Кьибла дигиш апIбакан

Кьибла дигиш апIбакан

Ислам дин тарабгъуз хъюбгъю эвелин вахтна мусурмнари йигъан кьюб ракааьт гъудган апIури гъахьну – гвачIнинган ва хябяхъган. Дурари гъудгнар Байт аль-Мукьаддасдихьинди илдицну апIури гъахьну - Аллагьу Тааьлайи мусурмнариина хьуб гъудган фарз апIайизкьан.

 

Мусурмнариз хьуб гъудган фарз апIбан кьяляхъра дурари Байт аль-Мукьаддасдихьинди илдицну ибадат апIури гъахьну, гьаци вушра Пайгъамбари ﷺ Кябайихьна вуйи гьюрмат уьбхюри гъахьнийи.

Пайгъамбари ﷺ ва асгьябари Меккайиан Мединайиз гьижра гъапIганра, яни кюч гъахьиган, Аллагьу Тааьлайи кьиблади Байт аль-Мукьаддас гъибтну. Пайгъамбарин ﷺ гъудган апIури Байт аль-Мукьаддасдин терефназди лигруган, Кааба дугъан кьяляхъ шули гъабхьну. Пайгъамбарин ﷺ Кябайихьна вуйи ккунивал артухъ гъабхьну ва дугъаз Аллагьу Тааьлайи Кяба кьиблади дебккну ккундийи. Аллагьу Тааьлайи, Пайгъамбарин ﷺ мурад-метлебнакан аьгъяди, кьибла дигиш апIбакан аят гьапIру. Пайгъамбари ﷺ лисундин гъадган апIурайи вахтна, кьюбпи ракааьтнахъан Жабраил малаикди Пайгъамбариз ﷺ кьибла дигиш апIбакан хабар тувру. Пайгъамбар ﷺ дишлади Кябайихьинди илдицуру ва имбу кьюб ракааьт гьадму терефназди илдицну тамам апIуру.

Ари гьамциб жюрейиинди саб гъудгниъ кьюб кьибла ишлетмиш гъапIнийи ва душваъ чан улупнайи гьикматра гъабхьну.

Аллагьу Тааьлайи Пайгъамбариз Байт аль-Мукьаддас кьиблади дебккбаъ кяфирариз сикинвал айи, гьаз гъапиш дураринна кьибла гьадму вуйи. Гьаддиинди Аллагьу Тааьла дурарин юкIвариз гъилигну. Чпин айи гьюсудвалиан, дурари Мугьяммадди ﷺ чан дин хъапIри ихь кьибла ишлетмиш апIура кIури, чпин агъирвал улупну.

Пайгъамбариз ﷺ дурарин гьюсудваликан, агъирваликан аьгъю гъабхьну, гьаддиз кьибла дигиш дапIну ккундийи. Ва дугъаз ккуниб Аллагьу Тааьлайи тамамра гъапIну. Аллагьу Тааьлайи, улихьдин абйиринси, дугъаз кьибла Кяба гъапIну. Гъудгник кади Пайгъамбар ﷺ Кяба терефназди илдицган, дугъахъди имбу мусурмнарра гьадму терефназди илтIикIуру.

Мунафикьариз думу читин ляхин гъабхьну. Саспи аьжуз иман айидарин диндин гьякьнаан шаквал гъабхьну ва гьаци дурар куфриъ ахьру. Хъа муъминарин иман хъанара ижми гъабхьнийи, ва Пайгъамбарихъди ﷺ гъягърудар хъанара лайикьлудар гъахьнийи. Кяфирари кьибла дигиш апIувал, Пайгъамбарин ﷺ гьюкум ва дугъан гъалатI гъабхьну кIури, гьисаб апIуйи. Ари гьаддиъ вуйи дурарин мунафикьвалра. Дурари мусурмнарин юкIвариъ шаквал ипбан бадали гизаф футнийир ирчри гъахьну. Дурари, кьибла дигиш апIбиинди Пайгъамбар ﷺ куфриъ а кIури, гъахьну. Дурари Тавратдиъ дибикIнайиб жин гъапIну. Душваъ, аьхиримжи Пайгъамбар ﷺ фуж шулуш, дупна ва кьиблайин дигиш’валариканра дупна. Чпин агъирвалиан, гьюсудвалиан дурари гьякь жиниди гъибтри гъахьну. Ари гьациб жюрейиинди дурар гьякь рякъюхъна дарфиди, куфриъ гъузру.

Фукьан артухъ дурари Пайгъамбариина ﷺ футна апIбахъ, гьадмукьан Мугьяммаддихъди ﷺ гъягърудариз думу гьякь рякъюхъ хъайивал ашкар шуйи. Ва гьаддихъди сабси иманра артухъ шуйи.

Ари гьаци вуйиган, Пайгъамбарин ﷺ жюрбежюр гьядисариъ гьюсудвалихьан ярхла хьуб ккун апIура. ЦIигъ гакIвлар фици ургуруш, ари гьаци гьюсудвали инсанди гъапIу ужувлан ляхнарра ургуру.

 

 

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Аьжузвалихьан уьрхюз себеб шлу гирами аятар

Инсанди апIру заан ужувлан ва савабнан ляхнарикан саб гирами Калам урхуб ву. Мусурман касдиз думу урхбан саваб шула, гьеле думу дидин мянайин гъаври шуладаршра.   Амма, эгер урхурайириз дидин мянара аьгъяди, убхурайибдикан фикирра апIури гъабхьиш, дицир касдиз хъанара гизаф саваб ва Аллагьу...


Гирами Кьур’андиан вуйи насигьятар

Гирами Кьур’ан инсаниятдин аьхиризкьан варидариз насигьят вуди дебккнайиб ву. Аллагьу Тааьлайин душваъ дупнайи гафарихъди гъягъюри гъахьиш, инсандиз му жилиинра, аьхиратдиъра аьхю ужувлар шул. Магьа ичв фикриз гирами Кьур’андин «Гьюжурат» сурайиан вуйи насигьятар туврача....


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...


Цlийи йисаъ учlвнахьа!

Ассаламу аьайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Магьа гьижрайиинди 1448-пи йис улубкьна. Мугьяррамдин ваз цlийи йисандин сабпи ваз ву. Му вазлин дахилнаъ гирами Аьшурайин йигъра а. Мусурман касдиз му ваз лап заануб ву.   Гьарсар касди чан ккудубшу йисандин натижйир адагъну ккунду, ва думу йисан...


Хизан, хизан…

Ихь аьхю абйириланмина ухьухьна хизан бадали дурубкьнайиб саб ву: эгер увуз хизан уьбхюз ккундуш, читинвалар алахьруган, ккюгъну ккунду ва дурар гьял апlуз чарйир агури ккунду. Гьяйифки, му гафарин вари гъаври адар. Жилири му гафар анжагъ хпиризтlан кайидар дар кlура, хъа хпирисана му гафар жилириз...