалар аш, думу касдиз гьяж фарз шула. Гьамус ихь фици шулаш лигухьа, гизафдарин гьяждиз гъягъюз мумкинвал а, амма гьаз-вуш думу ляхин тамам апlурадар.

Эй мусурман, деуз хал аш, увуз машинра аш, гьаддилан зиина гъабхьиб уч апlури, гьяж тамам апlин. Гизафдари гьеле бицlидаризра кмиди хулар гъадагъура, амма гьяждикан фикир апlурадар. Эгер ухьу, шариаьтди улупнайиганси яшамиш шули, гьадму къайдайихъди гъягъюйиш, гьяждиз гъягърударинра кьадар артухъ шуйи.

Жвуваз мумкинвалра ади гьяждиз гъягъюрдарш, думу Аллагьу Тааьлайин улихь чан фарз тамам дарапlди гъушу кас гьисаб шулу. Гъиямат йигъанра думу касдиз лап читинди шул.

Гьюрматлу ватанагьлийир! Му фарзар Аллагьу Тааьлайи мусурман касдиин илирчнайидар ву. Аллагьу Тааьлайиз ухьу дурар заан дережайиинди тамам апlури ккунду.

Гъачай ухьура жвуван аьхират бадали, Аллагьу Тааьлайин разивал бадали дурар кlваантlан тамам апlухьа. Гъит Аллагь ﷻ ухьуз варидариз кюмек ишри!

 

Ансар Рамазанов

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Аьжузвалихьан уьрхюз себеб шлу гирами аятар

Инсанди апIру заан ужувлан ва савабнан ляхнарикан саб гирами Калам урхуб ву. Мусурман касдиз думу урхбан саваб шула, гьеле думу дидин мянайин гъаври шуладаршра.   Амма, эгер урхурайириз дидин мянара аьгъяди, убхурайибдикан фикирра апIури гъабхьиш, дицир касдиз хъанара гизаф саваб ва Аллагьу...


Иблис инсанарин варитIан аьхю душман ву

Ухьу гьякь рякълан алдаъбан бадали иблисди гизаф зегьмет зигуру. Гъийин заманайиъ саспи инсанари чиб-чпихъди аьлакьйир пуч апIуру, чиб-чпи душмнарси дисуру, амма дурариз гьякьикьатдиъ чпин душман фуж-вуш аьгъдар.   Аллагьу Тааьлайи Чан гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Дугъриданна...


Ничlрас гъулаъ цlийи имам

Табасаран райондин варитlан ачухъди ккабалгнайи гъуларикан саб Ничlрас гъул ву. Му гъул жямяаьтдин арайиъ аьхюдарихьна гьюрмат ади, бицlидарихьна рягьимлувал ади янашмиш шулайиб ву.   Рягьматлу Хайирбег халу му гъулаъ имамди вуйи вахтна дарсариз гизаф бицlидар гъюри шуйи. Гъул-жямяаьтдин...


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...


Чиб-чпихьна сабурлувалиинди янашмин йихьай

Адашиз сар хъпебехъру чIуру бай ади гъахьну. Дугъу кми-кмиди абйир-бабариз гиран ктапIуйи. Гьар ражари бали чаз гиран ктапIган, адаш жара хулазди учIвну, душван цIализ ккум йивури гъахьну, гьаци чав сабурнахъна гъюз кIури. СацIиб вахтналан думу цалик ккум йивуз йишв кимдайи.   Саб ражари бай...